Аликанте провинциясы: географиясы, халқы және ерекшеліктері

Кіріспе

Испания провинциясы

Аликанте – Испанияның шығысында орналасқан провинция, Валенсия қауымдастығының оңтүстік бөлігінде. Бұл Валенсия провинциялары арасында халық саны бойынша екінші орындағы провинция. Сондай-ақ, Валенсия қауымдастығының екінші және үшінші ірі қалалары (сәйкесінше Аликанте және Эльче) осы провинцияда орналасқан. Аликанте оңтүстік-батыста Мурсия, батыста Альбасете, солтүстікте Валенсия провинцияларымен және шығыста Жерорта теңізімен шектеседі. Провинция өзінің астанасы – Аликанте қаласының атымен аталады.

Аумағы, халқы және ресурстары

2018 жылғы халық санағы мәліметтері бойынша, Аликанте Испанияда халық саны бойынша төртінші орында (Мадрид, Барселона және Валенсиядан кейін) тұр, онда 1 838 819 адам тұрады. Испанияның барлық провинциялары арасында шетелдік азаматтардың үлесі ең жоғары осы провинцияда. Провинцияда 446 368 шетелдік тіркелген, бұл жалпы халықтың 23,6 пайызын құрайды. Провинцияны құрайтын 141 муниципалитеттен 54-інде шетелдік азаматтардың саны 25%-дан асып, 19-ында 50%-дан жоғары. Аталған муниципалитеттердің ішінде Сан-Фульгенсио (80%), Рохалес (74%), Бенитатксель (69,8%), Алгорфа (69,7%), Ллибер (67%), Теулада (65,5%), Дая-Вьеха (64,4%); Сан-Мигель-де-Салинас (64,3%), Кальп (62,8%), Елс-Поблетс (61,6%), Алкалали (60,8%), Бенижофар (58,5%), Л'Альфас-дель-Пи (56,6%), Орба (55%), Хабия (54%), Торревьеха (53,5%), Мурла (52%), Фондо (51,7%) және Бенидолейг (50%) бар. Оның ауданы белгілі болғандықтан, халық тығыздығы 313,8 адам/км² құрайды.

География және климат

Провинция таулы, әсіресе солтүстік және солтүстік-батыс бөліктерінде, ал оңтүстікке қарай, Vega Baja del Segura аймағында, көбінесе жазық. Провинцияның ең биік нүктелері – Aitana (1558 м), Puig Campana (1410 м), Montcabrer (1389 м), Carrascar de la Font Roja (1354 м), Maigmó (1296 м), Serra de Crevillent (835 м) және El Montgó (753 м). Бұл шыңдардың барлығы Суббайтық тау тізбегінің бөлігі болып табылады. Жағалауы солтүстіктегі Кап-де-ла-Нау мүйісінен басталып, оңтүстікте Мар-Менорға (Кіші теңіз) жақындап созылады. Жауын-шашын режимі құрғақ болғандықтан ірі өзендер жоқ, көбінесе құрғақ арналар (рамблалар) кездеседі, олардың сумен толуы кездейсоқ, мол жаңбыр жауғанда ғана болады. Назар аударарлық өзендер – Vinalopó, Serpis және Segura. Басқа да шағын маусымдық арналар (кейбіреулері жазда толығымен кеулейді) – Girona, Algar, Amadorio және Ebo. Жағалау бойында тұзды батпақтар мен ылғалды жерлер орналасқан, мысалы, El Fondo және Санта-Пола мен Торревьехадағы бұрынғы ылғалды жерлер, қазір тұзды суды булатуға арналған тоғандар. Олардың барлығы Рамсар аймағының маңызды нысандары болып табылады, бұл Аликанте провинциясын көшпенді және тұрақты су құстары мен теңіз құстары үшін өте маңызды етеді. Гвардамар аймағында маңызды жағалау құмды төбелері бар, олар 19 ғасырда қаланы құмдардың жылжуынан қорғау үшін мыңдаған қарағайлармен отырғызылды, нәтижесінде қазірде ерекше экологиялық құнды аймақ пайда болды. Аймақтың климаты шағын аумақ үшін ерекше түрлі. Үш негізгі аймақты атап өтуге болады: провинцияның көп бөлігі жартылай құрғақ климат аймағына жатады. Бұл Ла Вила Жоиосадан бастап оңтүстік шекараға дейінгі жағалау жазықтығын қамтиды (осы қалалардың ішінде Аликанте, Эльче, Ориуэла және Торревьеха бар). Жазда ұзақ, ыстық және құрғақ болады, қыста салқыннан жұмсаққа дейін ауытқып, жауын-шашынның өте аз болуымен ерекшеленеді, әдетте жылына 300 мм-ден төмен болады және көктем мен күзде жауады. Жауын-шашынның аз болуының себебі – Аликанте провинциясының батысындағы төбелердің тудырған жаңбыр көлеңке әсері (сондай-ақ, провинцияның солтүстік бөлігіндегі төбелердің әсері де бар, олар Кап-де-ла-Нау маңындағы кері орфографиялық көтерілу әсерін күшейтеді). Жаңбырлы күндердің көпшілігі күз және көктем айларында болады. Бұл аймақтағы басым өсімдіктер – маторральдық бұталар, оның ішінде тимьян, эспарто, емен және т.б. Жерорта теңізінің классикалық климаты Кап-де-ла-Нау маңындағы солтүстік-шығыс аймақтарда, негізінен оның солтүстігінде, сонымен қатар оңтүстігінде кездеседі, Бенидормнан сәл солтүстікке қарай азайады. Бұл провинцияның солтүстік шекарасынан Бенидорм ауданы арқылы жағалау жазықтығы бойымен созылады. Марина-Альта тауларының солтүстік беткейлерінде орфографиялық көтерілудің нәтижесінде орташа есеппен 900 мм-ге дейін жауын-шашын түсетін едәуір ылғалды микроклимат байқалады, жауын-шашынның көп бөлігі күз және көктемде жауады. Бұл аймақтағы жауын-шашын мөлшері жартылай құрғақ оңтүстік аймақтағыдан шамамен төрт есе көп, мұндай үлкен айырмашылық өте шағын аумақта кездеседі. Бұл аймақтың өсімдігі – маторральдық бұталардың байтылған түрі және Жерорта теңізінің қарағай ормандары. Аликанте провинциясында көбінесе құрғақ Жерорта теңізі және континенттік Жерорта теңізі климаты басым. Бұл провинцияның ішкі бөлігі (мысалы, Вильена) және теңізге жақын, бірақ биік орналасқан аймақтар (мысалы, Алкой). Мұнда қыстар салқын, тіпті суық болуы мүмкін, ал қар жаууы да кездеседі; жазда жұмсақ және ыстық болады, жауын-шашын орташа есеппен 500 мм-ге жетеді және жоғарыда аталған аймақтарға қарағанда жыл бойы біркелкі таралады. Бұл аймақтың ішкі бөлігі өте құрғақ, ал таулы бөлігі жауын-шашынның жоғары көрсеткіштеріне жетеді, бұл Кермес емендерінің ормандарының өсуіне мүмкіндік береді, мысалы, Ла Карраскетадағы немесе Мариола жотасындағы ормандар, екеуі де Алкойға жақын орналасқан.

The province is mountainous, especially in the north and midwest, whereas it is mostly flat to the south, in the Vega Baja del Segura area; the most elevated points in the province are Aitana (1,558 m), Puig Campana (1,410 m), Montcabrer (1,389 m), Carrascar de la Font Roja (1,354 m), Maigmó (1,296 m), Serra de Crevillent (835 m) and El Montgó (753 m). All of these peaks are a part of the Subbaetic Range. The coast extends from the cape, Cap de la Nau, in the north to almost reaching the Mar Menor (Minor Sea) in the south. With regard to water sources, due to the dry rain regime there are no major rivers, but mostly ramblas (dry rivers), which fill in with water when torrential rains occur. The only remarkable streams are the Vinalopó, Serpis, and the river Segura. Other minor seasonal creeks (some completely dried out in summer) are Girona, Algar, Amadorio and Ebo. There are saline wetlands and marshlands along the coast such El Fondo and the former wetlands and now salt evaporation ponds in Santa Pola and Torrevieja. All of them are key Ramsar Sites which make the Alicante province of high relevance for both migratory and resident seabirds and waterbirds. Important coastal dunes are present in the Guardamar area which were planted with thousands of pine trees during the 19th century in order to protect the ville from the dunes advancing, which has created now an area of remarkable ecologic value. The climate is strikingly diverse for such a reduced area. Three major areas can be cited:

Most of the province belongs to a semi arid climate. It roughly goes along the coastal plain from La Vila Joiosa through the southernmost border (cities included here are, amongst others, Alicante, Elche, Orihuela and Torrevieja). Summers are very long, hot to very hot and very dry, winters are cool to mild and its most prominent feature is very scarce precipitation, typically below 300mm. per year and most likely to happen during spring and autumn. The reasons for this lack of precipitation is mostly the marked rain shadow effect caused by hills to the west of the Alicante province (and, to a lesser degree, those in the northern part of the province which, in turn, enhance the inverse Orographic lift effect around Cap de la Nau). Most of its few rainy days happen during Autumn and Spring. The predominant vegetation in this part of the province is Matorral Scrublands including thyme, esparto, juniper and the like. Proper Mediterranean climate is present in the northeastern areas around Cap de la Nau, mostly to its North but also to its South, in diminishing grades until disappearing slightly north of Benidorm. It roughly goes along the coastal plain from the northern border of the province through the Benidorm area. The north slopes of the mountains in the Marina Alta have a remarkably wetter microclimate with an average of up to 900mm of precipitation due to orographic lift, with most of the precipitation occurring in Autumn and Spring. The precipitation in this area is an average four times the one of the semiarid South, with this big precipitation gap occurring in a matter of just
The vegetation of this part is an enriched version of the Matorral shrubland and also Mediterranean pine woods. The Alicante province also has a mostly dry Mediterranean to Continental Mediterranean climate. These are the innermost part of the province (for example Villena) and some closer to the sea but at a higher elevation (for example Alcoy). Here winters are cool to cold and a few days of snow are not unusual; summers are mild to hot and rains at about 500 mm average and slightly more evenly distributed through the year than in the previous mentioned areas. The innermost part of this domain is more quite dry while the mountainous part reach slightly higher precipitation figures which allow Kermes Oak woods to thrive, such as the one in La Carrasqueta or in the Mariola range, both near Alcoy.

Тарих және саясат

Ибериялықтар қазіргі Аликанте провинциясында өмір сүрген ең ежелгі халық болды. Оларға қатысты бірнеше археологиялық орындар бар, соның ішінде Ла Серретадағы (Алькой маңындағы) орын ерекше танымал, себебі сол жерде шифрланбаған иберия тіліндегі ең ұзын жазулар табылды. Жағалау бойында, ибериялықтармен бір уақытта, теңіз саяхатшылары финикиялықтар (Гвардамарда) және гректер (Аликанте қаласының солтүстігіндегі жағалау аймағында) тұрақты сауда ошақтарын құрып, олармен байланыс жасады (осы кезеңнің ең танымал археологиялық туындысы үшін Эльче ханымды қараңыз). Ұзақ болмаған Карфаген үкімшілігінен кейін, римдіктер билікті өз қолына алды. Иберияның бұл бөлігінде римдіктердің ықпалы зор болды, Via Augusta жолы осы империя аймағын метрополиямен байланыстырды, соның нәтижесінде бірнеше қала гүлденді, олардың ішінде Ilici Augusta (қазіргі Эльче) қаласы тіпті колония мәртебесіне жетті. Вестготтардың қысқа мерзімдік үкімшілігінен кейін, аймақ ислам әскерлері тарапынан басылып алынып, Аль-Андалустың бір бөлігіне айналды. 13 ғасырдан бастап Кастилияның Фердинанд III, Арагонның I Яков, Кастилияның X Альфонсо, Арагонның II Яков сияқты патшалар маврлар басып алған қалаларды қайта бағындырды. Бүгінгі Аликанте провинциясы бастапқыда Альмизра шарты арқылы Кастилия және Арагон таждары арасында бөлінді, бірақ кейіннен бүкіл аумақ Арагон тажының құрамына кірген Валенсия Корольдігінің бақылауына өтті. Аликанте Испания Парламентіне 12 депутат, ал Валенсия қауымдастығының аймақтық Парламенті Кортс Валенсианеске 36 депутат жібереді.

Экономика

Аликанте провинциясының негізгі салалары, бірінші кезектегі секторда, қарқынды ауыл шаруашылығы, әсіресе құнарлы Vega Baja del Segura, Camp d'Elx (Эльче ауылдық жерлері) және провинцияның ішкі бөлігіндегі (Monforte, Novelda, Pinós) жүзімдіктер, сондай-ақ теңіз жағалауындағы Марина Альта аймағында да кең таралған. Балық аулау жағалау бойында маңызды рөл атқарады, Санта-Пола, Кальп немесе Дения сияқты ірі балық аулау порттары бар. Өнеркәсіп тарихында Алкой маңындағы тоқыма саласы маңызды болған. Аяқ киім өндірісі провинцияның маңызды өнеркәсіптік саласы болып табылады және Эльче, Эльда, Петрер және Вильена қалаларында дамыған. Еңбекті көп қажет ететін аяқ киім және, әсіресе, тоқыма өнімдері Азиядағы қарқынды дамып келе жатқан экономикалардың күшті бәсекесіне байланысты төмендеп барады. Иби және Онил аймағындағы дәстүрлі ойыншық индустриясы да осы аймақтармен халықаралық нарықта бәсекелеседі. Соңғы 20 жылда маңыздылыққа ие болған сала – мәрмәр кеніштері мен оны өңдеу, бұл негізінен Новельда және Пинос аймақтарында жүзеге асырылады. Дегенмен, провинция ең көп танымал болғаны – оның үлкен туристік секторы. Коста-Бланканың әдетте жұмсақ және күннөлді климаты Нидерланды, Ұлыбритания мен Ирландия, Германия, Бельгия, Норвегия немесе Франция сияқты Еуропа елдерінен, сондай-ақ Испанияның басқа аймақтарынан, мысалы Мадридтен миллиондаған туристерді тартады. Көптеген отбасылар Аликанте провинциясында екінші үйге ие және оны демалыс уақытында пайдаланады.