Кіріспе
Хомо сапиенс түріндегі белок кодтаушы ген MUTYH (mutY ДНК гликозилазасы) – ДНК гликозилазасы, MUTYH гликозилазасын кодтайтын адам гені. Ол ДНК-ның тотығу салдарынан болатын зақымдануын қалпына келтіруге қатысады және базалық экзиция жөндеу жолының бір бөлігі болып табылады. Фермент ДНК тізбегінен аденин негіздерін адениннің гуанинмен, цитозинмен немесе 8-оксо-7,8-дигидрогуанинмен қате жұптасқан жерлерде бөліп шығарады, бұл ДНК-ның тотығу салдарынан болатын зақымдануының жиі кездесетін түрі. Бұл белок ядро мен митохондрияда орналасады. Бұл гендегі мутациялар ішек және асқазан қатерлі ісігіне генетикалық бейімділікті тудырады. Бұл ген үшін әртүрлі изоформаларды кодтайтын бірнеше транскрипт варианттары табылды.
MUTYH (mutY DNA glycosylase) is a human gene that encodes a DNA glycosylase, MUTYH glycosylase. It is involved in oxidative DNA damage repair and is part of the base excision repair pathway. The enzyme excises adenine bases from the DNA backbone at sites where adenine is inappropriately paired with guanine, cytosine, or 8 oxo 7,8 dihydroguanine, a common form of oxidative DNA damage. The protein is localized to the nucleus and mitochondria. Mutations in this gene result in heritable predisposition to colon and stomach cancer. Multiple transcript variants encoding different isoforms have been found for this gene.
Орналасуы мен құрылымы
МУТИХ хромосома 1-нің (1p34.1) қысқа (p) қолда орналасқан, 45 464 007 негіз жұбынан 45 475 152 негіз жұбына дейін (45 794 835–45 806 142). Ген 16 экзоннан тұрады және 546 аминқышқылынан тұрады, көлемі шамамен 7,1 кб. Дисульфидтік байланыстың болуы MUTY ДНК-ның күрделі кристалдық құрылымын қалыптастырады. MUTYH генінің ақуыздық құрылымында 5’ ұшында N-терминалы, ал 3’ ұшында C-терминалы орналасқан. N-терминалында темір кластерлік мотивке қоса, спираль-тұғыр спиралі және псевдо-спираль-тұғыр спиралі бар.
Механизм
Окисенген ДНҚ зақымдануын жөндеу – MUTYH, OGG1 және MTH1 бірлесіп жұмыс істеуінің нәтижесі. MUTYH 8-oxoG-мен қате жұптасқан аденин негізіне әсер етеді, ал OGG1 8-oxoG-ны анықтап, оны жояды. TP53 MUTYH-ты транскрипциялық тұрғыдан реттейді және p53 үшін де реттеуші болып табылуы мүмкін.
Көрінісі
МУТИХ CD4 Т-лимфоциттерінде, простатада, жасушалар жиі бөлінетін ішекте және тік ішекте жоғары деңгейде экспрессияланады. Бүйрек, ішек, жүйке жүйесі және бұлшық еттерінде МУТИХ экспрессиясының болуына дәлелдер бар. PCNA
Басқа да маңызды өзара әрекеттесулерге МУТИХ пен репликациялық протеин А жатады – бұл ДНК репликациясы кезінде ДНК жіптерінің қайта бірігуіне кедерес жасайтын бір жіпті байланыстыратын протеин, сонымен қатар ДНК зақымдарын жөндеуді белсендіретін рөл атқарады. Mismatch Repair (MMR) протеиндері (MSH 2, 3 және 6, MLH1, PMS1 және 2) мен МУТИХ арасындағы өзара әрекеттесудің гипотетикалық байланысы бар, олардың бірлескен жұмысы қатерлі ісікке осалдықты арттыруы мүмкін.