Кіріспе

Bubble – 2005 жылы түсірілген американдық криминалдық драмалық фильм. Стивен Содерберг режиссерлік еткен бұл фильмде үш аз жалақылы қуыршақ фабрикасының қызметкері туралы айтылады, олардың біреуі өлтіріледі. Содерберг фильмді Питер Эндрюс және Мэри Энн Бернард аттарымен псевдонимдермен түсіріп, монтаждады, бұл аттар тиісінше оның әкесінің есімдері мен анасының бойжеткен қызының фамилиясынан алынған. Фильм жоғары сападағы бейнеге түсірілген. Bubble ерекшелігі – дәстүрлі сценарийі болмауы және фильм түсірілген Паркерсбург, Батыс Вирджиния және Белпре, Огайо аймағынан таңдалған кәсіби актерлердің жоқтығы. Барлық диалогтар сценарийші Кольман Хоуф жасаған жоспар бойынша импровизацияланған, ол бұрын Содербергпен «Full Frontal» жобасында жұмыс істеген. Bubble – Содерберг түсіріп, осылай шығаруды жоспарлаған алты фильмнің біріншісі. Фильм 2006 жылдың 27 қаңтарында кинотеатрларда және HDNet Movies кабельдік/спутниктік телеарнасында бірдей көрсетілді, ал DVD нұсқасы бірнеше күннен кейін, 31 қаңтарда шықты. Bubble 2007 жылғы Independent Spirit Awards сыйлығына «Үздік режиссер» номинациясын алды. Фильмнің музыкалық сүйемелдемесін Огайо штатында туған Роберт Поллард жазған.

Сюжет

Огайо өзенінің маңындағы қалада Марта есімді орта жастағы бойдақ әйел қуыршақ фабрикасында жұмыс істеп, қарт, мүгедек әкесіне қамқорлық жасайды. Марта жұмыс орнына кішкентай әріптесі Кайлды үнемі апарып-қуып жүреді. Кайл - өте ұялшақ, жымқыр, 20 жастағы жас жігіт, ол әлеуметтік алаңдаушылық ауруынан зардап шегеді және теледидармен машықталған жалғыз басты анасымен бірге тұрады. Жұмыстан тыс жерде достары мен қарым-қатынастары жоқ Марта Кайлға жақын болып, оның қамын ойлайды, оны өз ойын ашық айтуға талпындырады және ол оның "ең жақсы досы" екенін айтады. Кейде ол Мартаға біршама ашық сөйлесе береді, бірақ ол Мартаға қызығушылық танытпай, оған қызығушылық танытады. Сұранысқа жауап беру үшін қуыршақ фабрикасы Килдің жас шасындағы жас, тартымды қызды, жалғыз басты ананы, Роузды жұмысқа алады. Кайл мен Роуз бір-біріне тартылады және жұмыстағы үзілістер кезінде бірге уақыт өткізе бастайды, Мартаның ренішін, өйткені ол өзі бір жағына жылжып, Кайлмен әдеттегі қарым-қатынасын жасай алмайды. Марта Розаны бай клиенттің үй шаруасына кіргізуге келіседі, бірақ Роза клиенттің жоқтығын пайдаланып, клиенттің джакузиінде ұзақ уақыт ваннаға түседі. Роза клиенттен ұрлаған сағатты сыйлық деп айтады. Марта Кайлға Розаның мінез-құлқы туралы шағымданады. Розаны ұнатпағанына қарамастан, Марта Розаның кездесуіне барғанда Розаға бала күтіп, қосымша ақша табу мүмкіндігін қабылдайды. Марта Розаның жігіті Кайл екенін тек Розаның үйіне келіп, оны алып кетіп, Мартаны ренжіткен кезде біледі. Кездесу кезінде Роуз мен Кайл Кайлдың үйіне барады, онда Роуз Кайлдың білмеушілігімен оның бөлмесіне жасырып, сақтап келген ақшасын ұрлайды. Кайл Роузды алып кеткенде, ол онымен бірге ішке кірмеуге шешім қабылдайды, өйткені ол Мартадан "жәнерлі әсер" сезінді. Роза үйге кіргеннен кейін оның бұрынғы жігіті Джейк пайда болады және Розаны үйінен ақша мен марихуана ұрлады деп айыптайды. Роза мен Джейк Мартаның алдында қызу айтысады. Джейк кеткеннен кейін Марта Розадан баласының әкесі екенін сұрайды, ал Роза ашуланып, оған өз ісіне көңіл бөлесін дейді. Келесі күні полиция Розаның үйіне келеді, көршілері оның баласының жылап жатқанын естіп, оларды шақырады. Олар Роузды өлі күйінде тауып алады, ол өлтірілгені анық, бұзылған белгілері жоқ. Детектив Джейк пен Кайл екеуін де тергеп жатыр, екеуі де кісі өлтіру туралы ештеңе білмейтінін айтады. Осы арада Марта зергерлік бұйымдарды (олар отбасы мүшелерінен мұра болып қалған) кепілге қояды және ақшаны балық аулау жабдықтарына және сұлулық салонына саяхатқа жұмсайды. Содан кейін ол балық аулау құралдарын Кайлдың үйіне алып барып, оған сыйлық ретінде береді; ол Розаның өлтірілгенін айтады және жаңалықтарға таңғалғандай, ол ештеңе білмейтінін айтады. Кейінірек оны детектив тергеп, Розаның мойнында табылған саусақ іздері оның саусақ іздерімен сәйкес келетінін айтса да, ол өзінің кінәсіздігін айтады. Марта Роузды өлтіргені үшін тұтқындалды. Кайл Мартаға түрмеде барады. Марта Кайлдан оған көмектесуін сұрайды, Розаны өлтірмегеніне және не болғанын білмейтініне ант береді, бірақ ол бас ауруы мен Розаның өрескеллігін айтады. Кайл оның оқиғасына күмәнмен қарайды. Кейін Марта түрме камерасында жарқын жарық көріп, содан кейін Розаның өлі денесі мен Розаның үстінде тұрған өзін көре алады. Кайлдың анасы Розаның жұмысына кіріседі, ал Кайлдың екі жұмыста жұмыс істейтін қарапайым өмірі бұрынғыдай жалғасады.

Даму және түсіру

Стивен Содерберг пен Кольман Хоуф махаббат үшбұрышы мен зауыт ортасында өтетін фильм түсіргісі келді. Кейіпкерлер оқиғаның негізгі бөлігі болатынын түсінген соң, фильмнің тағы бір маңызды элементері – оның түсірілім орны болуы керек деп шешті. Орталық Батыс зауыдарын зерттеу кезінде Кольман Огайо штатының Белпре қаласындағы қуыршақ бөліктерін шығаратын зауыт туралы білді. Содербергтің айтуынша: "Бұл АҚШ-тағы соңғы үш [қуыршақ бөліктерін шығаратын зауыттың] бірі; қалғандары Қытайға көшіп кетті. Мен күткеннен де жақсырақ болды. Біз барып көргенде, ол мен елестеткеннен де әлдеқайда керемет әрі ерекше болып шықты". Хоу, локация менеджері Карлос Мур және кастинг директоры Кармен Куба аймақты зерттеп, жергілікті тұрғындармен танысты, нәтижесінде кәсіби актер емес адамдар таңдалды. Фильмді түсіруге 18 күн кетті.

Шығару

Bubble 2005 жылы Венеция кинофестивалінде әлемдік премьерасын көрсетті. Кейбір кинотеатр иелері бір уақытта көрсетілуіне наразылық білдіріп, кинотеатрлардың жұмысына зиян тигізеді деп қорқып, фильмді көрсетуден бас тартты. Бұл фильм Содербергтің HDNet Films компаниясымен жасасқан келісімі бойынша түсірген алты фильмнің біріншісі болды. Содерберг бұл келісім оған ірі студиялар көбінесе қолдамайтын шығармашылық ізденістерге мүмкіндік беретінін, сонымен қатар кино көрермендеріне жаңа жолдар ашатынын айтты. Ол былай деді: "Мен үшін идеал – фильмді кинотеатрда көру, ұнату, шығып бара жатқанда конфессия стендінен DVD сатып алу. Бірақ мұндай болмаса, адамдар DVD көріп немесе теледидардан тамашаласа да қуанышты болар едім." Bubble-ге ұқсас, алты фильмнің барлығы да белгілі бір орынға арналған, кәсіби актерлерді пайдаланбаған және режиссер айтқандай, "Америкада өмір сүрудің қызықты бұрышын" көрсететін болады. Bubble кинотеатрларда немесе үй видеосы арқылы 1,6 миллион долларлық бюджетін қайтара алмады, ал компанияның Содербергпен жасасқан келісімін бақылаған продюсерлер 2007 жылы қызметтен кетті. Содербергтің HDNet серіктестігі аясында түсірген тағы бір фильмі – 2009 жылғы "Қыз дос тәжірибесі" және 2010 жылғы "Барлығы жақсы" деректі фильмі.

Сыни жауап

Rotten Tomatoes веб-сайтында фильмнің мақұлдауы 71% құрайды, бұл 106 пікірге негізделген, орташа бағасы 6,29/10. Сайттың пікірінше, "Бұл мұқият кешірілген, сырттай қарағанда қарапайым фильм, бірақ ол әлі де қызықты әрі қорқынышты". Кейбір сыншылар фильмнің сюжеті тым жеңіл және толық емес деп тапса, басқалары Содербергтің кәсіби емес актерлерді пайдалануын және түсіру әдістерін жоғары бағалады. Film Comment үшін Эми Таубин актерлік құрамның "[фильмге профессионалды актерлермен қол жеткізу мүмкін емес шынайылық әкелетінін" айтты және "Содерберг өзінің визиттік карточкасына айналған, жылдам және тынышсыз камера қозғалысынан бас тартып, тыныштық атмосферасын таңдайды" деді. The Atlantic газетінен Кристофер Орр: "Bubble ешқандай дәстүрлі мағынада ұлы фильм емес. Оның тегіс, статикалық композициялары оны бір уақытта көрсетілген кішкентай экранға көбірек сәйкес етеді. Бірақ бұл керемет тартымды драма, кино тіпті кинолық емес болғанда да күшті бола алатынын еске салады". Ол былай деп түсіндірді: "Содерберг пен оның әуесқой актерлері тым жақын кіріп, әрбір ұсақ-түйекті және қиыншылықты жан-жақты бейнелейді. Соның салдарынан туған жаралар мен наразылық, көбінесе мойындалмағандықтан, одан да шынайы: Бұл кейіпкерлер өздерінің қажеттіліктері мен армандары ұзақ уақыт бойы басылғандықтан, енді оларды тани да, айта да алмайды". The New York Times газетінің мақалашысы Манола Даргис: "Сүйгеннен гөрі таң қалдыратын 'Bubble' – көптеген көрермендерді ығыстыруға есептелген қызықты тәжірибе, бұл, әрине, мырза Содербергке ұнайды". Содерберг осы фильм үшін 2007 жылғы Independent Spirit Awards сыйлығының «Үздік режиссер» номинациясына ұсынылды.