Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
19 ғасырдағы Хо Чунк басшысы Ваукон Декорах (шамамен 1780–1868), сондай-ақ Вакахага (Wau kon haw kaw) немесе "Жылан терісі" деп те белгілі. Ертедегі тарихи жазбаларда кейде оның бауырларымен немесе олардың араласқан ағасы Шалғақ Декорахпен (шамамен 1730–1816) шатасу орын алған. Ваукон Декорах пен Бір көзді Декорахтың Мау ва ре гах есімді үлкен ағасы болған, ол мас күйдегі төбелес кезінде әкесін өлтіргеннен кейін ортадан қуылған.
19th century Ho Chunk leader
Waukon Decorah (c. 1780–1868), also known as Wakąhaga (Wau kon haw kaw) or "Snake Skin", Early historical accounts sometimes confused the brothers with each other, or with their uncle Spoon Decorah (c. 1730–c.1816) Waukon Decorah and One Eyed Decorah had an older brother named Mau wah re gah, who became an outcast after killing their father in a drunken brawl.
Қара шұңқыр соғысы
1829 жылы Ваукон Декораның дакота адамына үйленген қызы Айова штатында саук және мескваки шабуылшыларынан қаза тапты, бұл дакота және саук пен мескваки тайпалары арасындағы қақтығыстың жалғасуы еді. Декора саук және месквакилерге қарсы жазалау шабуылы ұйымдастырғысы келді, бірақ АҚШ өкілдері оны мұнан бас тартып, қақтығысты бейбіт жолмен шешуге тырысты. 1832 жылы Қара Шоқпар соғысы басталғанда, Декора құлшыныспен американдықтарға қосылды, қызының өлімінен кек алуды үміттене отырып, Қара Шоқпардың саук және мескваки бандыларына қарсы күреске қатысты. Кейбір хо-чунк тайпасы американдық экспансияға қарсы тұру үшін Қара Шоқпардың күш-жігерін қолдағанмен, Декора Висконсин өзені бойындағы өзінің жақтастарынан жауынгерлер жинап, Бір Көзді Декора және оның Прайри-ла-Кросстан келген жақтастарымен бірікті. Соғыстан кейін, 1834 жылдың 5 қарашасында мескваки шабуылшылары Декораның отбасынан он әйел мен баланы, оның ішінде әйелін де өлтірді. Декора бұл шабуылдың Қара Шоқпар соғысындағы рөлі үшін жасалған кек екеніне сенді.
In 1829, Waukon Decorah's daughter, who had married a Dakota man, was killed in Iowa by Sauk and Meskwaki raiders, part of ongoing hostilities between the Dakotas and the Sauks and Meskwakis. Decorah wanted to mount a retaliatory raid against the Sauks and Meskwakis, but he was discouraged from doing this by United States officials, who were trying to negotiate an end to the hostilities. When the Black Hawk War erupted in 1832, Decorah eagerly joined the American war against Black Hawk's band of Sauks and Meskwakis, hoping to finally avenge his daughter's death. Although some Ho Chunks were sympathetic to Black Hawk's efforts to resist American expansion, Decorah was able to recruit warriors from his followers on the Wisconsin River, and was joined by One Eyed Decorah and his followers from Prairie la Crosse. After the war, on November 5, 1834, Meskwaki raiders killed ten women and children from Decorah's family, including his wife. Decorah believed that the attack was meant as retaliation for his role in the Black Hawk War.
Кейінгі өмірі мен мұрасы
1837 жылы Декора Американың жерлеріне басып кіргені үшін өтемақы алу мақсатымен Вашингтонға барған Хо-Чанк делегациясының құрамында болды. Делегаттар «Қара шоқпар» соғысы кезінде АҚШ-тың одақтастары болғанымен, оларға Миссисипи өзенінің батысындағы Хо-Чанк жерін АҚШ-қа беру туралы келісімге қол қоюға қысым жасалды. Декора бұл келісімге «Wa kaun ha kah (Жылан терісі)» деген атпен қол қойды. Делегаттар келісім Хо-Чанк тайпасына Висконсин штатын тастап кетуге сегіз жыл уақыт береді деп ойлады, бұл оларға жаңа келісімді келісуге мүмкіндік берер еді, бірақ құжатта тайпаға Висконсин штатын тастап, Айова және Миннесотадағы резервацияларға көшуге сегіз ай берілгендігі көрсетілген. Кетуден бас тартқан Хо-Чанк тайпасының өкілдерін генерал Генри Аткинсон ұйымдастырып, батысқа эскорттап жіберді, бірақ олардың көпшілігі кейін қайтып келді. Декораның отбасы Миссисипи өзенінен шығыс Айованың «бейтарап аймағына» көшіп барды. Кейін ол Миннесота штатының Лонг-Прейри қаласына көшіп, 1855 жылға қарай Миннесота штатының Блю-Эрт округінде тұрды. Айова штатындағы Декора және Уокон қалаларының оның құрметіне аталғаны жиі айтылады. Оның туыстарының есімімен аталған Декорра (Висконсин штаты) және Декория (Блю-Эрт округі, Миннесота штаты) сияқты басқа да жер-су аттары бар. 1859 жылы Айова штатының Декора қаласының тұрғындары қаланың кеңеюі үшін «Басшы Декораның» деп саналатын сүйектің қалдықтарын эксгумациялады. Дене аудандық сот үйінің аумағына қайта жерленді. Алайда, сол кездегі қауесеттерге сәйкес, Ваукон Декора 1859 жылы әлі тірі болған; кімнің жерленгені белгісіз. Белгісіз американдық түпкіліктің қалдықтары 1876 жылы сот үйін жөндеу кезінде қайтадан эксгумацияланды; денемен бірге жерленген кейбір заттар қалдықтар қайта жерленгенге дейін ұрланды. Ваукон Декораның ұлы Джон Ваукон Уокон қаласындағы Окленд зиратында жерленген. 2007 жылдың қараша айында қабірге жаңа оба тас орнатылды.
In 1837, Decorah was part of a Ho Chunk delegation that went to Washington, D. C. to seek redress for American encroachment on their land. Even though the delegates had been U. S. allies during the Black Hawk War, they were pressured to sign a removal treaty ceding all Ho Chunk land west of the Mississippi River to the United States. Decorah signed this treaty as "Wa kaun ha kah (Snake Skin)". The delegates thought that the treaty gave the Ho Chunks eight years to leave Wisconsin, which would leave them time to negotiate a new treaty, but the wording on the document gave the tribe eight months to vacate Wisconsin and resettle on reservations in Iowa and Minnesota. Ho Chunks who refused to leave were rounded up by General Henry Atkinson and escorted west, though many later returned. Decorah's family moved across the Mississippi River into the "Neutral Ground" of northeast Iowa. Later he moved to Long Prairie, Minnesota, and by 1855 he was living in Blue Earth County, Minnesota. Two Iowa cities, Decorah and Waukon, are often said to be named for him, There are other place names, such as Dekorra, Wisconsin, and Decoria Township, Blue Earth County, Minnesota, that are named for his relatives. In 1859, citizens of Decorah, Iowa, exhumed the remains said to be of "Chief Decorah", believed to be the man for whom the city was named, to make way for the city's expansion. The body was re interred on the grounds of the county courthouse. However, as was rumored at the time, Waukon Decorah was still living in 1859; it is unclear who was actually buried there. The remains of the unknown Native American were exhumed again in 1876 during court house renovations; some of the relics buried with the body were stolen before the remains were re interred. Waukon Decorah's son John Waukon is buried in Oakland Cemetery in Waukon. A new headstone was placed at the grave in November 2007.