Кіріспе

Ерекшеленген аталым (1924)

Америка баптист қауымдастығы (АБА) – АҚШ-тағы тәуелсіз баптист христиан дін тобы. Бас кеңсесі Техас штатының Тексаркана қаласында орналасқан.

Тарих

1850 жылдары консервативті баптист уағыздаушылары прогрессивті, либералды теологияның күшеюіне және кейбір баптист шіркеулерінің балалардың шомылуын (педобаптизм) қабылдауына және басқа діни ұйымдармен байланысқа түсуіне қарсы шықты. Миссионер Т. П. Кроуфорд баптистерді миссионерлік қызметтің Киелі кітапқа сәйкес келетін шіркеу тәсілдеріне қайта оралуға шақыратын "Churches to the Front" атты кітапша жазды. Оңтүстік баптист теологы Дж. Р. Грейвс өзінің Теннесси газетінде "ежелгі белгілерге қайта оралу" тақырыбында мақалалар жаза бастады. Бұл Оңтүстік баптистерді Киелі кітаптағы шіркеу туралы түсініктерге қайта оралуға шақыру болды. Грейвс баптистердің ежелгі көзқарасы құтқарылғандардың көзге көрінбейтін, жалпыға бірдей шіркеуі болмайтынын уағыздады. Тек жергілікті шіркеулер ғана шомылдыру рәсімін орындауға, қасиетті дастарқанды беруге, миссионерлерді жіберуге және пасторларды бекітуге құқылы болды. Лендмарк баптистері Конвенттен жергілікті шіркеулерге миссионерлік жұмыстағы билікті қайтаруды, кеңес жүйесін қабылдамай, жергілікті шіркеулердің демеушілігімен миссионерлік жұмысты жүзеге асыруды талап етті. ХХ ғасырдың басында Оңтүстік баптистердің көп бөлігі Лендмарк іліміне сүйенді, оның ішінде жергілікті шіркеудің тәуелсіздігі, басқа діни ағымдардың шомылуын мойымау және қасиетті дастарқанды тек жергілікті шіркеу мүшелеріне ғана беру сияқты қағидалар бар еді. Бұл ілімдер фундаменталистер мен прогрессивті баптистер арасында қызу талқылауларға түсті. Бірақ, ең маңызды даулы мәселе "Евангелиелік миссионерлік" деп аталатын нәрсе болды. Евангелиелік миссионерлік – миссионерлік кеңес жүйесі емес, жергілікті шіркеудің тікелей билігімен миссионерлік жұмыстың атқарылуы еді. 1859 жылы Оңтүстік баптист Конвентінде Шетелдік миссионерлік кеңесті тарату туралы ұсыныс жасалды. 1892 жылы Қытайда миссионерлік қызмет атқарған баптист Т. П. Кроуфорд "Churches to the Front" кітабын жазды. Көптеген баптист шіркеулері сол кездегі протестанттық діни ағымдардың бірігу қозғалысына ықпалданып, бас иді. Екінші Ұлы ояну кезеңінде Америкада бұрын-соңды болмаған қайта жандану болды, көптеген дінсіз адамдар құтқарылды. Бұл жаңару барлық діни ағымдардың қатарын кеңейтті, баптист уағыздаушылары рақым арқылы құтқарылу туралы жақсы хабарды бұрын аспанға кіру үшін іс-әрекеттер мен қасиетті рәсімдер қажет деп үйреткен шіркеулерде уағыздап жатқанын көрді. Кейбір баптист пасторлары осы адамдарға есіктерін ашып, протестанттық шіркеулерден шомылдыруды қабылдады. Тіпті нәресте кезінде шомылдырылғандарды да қабылдады. Бұл экуменизм саясаты баптист қатарына енуді жалғастырды. Методистер, Христиан шіркеуі және басқа да көптеген діни ұйымдардың уағыздаушылары баптист шіркеулерінде уағыз айта бастады. Осыдан кейін Арканзастағы баптист шіркеулері Конвенттен шығып, 1902 жылы Арканзас баптистік мемлекеттік қауымдастығын құрды. 1905 жылы бүкіл ел бойынша Лендмарк миссионер баптистер қауымдастығы құрылды. Ол Баптистік шіркеулердің жалпы қауымдастығы деп аталды. 1980 және 1990 жылдары бұл сандар күрт төмендеді, көптеген шіркеулер қауымдастықты Конвент шіркеулерімен немесе тәуелсіз баптистермен байланысқа түсу үшін тастап кетті. Көптеген ауылдық шіркеулер халық санының азаюына және шіркеуге деген қызығушылықтың төмендеуіне байланысты есіктерін жапты. 2009 жылы Америка баптист қауымдастығы 1600 шіркеуде 1700 уағыздаушы бар екенін хабарлады. Қазіргі сандар қауымдастықтың барлық кезеңіндегі жеті пайызын ғана құрайды. 2017 жылы АБА-да 44 мемлекетаралық миссионер, 36 шетелдік миссионер, 71 ұлттық миссионер және 10 миссионер көмекшісі болды. Сонымен қатар, жергілікті АБА шіркеулері жіберген көптеген басқа миссионерлер бар, олар қауымдастық миссиясы арқылы статистиканы есептей алмайды. Қазіргі таңда қауымдастыққа 1300 шіркеу кіреді, олардың 230 мың мүшесі бар. Олар 36 американдық халықаралық миссионер, 29 Солтүстік Америкадағы шіркеулерді отырғызушы, 680 ұлттық миссионер және 200 көмекші қызметкерді қолдайды.

Географиялық таралуы

2009 жылы Америка баптистер қауымдастығы 1600 қауым мен 100 000 мүшесі бар екенін хабарлады. Қауымдастыққа қатысқан шіркеулердің ең көп саны Арканзас, Флорида, Луизиана, Оклахома, Техас және Батыс жағалауда орналасқан, сондай-ақ АҚШ-тың көп бөлігінде де шіркеулер бар. Қауымдастық АҚШ-тан тыс бірнеше елде де өкілдікке ие, ең бастысы Мексика және Филиппин аралдарында. 2019 жылы Америка баптистер қауымдастығымен 45 штаттан және әлемнің 25 елінен шіркеулер байланысқа түсті.

Растық бөліну

1960 жылдары Америка баптистер қауымдастығы түрлі нәсілдерді біріктіруге күшті қарсылық көрсетті. 1965 жылы шіркеу жетекшісі Джеймс Берри: «Христиандық өркениет осы ғасырға дейінгі 1900 жыл бойы нәсілдерді әлеуметтік, діни және отбасылық өмірде бөлуді құдайлық міндет деп санады» деді. Флорида баптистік институты мен семинариясының бұрынғы президенті, доктор Альберт Гарнер президент Джон Кеннедиге: «Біз түрлі нәсілдерді біріктірудің моральдық тұрғыдан бұрыс екеніне және оған қарсы тұру қажет екеніне терең моральдық және діни сенімдеріміз бар» деп мәлімдеді.

Доктрина

Америка баптистер қауымдастығының қауымдасқан шіркеулерге ешқандай ресми билігі жоқ. Олардың веб-сайтында былай делінген: "Америка баптистер қауымдастығы – Ұлы тапсырманы орындауға өз еркімен бірігіп жұмыс істейтін тәуелсіз баптистік шіркеулердің бүкіл әлемдік тобы. Оның ұйымы қауымдастықтағы әрбір шіркеудің толық тәуелсіздігі мен тең өкілдігін қамтамасыз ету үшін мүмкіндігінше қарапайым етіп құрылған". Америка баптистер қауымының шіркеулерінің маңызды діни ұстанымы, оларды көптеген басқа баптистік топтардан ерекшелендіретіні – жабық қатысу рәсімі, сондай-ақ "Шектелген Құдайдың кешкі асы" деп белгілі, онда қатысу рәсімі тек жергілікті шіркеу мүшелеріне ғана шектеледі. Америка баптистер қауымдастығы әйелдерді пасторлыққа бекітпейді.

Мектептер

Америка баптистер қауымдастығымен байланысты бірнеше семинария, Библия институттары және колледждер бар. Осы мектептердің көпшілігі Америка баптистік қауымдастығының аккредиттеу органы – Америка баптистік теологиялық мектептер қауымдастығы (ABATS) тарапынан аккредиттелген.