Кіріспе

Аңыз сағатшы, бірдей есімді адамдар

Кіріспе

Джордж Дэниелс, CBE, FBHI, FSA, AHCI (19 тамыз 1926 – 21 қазан 2011) – ағылшын сағатшысы. Оның өмірінде көптеген адамдар оны сәнді механикалық сағаттар мен сағаттар саласындағы әлемдегі ең білгірлердің бірі деп есептеді. Ол 23 қалта сағаты мен 2 қол сағатын, сондай-ақ бірнеше сағатты (корпусын және циферблатын қоса) толығымен қолмен жасаған сағаткер. Дэниелс жиі: «Сағаттың тарихи, интеллектуалды, техникалық, эстетикалық, пайдалы және көңілді қасиеттері бар» дейтін, және ол жасаған әр сағаттың техникалық және сағаттық жақтарын үнемі жетілдіруге тырысып, осының барлығын сақтауға ұмтылды. Оның 6 сағаты 1,5 миллион доллардан астам бағаға сатылды. Бұл Джордж Дэниелстің сағаттарын осы нәтижеге жеткен алғашқы тәуелсіз сағаттар етеді.

Дэниелс әдісі және суретші Джордж Дэниелс

"Даниелс әдісі" – сағаттың идеясының, дизайнының және толығымен қолмен жасалуына қатысты мәселе. Джордж өзінің барлық сағаттарын осылай жасады (кристалл мен спиральдық серіппеден басқа). Оның жасаған сағаттарының көбі үшін Джордж әр сағатқа 2500-ден астам адам-сағат жұмсады, ал көптеген сағаттарды жасауға бір жылдан астам уақыт кетті. Көптеген сарапшылар оларды өнер туындылары, технологиялық және сағат жасау шедеврлері деп атады. 1944 жылы Дэниелс Ұлыбритания армиясына қабылданып, ол бұрыннан-ақ сағаттарға қызығушылық танытып, әскери достарына жөндеу жұмыстарын жасаған. 1947 жылы армиядан 50 фунт стерлинг сыйлық алып шыққан соң, ол бірнеше құрал сатып алып, сағат жөндеуші болып жұмысқа орналасты. Түнгі курстарда сағат жасауды оқығаннан кейін ол Британдық сағат жасау институтының мүшесі атанды. Он жылдық қажырлы еңбектен кейін Дэниелс 1960 жылы Лондонда алғашқы сағат жөндеу және тазалау шеберханасын ашты. XIX ғасырдың басындағы белгілі француз сағатшысы Абрахам-Луи Брегедің туындыларына қызығушылық танытқан Дэниелс көп ұзамай 1960-шы жылдардағы Бреге бойынша жетекші сарапшыға айналып, оның жұмысына кеңес берумен айналысты.

Атақтылық

Сэм Клаттон есімді досы Даниелсті жоғары деңгейдегі сағаттар нарығымен таныстырып, оған қымбат қолмен жасалған сағаттарда болашағы бар екеніне көз жеткізді. 1969 жылы Даниелс Клаттон үшін 2000 фунт стерлингке алғашқы қалта сағатын жасады. Досы бұл сағатты басқа коллекционерлерге көрсеткенде, ол үлкен қызығушылық тудырды. Бес жыл өткен соң, Даниелс сағатты 8000 фунтқа қайта сатып алды. 2012 жылы ол АҚШ-та аукционда 285 000 долларға сатылды. Өмірі бойында Даниелс жеке таңдаған клиенттері үшін есімді сағаттар жасады, ол: "Егер мен оларға жақсы қарым-қатынас жасамасам, адамдарға сағат жасамайтын едім" деді. Он мыңдаған фунт тұратын бұл сағаттарды жасауға 2500 сағаттан астам уақыт кетті. Оның ерекшелігі – сағаттардың айқын және таза диалдары, негізгі сақинамен үйлесімде қосалқы диалдары болуы еді.

Коаксиалдық шығыс

Кварц дағдарысы кезінде Джордж Дэниелс американдық өнеркәсіпші және сағаттарды коллекциялайтын Сет Г. Атвудтан механикалық сағаттардың жұмысын түбегейлі жақсартатын уақыт өлшегіш құрал жасау туралы тапсырыс алды. Көптеген тәжірибелерден кейін, 1974 жылға қарай Дэниелс жаңа типтегі сағат тетігін жобалады. 1976 жылы алғаш рет таныстырылған ("Атвуд" деп аталған, төмендегі 10-сағатты қараңыз) және 1980 жылы патенттелген, Даниелс тәуелсіз қос дөңгелекті тетігі кейіннен коаксиалды тетік деп аталды, ал алғашқы коаксиалды тетік орнатылған сағат 17-сағат ("Мартин") болды. Оның құрылымы тетікке май құю қажеттігін жойды, себебі механизм өте төмен үйкеліспен жұмыс істейді. Дәстүрлі тетіктерге майлау керек болды, бірақ уақыт өте май қалыңдап, бұл дәлдік мәселелерін тудырды. Дегенмен, коаксиалды тетік сырғанау үйкелісінің орнына радиалды үйкеліс принципін пайдаланды, бұл майлауды теориялық тұрғыдан қажетсіз етеді. Іс жүзінде, паллет тастарының импульстік және құлыптау беттеріне аз мөлшерде май жағылады. Дэниелстің бұл тетігі кейбір мамандар тарапынан соңғы 250 жылдағы сағат жасау саласындағы ең маңызды жетістік деп танылды.

Кейінгі өмірі және Джордж Дэниелстің сағаттары

Швейцарияның тәуелсіз сағат жасаушылар академиясының мүшесі болған Даниелс өмірінің соңына дейін сағаттар жасауды жалғастырды. Барлығы ол 25 қолмен жасалған сағат жасады, олардың барлығын өзі жасады (23 қалта сағаты және 2 білезік сағаты), тек кристалл, серіп, циферблатқа салынған ою-өрнек және спиральдық серіп басқалар жасады. Бір қалта сағаты аяқталмай қалды және Джордж Дэниелс жасаған қалта сағаттарының жалпы санына кірмейді. Ақ немесе Көк білезік сағаттары, сондай-ақ Миллениум және Мерейтойлық сериялы сағаттардың ешқайсысы Джордж Дэниелс жасаған жоқ, тіпті Мерейтойлық сағаттардың көп бөлігі Джордж Дэниелс қайтыс болғаннан кейін жасалған.

Мұра

Дэниелс жазған және 1981 жылы алғаш рет жарияланған "Сағат жасау" кітабы сағат өнері туралы ең толық кітаптардың бірі болып саналады. Бұл кітап одан кейін жарық көрген алты кітаптың біріншісі болды, олардың кейбіреулері француз, итальян және неміс тілдеріне аударылып, қазірге дейін басылып келеді. "Сағат жасау" кітабының үшінші басылымы 1999 жылы қайта қаралып, жаңартылды. 2017 жылы ол қайта сатылғанда 3,196,250 фунт стерлингке бағаланды. Сол аукционда 1994 жылғы "Four Minute Tourbillon" хронографты қалта сағаты 550 000 фунт стерлингке, 1970 жылғы "Sarah Jane Daniels One Minute Tourbillon" қалта сағаты 290 000 фунт стерлингке, ал 1991 жылғы "Four Minute Tourbillon" қол сағаты 385 250 фунт стерлингке сатылды. Бұрын 1988 жылы Sotheby's аукционында 220 000 швейцар франкісіне сатылған болатын. 2019 жылдың мамыр айында Женевадағы Phillips аукционында 1987 жылғы "George Daniels Grande Complication" қалта сағаты 2,420,000 швейцар франкісіне сатылды. Бұл сағат 2012 жылы 780 000 фунтқа сатылған еді. 2021 жылдың желтоқсан айында Нью-Йорктегі Phillips аукционында 1971 жылғы "Hornby One Minute Tourbillon" қалта сағаты (Джордж Дэниелс жасаған 8 қалта сағаттың төртіншісі) 1,66 миллион АҚШ долларына сатылды. Көптеген сарапшылар алғашқы 8 Джордж Дэниелс қалта сағаттарының әдемілігі мен қарапайымдылығына назар аударды, ал Джордж Дэниелс сағаттары туралы кітап жазған Майкл Клеризо сияқты бірі, осы сағаттардың ерекшелігін атап өтті. 2022 жылдың қараша айында 1992 жылғы "Spring Case Tourbillon" сағаты (Джордж Дэниелс жасаған екі қол сағатының соңғысы және Джордж жасаған және аяқтаған соңғы сағаттың екіншісі, ал соңғысы – 1994 жылғы төрт минуттық турбиллион қалта сағаты) 4,083,500 швейцар франкісіне сатылды. Бұл сағатты Джордж Дэниелс 10 жылдан астам киіп жүрген және күнделікті қолданысқа ие болған. Сатылым туралы жаңалықтар бүкіл әлемде қызығушылықпен қабылданды, өйткені сол кезде бұл Джордж Дэниелс сағатының және Ұлыбританияда жасалған сағаттың аукционындағы ең жоғары баға болды. Басқа да маңызды сатылымдардың қатарында 2001 жылғы "Millennium" ақ алтыннан жасалған қол сағаты бар, оған Джордж Дэниелс пен Роджер Смит қол қойған, ол 2023 жылдың күзінде 2,4 миллион АҚШ долларына сатылды. Бұл сағат "Millennium" сериясының соңғы туындысы болды.