Кіріспе

Бойморто – Испанияның солтүстік-батысындағы Галисия автономды облысында орналасқан муниципалитет. Ол Арзуа комаркасының құрамына кіреді. Оның ауданы 82,71 км², халқы 2486 адам (2004 жылғы бағалау бойынша), халық тығыздығы – 30,06 адам/км². Координаттары: 43° 00' 27" N, 8° 07' 37" W. Теңіз деңгейінен биіктігі: 487 м.

Жер атаулары

Гонсало Рамон Наваза Бланконың пікірінше, жер атауының шығу тегі қазір қолданылмайтын жол немесе баспалдақты білдіретін "бадо" сөзімен байланысты болуы мүмкін. Тағы бір мүмкіндік – "Бои" сөзі тастарды білдіреді, себебі ол осы мағынада бірнеше жер аттарында кездеседі және тасқа толы жерді көрсетеді. Бұл соңғы пікірді Фернандо Кабеза Кильс та қолдайды, ол бұл атау кельт тілінен шыққан болуы мүмкін дейді, яғни кельт тіліндегі бұл сөз тасты жайлауды білдіреді.

Орналасқан жері

Бойморто муниципалитеті 82,34 км² аумақты қамтиды және Ла-Корунья провинциясының оңтүстік-шығысында орналасқан. Оның территориясы Ұлттық топографиялық картаның MTN50 (масштабы 1:50000) 0071 және 0096 парақтарында бейнеленген.

Климат

Бойморто муниципалитеті ылғалды мұхит аймағына жатады, бірақ жылу режимі жағынан ішкі аймаққа тән ерекшеліктерді көрсетеді. Теңіздің ықпалы жер бедерімен өзгереді, әсіресе муниципалитет орналасқан жазық дала арқасында, 400 метрлік биіктікке дейін көтеріледі. Температурада континенттік сипаттар байқалады, әсіресе қыс айларында (қаңтарда 6,7°C), ал жазғы орташа температура салыстырмалы түрде төмен (шілдеде 18,1°C). Жылдық орташа температура (12°C) жағалаудағы температурадан шамамен екі градусқа төмен, ал жылу амплитудасы 11°C құрайды. Көктемге дейін түнгі аяз жиі кездеседі. Солтүстік-батыс және солтүстік желдің қолайлы бағытының арқасында жауын-шашын мөлшері жоғары. Жауын-шашынның жылдық циклы қарапайым: қыста ең көп жауын-шашын (жалпы жауын-шашынның 36%) және жазда құрғақ (11%), ал көктем мен күзде жауын-шашын мөлшері шамамен бірдей (көктемде 24%, күзде 23%). Аспан бұлтымен жабылып, жаңбырлы күндер жиі болады (жылына тиісінше 143 және 138 күн).

Демография

Бойморто муниципалитетінің халқы 2022 адамды құрайды. Соңғы онжылдықтарда халық саны үздіксіз азайып келеді, ал халықтың қарттану үрдісі күшейе түсуде.

Байланыс

Қалалық әкімдіктің аумағы арқылы үш автономды жол өтеді: AC 840, ол Бетанзосты Мелидемен байланыстырады, AC 234, ол Корредоирастан басталып (муниципалитеттің өзінде) Арзуада аяқталады, және AC 934, ол Корредоирастан басталып Собрадо арқылы өтеді және атын LU 934-ке өзгертіп Фриолда аяқталады. Бірінші жол негізінен Кертиске, Мелидеге немесе Ла-Коруньяға жету үшін қолданылады, екінші маршрут Арзуа мен Сантьяго-де-Компостелаға (А-54 тас жолы арқылы) баруға ыңғайлы. Үшіншісі Собрадоға, Тейшейроға және Фриолға жетуге мүмкіндік береді. Сондай-ақ, муниципалитет арқылы өтетін 6 провинциялық жолды атап өту керек: CP 0602 (Boimorto Sendelle Trapa), DP 0603 (Boimorto Orxal жолы), DP 1001 (Corredoiras Mella), DP 1002 (Boimorto Viladónega), DP 1003 (Boimil O Gandarón) және DP 1004 (Boimorto Lanzá). Бұған қоса, провинциялық тас жолдары N 547 (Сантьяго-де-Компостела Луго) және N 634 (Сантьяго-де-Компостела Овьедо) тас жолдарына жалғасады, олар тиісінше көршілес муниципалитеттер Арзуа, Фрадес және Месия арқылы өтеді.

Экономиканың негізгі секторы

Бастапқы сектор мал шаруашылығымен ұсынылған, негізінен сүт өндіретін ірі қара мал; бірақ етті малдың үлесі аймақтық орташа көрсеткіштен жоғары, ол 33% құрайды. Егер ірі қара малдың санын қарастыратын болсақ, IGE деректері бойынша, 2000 жылдан бері 7000-нан астам бас мал саны тұрақты болып келеді. 2002-2005 жылдар аралығында сүтті сиырлардың саны күрт төмендеді, бірақ содан бері 2500 бастан астам болып қалып отыр. Дегенмен, шаруашылықтардың саны 2002 жылғы 375-тен 2017 жылы 233-ке дейін өзгергендіктен, графиктен бір шаруашылыққа шаққандағы мал санының 2002 жылғы 19 бас малдан 2017 жылы 30 басқа дейін артқанын көруге болады. Шаруашылықтар пайдаланатын жер көлемі 1989 жылы 5610 гектардан 1999 жылы 6387 гектарға, ал 2009 жылы 4653 гектарға дейін өсті. Яғни, 1989-1999 жылдар аралығында пайдаланылатын жер көлемі ұлғайды, бірақ 2009 жылға дейінгі он жылда одан да көп азайды. Бұл азаю шаруашылықтардың санымен байланысты болуы мүмкін. Сонымен қатар, 1999-2009 жылдар аралығында меншіктегі жер көлемі 500 гектардан астамға қысқарды, 3082 гектардан 2570 гектарға дейін. Боиморто муниципалитеті, аймақтағы көптеген қалалық кеңестерден айырмашылығы, көптеген приходтар жерді біріктіру процесінен зардап шекті. Бұл Андабаода (785 га) 1991 жылы, Анхелесте (446 га) 1993 жылы, Арсеода (774 га) 1997 жылы, Братес Меркуринде (949 га) 1984 жылы, Буазода (339 га) 1991 жылы, Кардейрода (715 га) 1969 жылы, Дормеада (1017) 2010 жылы және Сенделде (950 га) 1985 жылы аяқталды. Сондықтан, Корнеда және Родиерос приходтарындағы жер учаскелерін біріктіру жұмыстары жүргізілмеді. Орман шаруашылығы үшін пайдаланылатын жер көлемі 1989-1999 жылдар аралығында 100%-дан астамға өскеннен кейін 2009 жылға дейін үштен бір бөлігіне дейін азайды. Қазіргі уақытта 964 гектар "ағаш және орман түрлері" бар. Муниципалитет орманды жерінің көп бөлігі эвкалиптпен отырғызылған, бірақ кейбір учаскелерде каштан, емен, вишня немесе жаңғақ өседі. Муниципалитетте Тамбре өзенінің жеті балық аулау алаңдарының бірі – Кото де Понте Кастро орналасқан, онда 8,5 шақырымдық ұзындықта форельді балық аулауға болады. Жоғарғы шек Мезонзо қадамдарында (Vilasantar және Boimorto шектері) және төменгі шек Понте Ас Вегас (Mesía және Vilasantar шектері) белгіленген. Сонымен қатар, екі аңшылық алаңы бар: Текор де Барро және Текор де Ребелон.

Экономиканың екінші реттік секторы

Жұмыспен қамтылғандар саны бойынша екінші сектор – өнеркәсіп және құрылыс ең соңғы орында тұр. Оның қызметі негізінен шағын шеберханаларда, ағаш өңдеу және құрылыс салаларында шоғырланған. Бұл сектордағы кәсіпорындар көбінесе жеке жұмыс істейтін адамдардан немесе екі-үш жұмыскерді жұмысқа алған компаниялардан құралған.

Экономиканың үшінші секторы

Боимортоның қызмет көрсету секторы өте дәстүрлі сипатқа ие, себебі ол негізінен шағын отбасылық бизнестерге құрылған. Әкімшілік орталығы Гандара көптеген қызметтерді ұсынады. Ауылдық туризм дамуда, қазіргі таңда үш туристік үй жұмыс істейді.

Жан басына шаққандағы табыс

Салық әкімшілігі мемлекеттік агенттігінің мәліметтеріне сәйкес, орташа жалпы табысы 14 902 € болатын Боиморто, елі бойынша ең жоғары табысқа ие 2 586-шы муниципалитет, ал аймақтық деңгейде 244-ші орынды иеленді. Бұл муниципалитетті Ла-Корунья провинциясында қолжетімді табысы ең төмен 4-ші орынға қойды, Токес, Собрадо және Монферодан аздап жоғары. Салық агенттігі қолжетімді табыс туралы статистикалық ақпарат жариялағаннан бері, Боимортода бұл көрсеткіш сәл өсті, 2013 жылы 13 664 € болса, 2016 жылы 14 902 €-ға жетті. Бұл орташа жалпы табыстың 9,06%-ға өскенін көрсетеді.

CPI Армандо Котарело Вальледор

CPI (Integrated Public Center) Armando Cotarelo Valledor – бұл Xunta de Galicia (Галиция аймақтық үкіметі) басқаратын қоғамдық орталық. Онда ерте балалар тәрбиесі, бастауыш білім беру және E. S. O. білім беру бағдарламалары ұсынылады, және Собрадо мен Виласантар мектебінің оқушылары да оқып білім алады.

Бала күтімі пункті

Балабақша құру жобасы 2007 жылы басталды. Бүгінгі күнге дейін жұмыс істеп келе жатқан балабақша, осы және көршілес бірнеше муниципалитеттен келген балаларды қабылдайды.

Қарттар үйлері

Муниципалитетте муниципалдық тұрғын үй және жеке тұрғын үй бар. Сонымен қатар, қарт адамдарға арналған түрлі шаралар ұйымдастырылатын күндізгі орталық та бар. Residencia Nuestra Señora de la Magdalena деп аталатын жеке тұрғын үй Арантия жерінде, Андабао приходында орналасқан. 1995 жылы құрылған бұл тұрғын үй аралас типті, яғни онда қарттарға арналған тұрғын үй және түрлі бұзылыстары бар адамдарға арналған тұрғын үй бар. Онда 50 қарт адамға орын бар.

Азаматтық сәулет

Боимортодағы Пазо де Виете тұрақты тұрғын үй және шаруашылық қызмет үшін пайдаланылады. Кіреберіс қақпасының орталық бөлігінде елтаңба орналасқан. Дормеадағы Пазо де Виланова – дуалмен қоршалған, көгершін үйі бар сарай. Оның құрылысы XVI ғасырға дейін барады. Бас ғимараттың жоспары әртүрлі құрылыс кезеңдерін көрсетеді. Артында барокко стиліндегі балюстрадасы бар үлкен бұрышты балкон бар. Онда екі елтаңба бар, біреуі Кастролар әулетіне, екіншісі Улоа әулетіне тиесілі. Сенделдегі Каса дель Марко – XVII ғасырда салынған жеке меншік. Бас кіреберісінде таспен әшекейленген жартылай дөңгелек арка және оның үстінде герб орналасқан. Андабао мұнарасы – мұнара емес, сарай. Ол қайта жаңартылған және бас жағында елтаңбасы бар. Қазіргі уақытта тұрақты тұрғын үй ретінде пайдаланылуда.

Діни сәулет

Бойморто қалалық әкімдігінде 12 шіркеу және 5 шапкіш шіркеу бар. Ең танымалдары:

Санта-Мария шіркеуі, Сенделле, Сенделледе, 12 ғасырдан бастап, бір ғана неф және бүйірлік киелі орынға ие. Оның архитектуралық және бейнелеу өнері тұрғысынан зор құндылығы бар. Ішінде суреттерімен бірге ең маңызды бөлігі сақталған. Санта-Мария шіркеуі, Ос-Анхелес, Ос-Анхелесте, шығу тегі шамамен 12 ғасырдың екінші жартысына дейін жетеді. Бұл қайта жаңартылған шіркеу, роман стилінің іздерін сақтайды. Фасадында ою-өрнектелген есік және оның ішінде Құдай ананың бейнесі бар. Сан-Мартиньо шіркеуі, Андабао, Андабаода, 19 ғасыр, барокко стилінде. Оның қасбеті әдеттегіден өзгеше, себебі кіреберіс есігі үлкен жартылай дөңгелек аркадан тұрады, ол біріктірілген бағаналармен үшбұрышты фронтонмен аяқталады. Кіреберіс баспақыштары жақында салынған, ал артқы жағында "anus 1807" ("1807 жыл") деп жазылған елтаңба орналасқан. Сан-Кристово шіркеуі, Дормеада, Дормеада, роман стилінде. Басты қасбеті кейінгі кезеңге, шамамен 19 ғасырға жатады, себебі ол неоклассикалық стильді көрсетеді, оның ішінде ою-өрнектелген қаптама, жартылай дөңгелек орталық люк, екі бөлікке бөлінген шың және ұштар бар.

Өнеркәсіптік мұра

Brickyard de Boimil, ірі масштабтағы кәсіпорын, плитка жасаудағы дәстүр мен қазіргі заманды бейнелейді және 1990 жылдардың соңына дейін жұмыс істеді. Бұл аймақтағы ең ірі кәсіпорын болды. Қазір қайта жаңартылуда.

Археологиялық мұра

Жоғарыдағы орман, Ас Корредоирас – қола дәуірінің шалколит кезеңіне жататын түрлі керамикалық сынықтардың табылған орны. Кроллос Бранкос мамоасы, Пинар мамоасы (жақсы сақталған), Кабрита тауындағы мамоалар (неолит кезеңіне жатады және жақсы сақталған). Ас Корредоирас бекінісі (ішінара қираған), Марко де Арриба бекінісі (ішінара қираған), Поусада бекінісі (ішінара сақталған), Медоррас бекінісі (түпнұсқаның тек үштен бірі қалған), Педрал бекінісі (жақсы сақталған қорғаныс құрылымдары), Бекіністер (қорғаныс жүйесінің тек бір бөлігі сақталған). Римдік милдік тасы: ол қалалық әкімдіктің алдында орналасқан және муниципалитет аумағынан Рим жолының өткенін көрсетеді.

Басқа мұра

Автожолдың орналасу белгісі: қала әкімдігіне қарасты CP 0602 және CP 1003 сияқты бірнеше жолдарда автожолдың орналасу белгілері граниттен жасалған. Бұл белгілер 1939 жылы Пена жоспары бойынша стандартизацияланды.

Нұр мейрамы

Фестиваль де ла Луз – муниципалитеттегі ең белгілі шара. Лус Касаль құраған бұл фестивальге Маноло Гарсия, Los Secretos, Rosendo, Kiko Veneno, Men G, Bizarro Love Triangle, Heredeiros da Crus, Love of Lesbian, Social Security, Conchita, Agoraphobia, Total Sinister, Jarabe de Palo, Fito & Fitipaldis сияқты суретшілер шақырылды. Фестивальдің аты оны құрастырушы Лус Касальдың құрметіне қойылған.

Cantares de Reis (Патшалар жыры)

Патшалардың дәстүрлі музыкасы байқауы, онда "патшалар әнін" орындауға тіркелген командалар қатысады. Әнның дәстүрлілігі мен шығарманың нақтылығы, сондай-ақ аспаптық құрылымы мен күрделілігі бағаланады.

Конробла

Ла Конробла – шілде айының бірінші апта соңында өтетін дәстүрлі музыка фестивалі. 2005 жылдан бері осы шараны Сантиагуйон фольклорлық қауымдастығы ұйымдастырып келеді. Музыкадан өзге, фестивальде дәстүрлі ойындар, би және музыка шеберлік сабақтары, сондай-ақ жергілікті қолөнер бұйымдарымен танысуға болады.

Әділ

Әр айдың бірінші сенбісі жәрмеңке ұйымдастырылады, онда ауыл шаруашылығы өнімдерінен артық қалғандарымен қатар киім, аяқ киім және шаруашылық құралдарды табуға болады.

Сантьяго жолы

Орта ғасырларда Собрадо-дос-Монаштар монастырымен байланысты, Бойморто арқылы Солтүстік жолы өтті, кейбір авторлардың пікірінше, бұл ең көне Якоб жолы және кейде француз жолынан да көп келушілерді қабылдаған. Солтүстік жолы Анхелес приходындағы Корредоирас жерінен қала әкімшілігіне жетеді. Одан әрі жол Боимиль және Боиморто приходтары арқылы өтеді, онда қажылар О Пино муниципалитетіне қарасты Педрузоға қарай жалғасуға немесе Арзуа бағытында жүруге мүмкіндік алады. Бірінші нұсқа оларды CP 0603 арқылы алып өтеді, Братес және Меркурин приходтарынан өтеді және Арзуа қалалық әкімшілігіндегі А Мота жеріне жетіп аяқталады. Екінші нұсқа қажыларды CP 0602 арқылы жүргізеді, ол Сенделл приходынан өтеді және А Мелла приходына, сондай-ақ Арзуа қалалық әкімшілігіне жетіп аяқталады. 2018 жылы Сантьяго жолының осы бағыты арқылы 19040 зыяратшы өтті, бұл Сантьяго-де-Компостелаға келген барлық зыяратшылардың 5,82% құрайды. Қажылар кеңсесі жасаған статистикаға сүйенсек, Якобтың қасиетті жылдарын (2004 және 2010 жылдарды) ескермегенде, муниципалитет арқылы өтетін қажылардың саны жыл сайын 900-ге жуық артады деп болжануда. Төмендегі суретте 2004 жылдан бері Солтүстік жол арқылы өткен зыяратшылардың санының өзгеру динамикасын көруге болады.

Белгілі тұлғалар

Луз Касал, әнші (1958 жылы туған). 2010 жылдың 16 мамырында қаланың сүйікті қызы деп аталынды. Қалалық әкімдікпен бірлесіп, 2012 жылы Жарық фестивалі құрылды. Сусо де Маркос, мүсінші (1950 жылы туған). Ол Малагадағы Сан-Телмо Корольдік Көркемөнер академиясының Мүсін бөлімінің мүшесі; Галисия Корольдік Көркемөнер академиясының Нюэстра-Сеньора-дель-Розарио мүшесі және Севильядағы Мажарстанның қасиетті Елизавета Корольдік академиясының мүшесі. 2011 жылдың 5 наурызында муниципалитеттің сүйікті ұлы деп аталынды.