Кіріспе

Жылан түрі Atretium schistosum, екіге бөлінген кілбэк немесе зәйтүн кілбэк қылқанды жылан, Оңтүстік Азияда таралған жылан. Ол көптеп кездесетін және зиянсыз су жыланы.

Тарату

Шри-Ланкада, Үндістанда, Бангладеште және Непалда таралған. Үндістанда Солтүстік ендіктің 15 градусынан оңтүстікке қарай және шығыс жағалау бойында Уттаракхандқа дейін кездеседі. Бангалор маңында, Тамил Наду штатының Солтүстік Аркот ауданында және Андхра-Прадеш штатының Какинада аймағында өте көптеп кездеседі деген хабар бар. Теңіз деңгейінен 1000 м (3280 фут) биіктікке дейін таралған. Солтүстік Үндістанның көп бөлігінде кездеспейді.

Сипаттама

Бұл кішкентай, күшті денелі жылан, жұқа басы, қысқа тұмсығы және жоғары орналасқан тік сызықты мұрын тесіктерімен сипатталады. Жыланның денесі зәйтүн жасыл, ал ішкі жағы сарыдан қызғылт сарыға дейін боялған. Кейде қабырғаларында қызғылт немесе күлгілт реңк байқалады. Құйрығының ұзындығы бүкіл дене ұзындығының үштен бірінен төрттен біріне дейін жетеді. Жыланның қабықтары кедір-бұдыр болып келеді, себебі олар тік қырлы. Оңтүстік Үндістаннан алынған мысалдарда, 5-ші және 6-шы немесе 4-ші және 5-ші қабырғаларынан анальға дейін анық қызғылт сызық бар. Бұл сызық аталықтарда жарықтап көрінеді. Аналықтарының ұзындығы 70-75 см, ал аталықтары 50-60 см аралығында болады. Ең ұзын өлшенген жыланның ұзындығы 87 см. Зәйтүнді таспаша жылан су жағасында немесе төңіректегі өсімдіктер арасында кездеседі.

Әдет-ғұрыптар

Суда немесе төңіректегі өсімдіктердің арасында тіршілік етеді. Күндізгі жылан, бірақ түнде де көрінеді. Жыландарды ұстағанда сирек шағады. Жазда есікті (жайылып жатуға) бейім. Зәйтүнді кильбэк негізінен бақалар, шаубалалар, балықтар және шабақтармен қоректенеді, оларды су жыландарына тән бүйірлі қозғалыспен аулайды. Жылан олжаның қасына жүзіп өтіп, басын күрт бір жаққа бұрады. Зәйтүнді кильбэк маса личинкаларын да жейді (Уайтакер). Кейде оны су кобрасы деп те атайды, дегенмен зәйтүнді кильбэк адамдар тарапынан жақсы қабылданады.

Көбею

Ол жұмыртқа туады. Ол муссон маусымында көбейеді. Ақ түсті, жұмсақ және 30-35 мм ұзындықтағы жұмыртқалар қаңтардан сәуірге дейінгі аралықта 10-32 данадан топтамалармен туады. Жаңадан шағылған жыландардың ұзындығы 16,6-17,5 см құрайды.