Кіріспе

Ирландия армиясының офицері

Кеннет Эссекс Эджворт (26 ақпан 1880 жыл - 10 қазан 1972 жыл) – ирландия армиясының офицері, инженер, экономист және тәуелсіз теориялық астроном. Ол Уэстмит графтығының Стрит қаласында дүниеге келген. Эджворт ең алдымен 1930 жылдары Нептун орбитасының сыртында денелердің дискісі бар екенін ұсынғанымен белгілі. Кейінгі байқаулар 1992 жылы Эджворт-Койпер белдеуінің бар екенін растады. Плутон, Эрис және Макамаке сияқты сол алыс Күн жүйесінің денелері қазір Эджворт-Койпер белдеуі немесе Койпер белдеуі деп топтастырылған.

Ерте өмір

Эджворт 1880 жылғы 26 ақпанда Вестмит графтығындағы Дарамона Хаус көшесінде дүниеге келді. Оның ата-анасы Элизабет Дюпре (құрметті әкесі Вильсон) 1852-1929 жылдары және жер агенті Томас Ньюкомен Эджворт (1850-1931) болды, екеуі де англо-ирланд тегінен шыққан. Ол «үлгілі әдеби және ғылыми отбасылардың джентльмендерінің» (Макфарланд, 1996) бірі болды. Оның әкесінің отбасы Килшрули, Баллинали, Эджвортстаунның жанындағы Лонгфорд графтығынан шыққан, олардың иеліктері ата-бабаларының орындықтары болған. Оның анасының ағасы және Дарамона үйінің иесі Уильям Уилсон, онда обсерватория мен шеберхана салып, Джордж Минчин мен Джордж Фицджеральдпен бірге түрлі байқаулар жасады, соның ішінде жұлдыз жарығының пионерлік фотометриялық өлшемдерін жүргізді. Эджворттың отбасы оның дүниеге келгеннен кейін төрт жыл өткен соң Килшрулидегі иелікке көшті. Онда оның ағасы Дублиннің сэр Говард Груббінен бір жыл бұрын, 19 жасында 1870 жылғы толық күн тұтылуын байқау үшін Алжирге экспедицияға барғаннан кейін алған «Грубб 12 дюймдік» және «24 дюймдік» рефлекторлары болды. Ол обсерваторияға үнемі келіп, Уилсонның ғылыми достары Джордж Минчин мен Джордж Фицджеральдпен кездесті. Оның байқауларына 1882 жылғы Венераның транзиті кірді. Кейін ол өмірбаянында осы оқиғаларға арналған бөлімдерді жазды. Корольдік астрономиялық қоғамға (RAS) Эджвортты оның ағасы ұсынды. Оңтүстік Африкаға жіберілген ол Екінші Бур соғысына қатысып, 1901 жылғы 3 шілдеде лейтенант шеніне көтерілді. Соғыс аяқталғаннан кейін ол 1902 жылғы қыркүйек айының соңында «СС Англишанмен» Кейптауннан келіп, қазан айының соңында Саутгемптонға жетті, онда ол Чатхэмге жіберілді. Кейін Сомалиленд пен Дублинде қызмет етті. Бірінші дүниежүзілік соғыста ол Францияда байланыс қызметін ұйымдастыру үшін Корольдік сигнал корпусында қызмет етті, үш рет есімдерін атады және «Еңбегі үшін орден» (DSO) және «Әскери крест» ордендерімен марапатталды.

Жарияланымдар

Эджворт инженерлік, экономика және астрономия тақырыптарында жариялаған. Оның белгілі кітаптары мен еңбектеріне мыналар жатады:
Термиондық генераторлардың жиілік өзгерулері. (Лондон, IEE, 1926)
Өнеркәсіптік дағдарыс, оның себептері және сабақтары. (Лондон, Г. Аллен және Унвин Ltd., 1933)
Сауда балансы; ұлттық жоспарлаудағы мәселе. (Лондон, Г. Аллен және Унвин Ltd., 1934)
Баға деңгейі; ұлттық жоспарлаудағы тағы бір мәселе. (Лондон, Г. Аллен және Унвин Лтд., 1935)
Ауыр жағдайдағы аудандарға арналған жоспар. 11 беттік памфлет (орналасқан жері/баспасы белгісіз, 1936)
Айналмалы денелердің бөлінуі. (Лондон, Корольдік астрономиялық қоғамның айлық хабарламалары, 99-том, 1939)
Торф отынының өндірілуі. (Дублин Корольдік қоғамында оқылған баяндама, 26 қараша 1940 ж.) (Дублин, Корольдік Дублин қоғамы, 1940)
Жұмыссыздыққа ем табуға болады. (Дублин, Eason, 1941; Лондон, Simpkin & Marshall таратуы, 1944)
Торф. (Дублин, Үш шамның белгісі, 1944)
Жұлдыздық эволюцияның кейбір аспектілері [I – III мақалалар] (Лондон, Корольдік астрономиялық қоғамның айлық хабарламалары, 106-том, 1946)
Жұлдыздық эволюцияның кейбір аспектілері [IV мақала] (Лондон, Корольдік астрономиялық қоғамның айлық хабарламалары, 108-том, 1948)
Күн жүйесінің пайда болуы мен эволюциясы (Лондон, Корольдік астрономиялық қоғамның айлық хабарламалары, 109-томдар, 1949)
Жер, планеталар және жұлдыздар: олардың тууы мен эволюциясы. (Лондон, Chapman & Hall/Нью-Йорк, Macmillan, 1961)
Көптің шебері – Менің өмірімнің тарихы. (Дублин, Alan Figgis, 1965)

Мұра

3487 Эджворт (1978 UF) астероиды, 1978 жылдың 28 қазанында Флагстаффта Х. Л. Гиклас ашқан негізгі белдеудегі астероид, оның құрметіне аталған. Сегіз жыл өткен соң астроном Джерард Койпер одан да егжей-тегжейлі болжам жасады. Сол алыс күндік денелердің ішіне Плутон, Эрис (ербет планета) және Койпер белдеуіндегі Макемаке кірді. Дегенмен, кейбір астрономдар оны Эджворт – Койпер белдеуі деп атайды. 1948 жылы ол Корольдік ирланд академиясының мүшесі болып сайланды, бірақ оның зерттеулері 1995 жылға дейін толыққанды мойындалмады. Ол 1903 жылы Корольдік астрономиялық қоғамның мүшесі болып сайланды және 1943 жылы Электр инженерлері институатына қатысты. Эджворт жұлдыздардың қалыптасуымен және Күн жүйесінің дамуымен қызығушылық танытты, ол Нептуннан тыс кеңістікті зерттеулерін жалғастырған "Күн жүйесінің пайда болуы мен эволюциясы" тақырыбында арнайы мақала жазды. Соңғы кезде Эджворт – Койпер белдеуі көптеген астрономдарға Плутонның планета статусынан төмендетілуі туралы көбірек оқуға түрткі болды.