Кіріспе

Сағат жасаушы – сағаттарды жасау және жөндеумен айналысатын қолөнерші. Бүгінгі таңдағы сағаттардың көп бөлігі зауытта жасалатындықтан, қазіргі сағат жасаушылардың көпшілігі сағаттарды жөндеумен ғана айналысады. Дегенмен, бұрын олар сағаттарды, оның барлық бөлшектерін қолмен жасап шығаратын шеберлер болған. Қазіргі заманғы сағат жасаушылар ескі сағаттарды жөндеуге кіріскенде, егер оларға қосалқы бөлшектер қолжетімді болмаса, олар жасау дағдыларына ие болуы керек және сағатта табылған көптеген бөлшектердің орнын жасай алады. «Сағатшы» термині сағаттар жасаумен айналысатын, осыған ұқсас кәсіпті білдіреді. Көптеген сағат жасаушылар қазіргі немесе жақында шығарылған сағаттарға қызмет көрсетеді. Олар көбінесе зауыттан шыққан қосалқы бөлшектерді қолданбайды, керісінше, қызмет көрсетіліп жатқан сағат маркасына сәйкес келетін зауыттық қосалқы бөлшектерді сатып алып, орнатады. Қазіргі сағат жасаушылардың көпшілігі, әсіресе Швейцария мен Еуропаның басқа елдерінде, сағат жасау өнеркәсібінде тікелей жұмыс істейді және техникалық мектепте сағат жасау мамандығы бойынша ресми диплом алған болуы мүмкін. Олар сонымен қатар жұмыс істейтін зауытында немесе қызмет көрсету орталығында «брендтік» оқытудан өтеді. Бірақ кейбір зауыттық қызмет көрсету орталықтары жөндеу процесінің тек бір бөлігін орындайтын «сағатшы емес» (операторлар) пайдалануға рұқсат береді. Бұл жоғары білікті жұмысшылар сағат жасау бойынша дипломға немесе сертификатқа ие емес, бірақ сағаттың шағын бөліктеріне қызмет көрсету үшін «үйде» арнайы техникалық мамандар ретінде оқытылады (мысалы, бір жұмысшы сағат механизмын корпустан ажыратады, екіншісі корпус пен білезікті жылтыратады, үшіншісі циферблат пен тілдерді орнатады және т.б.). Егер шынайы сағат жасаушылар мұндай ортада жұмыс істесе, олар әдетте сағат механизмына қызмет көрсету үшін жұмысқа алынады. Зауыттан шыққан қосалқы бөлшектерге қойылған шектеулерге байланысты, АҚШ-тағы сағат жасаушылардың саны артып, «тәуелсіз» болып жұмыс істеуге бейімділік күшейді, яғни олар өнеркәсіпте немесе зауыттың қызмет көрсету орталығында тікелей жұмыс істемейді. Швейцарияның ірі сағат брендінің бірі – Rolex – тәуелсіз сағат жасаушыларды қосалқы бөлшектермен қамтамасыз ету үшін алдын ала біліктілігін тексеретін болды. Бұл біліктілікке бірнеше беделді мектептердің бірінен алынған заманауи оқу сертификатын ұсыну, Rolex стандартына сай келетін жұмыс ортасына ие болу, заманауи жабдықтарды пайдалану және Америка сағатшылары мен сағат жасаушылар институтының мүшесі болу кіруі мүмкін. Omega бренді де осыған ұқсас тәсілді қолданады. Алайда, қазіргі швейцарлық брендтердің көпшілігі сағат жасаушының тәжірибесіне, біліктілігіне немесе сертификатына қарамастан, тәуелсіз сағат жасаушыларға бөлшектерін сатпайды. Бұл салалық саясат швейцариялық өндірушілерге сағат брендтеріне арналған сатудан кейінгі қызмет көрсету сапасын қатаң бақылауда ұстауға, сатудан кейінгі қызметтер бойынша жоғары маржа алуға (тәуелсіз сағат жасаушылар сұрайтынан екі-төрт есеге дейін) және пайдаланылған және жалған нарықтағы сағат бөлшектерінің қолжетімділігін азайтуға мүмкіндік береді.

Оқыту

Тарихи тұрғысынан алғанда, Англияда сағат жасаушылар жеті жылдық оқудан өтіп, содан кейін Лондондағы Сағат жасаушылар қоғамы сияқты гильдияға мүше болып, ғана алғашқы сағаттарын сата алатын. Қазіргі заманда сағат жасаушылар BHI ұсынатын немесе әлемдегі көптеген мектептердегі WOSTEP үлгісіндегі оқу курстарынан өтеді. АҚШ-тағы кейбір сағат жасау мектептері Wostep стилін ғана емес, сонымен қатар ETA механизмдерінің ассортиментін де үйретеді, сондай-ақ қазіргі заманғы сағат жасаушы күнделікті кездесетін ескі сағаттарға да назар аударады. Данияда оқу төрт жылға созылады, ал алты семестр Рингстедтегі Дания сағат жасау мектебінде өтеді. Білім беру сағаттар мен сағаттарды қамтиды, себебі Данияда сағат жасаушы сонымен қатар сағаттарды да жөндеумен айналысады. Францияда үш диплом бар: ең төменгісі – сағат жасау саласындағы Certificat d'aptitude professionnelle (CAP) (екі жылдық), содан кейін тағы екі жылдық курс – "Brevet des Métiers d'Art" сағаттануы. Ал, қалауынша, Дипломы де метиерс д'арт / DMA Horlogerie (екі жыл).

Сағатшы метафора ретінде

Уильям Пейли және басқалар өзінің әйгілі аналогиясында сағатшыны Құдайдың бар екенін көрсете алу үшін пайдаланды (телеологиялық аргумент). Ричард Докинс кейіннен бұл аналогияны «Соқыр сағатшы» кітабында қолданып, эволюцияның болашақты көре алмайтын, соқыр күш екенін айтты.

Танымал мәдениетте

Алан Мур өзінің "Құқықшылар" графикалық романында сағатшының метафорасын батыр кейіпкері доктор Манхэттеннің өмірбаянының маңызды бөлігі ретінде қолданады. NBC телеарнасының "Батырлар" сериалында зұлым кейіпкер Сайлар кәсібі бойынша сағатшы. Оның сағаттардың жұмыс істеу принципін білуі, ол өлтірген адамдардың миын зерттеу арқылы жаңа супер қабілеттерге ие болуымен байланысты. Ларри Нивеннің "Құдайдың көзіндегі моты" ғылыми-фантастикалық романында Сағатшылар – мотилердің технологиялық білімі жоғары, аз санды субэспасы, олар өздеріне қалдырылған нәрселерді жөндеп, жақсартады (төлем ретінде тамақпен бірге). 2015 жылы Джеймс МакТейгнің режиссерлік еткен "Құтқарушы" фильмінде әлемдегі ең қарысты қылмыскерлердің бірін Пирс Броснан сомдайды. Ол "Нэш" атты кәсіби кісі өлтірушінің рөлін ойнап, бомба жасау және қашықтықтан оқ атудағы шеберлігінің қаншалықты қауіпті болуін көрсетеді.