Кіріспе

Шери Эллиотт (17 сәуірде 1970 жылы туған) – 1980-ші жылдары велосипед мотокросы (BMX) жарыстарында чемпион атанған американдық спортшы, ал 1990-шы және 2000-шы жылдардың басында тау велосипедінен Downhill және Slalom бағытында чемпион болды. BMX мансабында ол өзінің жарыс жолын ұлттық деңгейде Skyway Recreation фабрика командасымен өткізді. Оның BMX мансабы салыстырмалы түрде қысқа болды, бірақ ол төрт мәрте ұлттық чемпион және төрт мәрте әлем чемпионы, соның ішінде 1983 жылдан 1985 жылға дейін Америка Велосипедтік Ассоциациясы (ABA) бойынша үш рет қатарынан бірінші қыз жарыскер атағын жеңіп алды. Ол сондай-ақ 1982 жылы UBR бойынша бірінші қыз жарыскер атағын иеленді. Шери Эллиотт 1989 жылы ABA BMX Даңқ залына енгізілген алғашқы әйел жарыскер, ал 2008 жылы АҚШ Велосипед Даңқ залына енгізілген алғашқы әйел BMX жарыскері болды.

Өмірбаян

Эллиот екі жасында қарда шаңғымен сырғанады. Эллиоттың BMX мансабы 1980 жылдан 1986 жылға дейін созылды және 1989 жылы қысқа қайта оралды. Кішкентай кезінен бастап, ол BMX қыздар арасындағы жарыста (бұрын "Пудер Пфф" деп аталған) ғана емес, сонымен қатар өз жас тобындағы ұлдармен де бәсекелесе білді. Күлімдегенде терең ойықшалары бар, шаштары сары, әдемі денелі Эллиот жетінші сыныпта шамамен бір метр алпыс сантиметрге жетіп, Уилл Роджерс орта мектебіндегі сыныптастарынан және BMX трассасындағы жігіттерден ірілеу болды. Оның жарыс кезеңінде – орта мектептің алтыншы сыныбында оқып жүргенде – Эллиоттан жоғары сыныптың баскетбол командасындағы негізгі құрамға қосылуы сұралды. Ол сол мектеп командасының чемпион болуына көмектесті. Эллиот BMX мансабында және 1986 жылы спорттан кеткеннен кейін де басқа спорт түрлерін талмай шұғылданды. Жоғары мектептің соңғы жылында ол баскетбол және волейболдан ең бағалы ойыншы деп танылды. Сонымен қатар, ол Тынық мұхиты университетінде бірінші курста ойнады.

BMX жарысы мансабы

BMX жарысында оның жас тобына жеткілікті қыздар болмағандықтан жеке сынып құру мүмкін болмаған кезде, ол көбінесе олармен жарысып, «Motos» (ілеспе жарыстар) мен «Open» (жаңадан бастаушылар мен сарапшыларға ашық сынып, онда қыздар бір-бірімен жарыса алатын) сыныптарында жеңіске жетті. Ол жиі «Mains» – күндік жеңімпазды анықтайтын жарыстың финалына өтетін. Тіпті сынып құруға жеткілікті қыздар болған жағдайда да, ол United Bicycle Racers (UBR) «11 Expert» сыныбында қыздармен бірге жиі қатысып, қыздардың «өте баяу» екеніне шағымданатын. 1981 жылы Калифорния штатының Лагуна-Сека қаласында өткен UBR ұлттық жарысында ол 14 және одан үлкен қыздар арасында жарысқа қатысты, ол кезде 11 жаста болғанына қарамастан, «12-13 жастағылар үшін тым оңай» болғандықтан. Сол кездегі UBR ережелеріне сәйкес, егер қыз ер балалардың сарапшы сыныптарында жарысса, қыздар сыныбында жарыса алмайтын. Сондықтан ол көбінесе ер балалардың сарапшы және ашық сыныптарында жарысқан. Ол сондай-ақ жиі «Trophy Dash» жарысына қатысып, кейде жеңіске де жеткен – бұл жарыстың соңғы кезеңі болып табылады, онда екі жақын жастағы және үш дағды деңгейінің жеңімпаздары жылдық рейтингке әсер етпейтін көрсету жарысына қатысады. UBR және Ұлттық Велосипед Лигасынан (NBL) айырмашылығы, ABA 1984 жылға дейін қыздарға ер балалардың сарапшы сыныбында жарысуға рұқсат бермеген. Бірақ ABA оған «Trophy Dash» және 12 жасқа дейінгі Cruiser сыныбында қатысуға рұқсат берген. Ол жергілікті жарыстарда жиі жеңіске жетіп, кейде ер балалар сарапшыларын жеңіп шығарды – бұл ең жоғары деңгейдегі әуесқой сынып. 1982 жылы ABA Grand National жарысында ол Cruiser сыныбында екінші орын алды, оны тек Дэнни Степлайт жеңді. Ол сондай-ақ ұлттық деңгейде 20 дюймдік велосипедінде бірнеше «Trophy Dash» жарыстарында жеңіске жетті; 1983 жылы қаңтарда Луизиана штатының Шревпорт қаласында өткен 1983 жылғы ABA Cajun Nationals-та 11-12 жастағы «Trophy Dash» жарысын жеңіп, 1982 және 1983 жылдар бойы өз жас тобында үстемдік еткен 12 Expert жеңімпазы Джейсон Григгсты жеңді. Ол сол кезде ABA ұлттық жарыстарында «Trophy Dash» жеңімпазы болған жалғыз қыз еді. Эллиотт Quarter Pipe BMX еркін стиліндегі трюктерді орындауда ерекше көзге түсті, бұл сол кезде қыз үшін ерекше жағдай еді. Ол сондай-ақ сол кезде «Table Top» трюкін орындай алатын азақ қыздардың бірі болды, онда жүргізуші тік пандус немесе бұрылыстан жоғары секіріп, велосипедінің рамасын жерге параллель етіп қойып, жерге қонбас бұрын велосипедін түзетеді. Эллиотттың BMX мансабы салыстырмалы түрде қысқа болды, ол бар болғаны алты жылға созылды. Эллиотт 1986 жылғы маусымның басында, ABA Supernationals-тан кейін (қаңтар айының 26 және 27 күндері өткізілген) BMX жарыстарынан зейнеткерлікке шықты. Өзінің шешімін түсіндіре келе, Эллиотт: «Мен өзім қалағанның бәрін істедім. Өткен жылы тоқтағым келді, бірақ екі жыл қатарынан ABA No. 1 атағын алу туралы ойладым. Мен оны істедім – бұл менің мақсатым еді» деді. (Эллиотт BMX Action журналындағы қате басылымдағы екі жыл емес, үш жыл қатарынан бірінші орынға ие болу туралы айтқан). Ол сондай-ақ баскетбол сияқты академиялық спорт түрлерімен айналысуға ұмтылды. Эллиотт 1986 жылғы маусымдық BMX Plus! журналына берген сұхбатында, оны демеушілік еткен Skyway Recreations фабрикалық жарыс командасы 1985 жылғы жарыс маусымынан кейін жарыс командасын таратып жібергенін айтты. 1986 жыл жарыс жүргізушілер үшін «демеушілік жоқ жыл» деп аталды, өйткені жарыс командаларын демеушілік еткен Torker және JMC сияқты велосипед өндірушілер төмен бағалы азиялық импорттың әсерінен бизнесінен шығып қалды. Diamond Back және Redline демеушілік ететін командалар қысқартылды, ал Skyway демеушіліктен мүлдем бас тартып, BMX Freestyle командаларын құруға немесе кеңейтуге басымдық берді. Эллиотт 1986 жылы бір ұлттық жарыста қатысты: қаңтар айының соңында өткен ABA Supernationals, онда ол 15 және одан үлкен қыздар сыныбында төртінші орын алды. BMX Action журналының айтуынша, «Skyway-ден босатылғаннан кейін, [ол] жақсырақ жағдай іздеудің орнына, өзінің ең жақсы көрсеткіштерінде спорттан кетуді жөн көрді». 1996 жылы ол тау велосипедімен жарыс кезінде «Спортшының демеушілікке қолдау көрсетуі» атты кітаптың авторы болды.

Әйелдер кәсіби BMX жарысы

NBL 1985 жылғы маусымда қыздар арасындағы кәсіби сыныпты енгізіп, оны 1987 жылғы маусымға дейін жалғастырды. Эллиотт кәсіби спортқа қадам баспады, себебі ол 15 жасында зейнеткерлікке шықты, ал кәсіби спортқа өтуге рұқсат етілген ең төменгі жас 16-ға толу керек еді. Ол кәсіби сыныпқа деген қызығушылығын білдірді: «Қыздардың спортқа көбірек қызығушылық танытуы үшін, олар үшін кәсіби сынып болуы қажет». 1984 жылдың соңында NBL-дің Жарыс Конгресі қыздарға арналған кәсіби сыныпты бекіткенде, ол қуанды: «Олар, ақыры, осы шешімді қабылдады деп ойлаймын. Енді қыздардың осы спортта қалуына себеп болады». 1985 жылғы маусымның басында кәсіби қыздар сыныбы басталғанда, оған қатысуға тек 16 жасқа толған қыздар ғана құқылы болды. 1985 жылдың 17 сәуірінде Эллиотт 15 жаста болды. Эллиотт, қазіргі замандағы әріптесі, кәсіби велоспортшы Джилл Кинтнердің блогында өткізген сұхбатында былай деді: «1985 жылы BMX-тен зейнеткерлікке шыққанда, мен қалыпты жасөспірім өмірін бастауға дайын болдым. Мен 9 жасымнан бері жарысқа қатысып келемін, 15 жасымда көп нәрсені қалып қойдым деп ойладым. Мен толығымен шаршадым. Менің мансабым ұзақ болмаса да, ол өте қарқынды және толыққанды болды. Мен басқа әйелдерге де эстафета таяғын беруге дайын едім. Мен үйге қайтуға асықтым». |sign = Cheri Elliott|source=to Jill Kintner

BMX-тен зейнетке шығу

Дәл төрт жылдан кейін Эллиот 1989 жылғы 28 қазанда ұлттық деңгейде зейнеттен қайтып келді. Келесі қарашада ABA BMX Даңқына енгізілгендіктен, Калифорния штатының Йорба Линда қаласында ABA-ның күзгі ұлттық жарысына қатысты, көбінесе әуесқойлықпен. Ол, әрине, АБА-ның ірі ұлттық чемпионатына қатысуға ниеттенген болса керек, неге жарысқа қатыспасын? Басқа хабарларда Эллиотты «бұзушы» ретінде зейнеттен шығаруға «Велосипед орталығы» велосипед дүкені мүдделі болған, бұл басқа «Велосипед орталығы» жарысшыларына түрлі титулдарды жеңіп алуға көмектесу үшін жасалған. Себебі қандай болса да, күзгі ұлттық жарысқа дейін ол Калифорниядағы Роузвиллдегі Оук Крик BMX трассасында жаттығудан көрінді. Ол сенбі күні өткен ұлттық жарыста 15 жастан асқан қыздар сыныбында үстемдік танытты. Алайда, «Main» жарысында педальдары сырғып, жетінші орынға ие болды – бұл жағдайда соңғы орын. Жексенбіде ол тағы да соңғы орынды (алты жарысшының ішінде) иеленді. Эллиот 1989 жылы Оклахома штатының Оклахома-Сити қаласында өткен ABA Grand Nationals-та 15 жастан асқан қыздар арасындағы «Main» жеңісіне жақын болды; алайда, тағдыр оны тағы да алдады, бұрынғы Fall Nationals сияқты. Ол секіру кезінде трюк жасауға тырысып құлап кетті. Ол нашар қонды және апатқа ұшырады. Қалған қатысушылар оны озып өтті, ал Grand National жеңімпазы болу мүмкіндігі олармен бірге кете барды. Мапуана Наки 1989 жылғы Ұлттық бірінші қыз титулын жеңіп алды. Эллиот титул үшін күреспеді, өйткені ол 1989 жылдың қазанына дейін жарысқа қайта оралмады. Ұлттық деңгейде бір-екі рет қатысқаннан кейін, Эллиот 1990 жылдың ақпан айында BMX-тен зейнетке шықты.

Кәсіби тау велосипед жарыстары

BMX-тен зейнетке шығу оның жарысқа деген құмарлығын толығымен басаңдатпады. Колледжді бітіргеннен кейін бес жыл зейнетте болды – егер 1989 жылы өткізген екі жарысын есептемесек, тоғыз жыл. 1994 жылы ол тау велосипеді жарысына (MTB) көшті. MTB – BMX-ке ұқсас спорт, онда BMX-тегі 1980 жылдардағы "круизер класындағы" велосипедтерге ұқсас 26 дюймдік дөңгелектері бар велосипедтер қолданылады. Бұл спорттағы трассалар әлдеқайда ұзын және тік төмендікке қарай бағытталған, ал кейбір жарыстар, әсіресе қардағы жарыстар, тау шаңғысымен сырғанауға ұқсайды. Жарыс 10 минутқа дейін созылуы мүмкін (BMX-тегі 30-40 секундке қарағанда), жылдамдық сағатына (кәсіби және тәжірибелі BMX-тегіден жоғары). Тау велосипедімен жарысқа қатысқан алғашқы жылы Эллиотт екі рет слаломда ұлттық чемпион атанды, бұл оның көптеген жеңістерінің біріншісі болды. Велосипед спормен мансабында Эллиотт 14 ірі әлемдік және ұлттық титул жеңіп алды, оның ішінде төрт Ұлттық Off Road Велосипед Ассоциациясының ұлттық чемпионаты және екі ESPN X Ойындарының алтын медалі бар. Дегенмен, ол 1997 жылы қайта жаңғырылған NBL-дің "суперқыздар" класында, оның кәсіби қыздар дивизионында жарыспады, өзінің уақытын қос слалом мен таудан төменгі MTB-ға арнады. Ол MTB жарыс мансабын бастаған кезде, 1994 жылы жылжымайтын мүлік және қаржыға бағытталған бизнес саласындағы ғылым бакалавры дәрежесін (құрметті дипломмен) алды.

Карьера BMX фабрикасы мен ірі велосипед дүкенінің демеушілігі

Ескерту: Бұл тізім жарыскердің негізгі демеушілерін ғана көрсетеді. Жарыскердің кез келген уақытта көптеген, үздіксіз өзгеріп отыратын қосымша демеушілері болуы мүмкін. Негізгі демеушіліктерді BMX баспасөзінің жарияланымдары мен сол кездегі демеушілердің жарнамалары арқылы растауға болады. Мүмкіндігі шектес болса, нақты мерзімдер көрсетіледі.

Кәсіби велосипед мотокросы атақтары

Ескерту: Тізімде аудандық, штаттық/провинциялық/департаменттік, аймақтық, ұлттық және халықаралық атаулар курсивпен көрсетілген. "Жойылған" дегеніміз – аталған санкциялайтын ұйым жарыскердің мансабының басында немесе оның мансабының сол кезеңінде болмағандығын білдіреді. Жеке жарыскерлердің жинаған ұпайларына қарай, Grand Nationals жеңімпаздары міндетті түрде Ұлттық атаққа ие болмайды.