Бұлғарияның қару сату компаниясы "Армимекс" тарихы

Кіріспе

Армимекс – Болгария мемлекеттік компаниясы, ол армия және полицияға арналған барлық қару-жарақ, оқ-дәрі және арнайы өнімдерді экспорттау, импорттау және қайта экспорттауға толық лицензияға ие болды. Армимекс 1992 жылы Болгария Республикасы Министрлер Кеңесінің қаулысымен арнайы және екі мақсатта қолданылатын жабдықтармен сауда жасауға мамандандырылған компания ретінде құрылды. Бұл Болгарияның 23 ірі әскери зауыты акционерлер құрамына кіретін акционерлік қоғам.

Компанияның құрылуы

Саяси және экономикалық өзгерістердің тереңдігі мен 1992 жылғы 2 наурызда Варшава шартының таратылуы салдарынан, коммунистік кезеңдегі Болгарияның негізгі қару-жарақ сауда компаниясы – GIU (Бас инженерлік басқармасы) Министрлер Кеңесінің 21-қаулысымен таратылды. GIU-ның тарату рәсімдері 1994 жылға дейін жалғасты, бірақ оның қарызы тиісінше шешілмеді. 1992 жылғы 16 сәуірде Болгарияның ірі әскери кәсіпорындарының мүдделерін өкілдік ететін жаңа мемлекеттік сауда компаниясы – Armimex LLC құрылды. Компанияға Болгарияның ең ірі қорғаныс өнеркәсібі компанияларының 23-і акционер ретінде кірді: VMZ, Arsenal, Optikoelektron, Beta, Samel 90 және Arkus сияқтылар. Онда акционерлік компаниялар тағайындаған директорлар кеңесі және тікелей үкімет тағайындаған қадағалау кеңесі бар. Компания GIU активтерінің бір бөлігін алды, бірақ заңды тұрғыдан оның мұрагері емес. Armimex сонымен қатар Болгарияға берілген ресейлік өндіріс лицензияларының иесі болды. Armimex әскери және азаматтық өнімдерді импорттау, экспорттау және қайта экспорттау, шетелдік мамандарды оқыту, жөндеу және күрделі жөндеу, кәсіпорындар мен өндіріс орындарын құру бойынша инженерлік қызмет, сондай-ақ инвестициялық қызмет және техникалық көмек көрсету сияқты кең ауқымды қызметтерді қамтыды. Armimex экспорт тізіміне қару-жарақ, оқ-дәрі, бронетранспорттық құралдар, инженерлік жабдықтар және жарылғыш заттар, нысана алу және бақылау құралдары, байланыс және электрондық соғыс құралдары, радарлық жабдықтар, теңіз кемелері, жабдықтар және т.б. кірді. Сонымен қатар, компанияның экспорт тізімі НАТО стандарттарына сәйкес келетін әскери тауарлардың үлесі үнемі өсіп келеді. 1990 жылдары компания Нигерия, Йемен, Бангладеш және басқа да елдерде маңызды қару-жарақ келісімдері жасады. 2002 жылы Кенияның Момбаса қаласында «Әл-Қаида» тобы құлатқан Израиль ұшағына Болгарияның «Стрела» зениттік-ракеталық кешенімен оқ атылған. Олардың идентификациялық нөмірі 1991-1993 жылдары Сопоттағы «Армэнтс» зауытында жасалғанын көрсетті. Олар 1993 жылы Armimex арқылы Йеменге экспортталған. Келісімнің құны шамамен 8 миллион АҚШ долларын құрады және ол Йеменнің Қорғаныс министрлігі мен Болгарияның Қорғаныс министрлігі арасында жасалған.

Because of the deep political and economic changes and the abrogation of the Warsaw Pact on March 2, 1992, the main Bulgarian arms trading company during the communist period—GIU (Main Engineering Department) – was liquidated with a Regulation 21 by the Council of the Ministers. The GIU’s liquidation procedures continued into 1994, without any proper resolution of its debt. On April 16, 1992, a new state owned trading company, Armimex LLC, was established, representing the interests of the largest military enterprises in Bulgaria. The company incorporated 23 of Bulgaria’s largest defence industry companies as shareholders: VMZ, Arsenal, Optikoelektron, Beta, Samel 90, and Arkus among others. It has both a board of directors appointed by the shareholder companies and a supervisory council appointed directly by the government. It received part of the assets of GIU, but is not its successor in the juridical sense. Armimex also became the holder of Russian production licenses given to Bulgaria. Armimex incorporated a vast array of activities, including import, export and re export of military and civilian products, training of foreign specialists, repair and overhaul, engineering activity in establishing enterprises and production facilities, as well as investment activity and the rendering of technical assistance. The export list of Armimex consisted of military equipment for all services of the armed forces including armament, ammunition, armoured vehicles, engineering equipment and explosives, aiming and surveillance equipment, communication and electronic warfare equipment, radar equipment, naval craft, equipment, et cetera. Along with that, the export list of the company consisted of constantly increasing share of military items by NATO standards. During the 1990s the company made some significant arms deals in Nigeria, Yemen, Bangladesh and other countries. The Israeli plane brought down in Mombassa, Kenya in 2002 by Al Qaeda was shot at with Bulgarian SAM "Strela". Their identification number showed that they were produced at the Armaments plant in Sopot in 1991 93. They were exported to Yemen by Armimex in 1993. The deal amounted to about USD 8 million, and it was between the Ministry of Defence of Yemen and the Bulgarian Ministry of Defence.

Стингі операциясы

Армимекс АҚШ-тың заңсыз қару-жарақ саудасына қарсы сәтті операциясынан кейін жаман атқа ие болды. 1995 жылдың наурыз айында Флорида штатындағы делдал орыс тегі бар литвалық азамат Александр Даричевпен кездесті. Делдал өзінің Колумбиялық есірткі картелінің мүшесі екенін және күрделі қару-жарақ іздеп жүргенін түсіндірді. Даричев өзін Ресей, Литва, Болгария және басқа да мемлекеттердегі мемлекеттік органдармен байланысы бар қару-жарақ және қару-жарақ жүйелерінің делдалы ретінде таныстырды. Болгариядағы Armimex компаниясы атынан, Ресей қару-жарағын өндіруге лицензиясы бар сияқты, Даричев автоматты мылтықтардан бастап, иықтан атуға арналған жер-әуе зымырандарына дейін қару-жарақтың кең ауқымын ұсынды. Клиент Ресейдің әуеге қарсы зымырандарына, соның ішінде төмен ұшатын ұшақтар мен тікұшақтарды жоюға арналған "Стрела-2М", "Стрела-3М" және "Игла" жүйелеріне қызығушылық танытты. Келісім сәтті аяқталған жағдайда, Даричев пен оның серігі, литвалық Александр Погребецкий, ядролық оқ-дәрілерді сатып алуға үміттенеді. Келесі айларда делдал мен Даричев арасындағы бірнеше кездесулерде Атлантиканың екі жағындағы фирмалар мен үкімет шенеуніктерін пайдалана отырып, күрделі механизм құрылды. Литвалықтар келісімнің заңды болып көрінуін қалады. Флоридада колумбиялық есірткі сатушыларының өкілі "Феникс Интернешнл" атты компания құрды. 1996 жылдың сәуірінде, алғашқы кездесуден бір жыл өткен соң, АҚШ-тағы делдал қару-жарақ жүйелерін тексеру үшін Ресейге барды. Келесі айларда қаржылық мәселені шешу үшін Мэн аралында компания мен бірнеше банк шоттары ашылды. Зымыран келісімшарттарының құны 3 миллион доллардан асты; екі сынақ зымыран жүйесі жеткізілгеннен кейін алғашқы төлем ретінде 50 000 доллар төленеді. Ақша содан кейін АҚШ-тағы Prudential Securities компаниясының шоты арқылы Alita Corporation атты тағы бір компанияға жіберіледі. 1996 жылдың желтоқсанында Погребецкий Флоридадағы Prudential Securities компаниясына ақшаны Нью-Йоркке аударуды тапсырды. Екі күннен кейін Нью-Йорктегі Prudential Securities компаниясынан Вильнюстегі Snoras Bank банкінің шотына 49 800 доллар аударылды. Литвалықтар зымыран жүйелерін АҚШ-қа контрабандалық жолмен жеткізу үшін кемелерінің кипрлік иесі Анджело Зейнидің қызметін пайдаланды. Зейни кемелерді Болгарияға қару-жарақ жүйелерін алу үшін жіберді және Литвалықтар ұсынған жалған құжаттарды пайдаланды, онда кеме Пуэрто-Рикоға машиналар мен жалпы жүктің 15 40 футтық контейнерін тасымалдайтындығы көрсетілген. Зымыран жүйелері бар бір контейнер Гибралтар бұғазында тексеруден өту үшін басқа контейнерлермен араластырылатын болады. Armimex осы қаруды тек үкіметтерге сата алатындықтан, Даричев пен Погребецкий Литва Республикасынан Литва Қорғаныс министрінің мөрімен бекітілген соңғы пайдаланушы сертификатын алуды ұйымдастырды. Клиентке зымыран жүйелері қолданылған жағдайда оларды табу мүмкін емес екендігі және Литва Қорғаныс министрлігі Пуэрто-Рикоға қару-жарақ жеткізілген кезде жалған түбіртек беретіні туралы сендірді. 1997 жылдың шілдесінде келіссөздер аяқталды. Майамидегі қонақ үйде өткен кездесуде АҚШ агенттері Погребецкий мен Даричевті қамауға алды. Литвалықтар АҚШ-тағы олардың делдалдары колумбиялық есірткі сатушыларының өкілдері емес екенін түсінбеді: олар Майамидегі жасырын АҚШ кеден агенттері болды, олар АҚШ-қа тактикалық ядролық қаруды әкелуге қатысты суық соғыстан кейінгі алғашқы сенімді жоспарды әшкереледі. Кеден агенттері ядролық құрылғыларды сатып алуға дейін тергеуді жалғастыруды қалады, бірақ АҚШ ұлттық қауіпсіздік ережелері бойынша келісімнің тек зымыран бөлігі ғана рұқсат етілді. Қамауға алынғаннан кейін Даричев АҚШ-тың аудандық сотының прокурорымен ынтымақтасып, Болгариялық Armimex компаниясына бақылауға алынған қоңыраулар жасады, бұл 40 иықтан атуға арналған зымыранның Phoenix Arms International компаниясына жеткізілуін күтіп отырғанын растады. АҚШ Әділет министрлігі Литва Қорғаныс министрінің соңғы пайдаланушы сертификаттарына қол қойғанын анықтады. Кейін ол қызметінен кетті. Даричев пен Погребецкий контрабанда, ақшаны жылыстау және құлсату бойынша айыпталды. АҚШ-тағы көптеген осындай істердегідей, оларға да төрт жылдық федералды түрме жазасы берілді. 2003 жылдың маусым айында София қалалық соты Armimex компаниясын банкрот деп жариялап, оның қызметін тоқтатты және активтерін сатуға бұйрық берді.

Armimex became infamous after the successful US operation against a big illicit arms deal. In March 1995 a broker in Florida met with a Lithuanian national of Russian origin, Alexander Darichev. The broker explained he was a member of a Colombian drug cartel, and was looking for sophisticated weaponry. Darichev presented himself as a broker of weapons and weapon systems with contacts in government agencies in Russia, Lithuania, Bulgaria and elsewhere. Representing a company, Armimex, in Bulgaria that was apparently licensed to manufacture Russian weapon designs, Darichev offered a whole range of weaponry, from automatic rifles to shoulder launched surface to air missiles. The client showed an interest in the Russian anti aircraft missiles, including Strela 2M, Strela 3M and Igla systems, which are designed to destroy low flying airplanes or helicopters. If the deal went through successfully, Darichev and a partner of his, Aleksandr Pogrebezskij of Lithuania, hoped also to be able to procure nuclear warheads. During several meetings in the following months between the broker and Darichev, a complex mechanism was set up, using front companies and government officials on both sides of the Atlantic. The Lithuanians wanted the deal to look legitimate. In Florida, the agent of the Colombian narcotics traffickers set up a company called Phoenix International. In April 1996, one year after the first meeting, the US based broker went to Russia to examine the weapon systems. In the following months, a company and several bank accounts on the Isle of Man were opened, in order to facilitate the financial end. The value of the missile contracts totalled over $3 million; upon delivery of two sample missile systems, a first payment of $50,000 would be made. The money was then to be channelled through a US account at Prudential Securities in the name of another company, Alita Corporation. In December 1996, Pogrebezskij instructed Prudential Securities in Florida to transfer the money to New York. Two days later, $49,800 was transferred from Prudential Securities in New York to Snoras Bank in Vilnius, Lithuania. The Lithuanians had arranged for the transport of the missiles, through the services of Angelo Zeini, the Cypriot owner of merchant ships who had offered his vessel, the M/V AI Fares, to smuggle the missile systems into the USA. Zeini would send the ship to Bulgaria to pick up the weapons systems and use false paperwork, provided by the Lithuanians, indicating that the ship would be transporting 15 forty foot containers of machinery and general cargo to Puerto Rico. One container, with the missile systems, would be commingled with the others in order to pass inspection at the Straits of Gibraltar. Because Armimex could sell these kinds of weapons only to governments, Darichev and Pogrebezskij arranged to acquire an end user certificate from the Republic of Lithuania, signed by and bearing the seal of the Lithuanian Minister of Defense. The client was also reassured that if the missile systems were to be used, they could not be traced and that the Lithuanian Ministry of Defence would issue a false letter of receipt upon delivery of the weapons in Puerto Rico. In July 1997 the negotiations came to an end. At a meeting in a hotel in Miami, US agents arrested Pogrebezskij and Darichev. What the Lithuanians had not realised was that their US brokers were not representing Colombian narcotics traffickers: they were undercover US customs agents from Miami, exposing the first credible post–Cold War plot to smuggle tactical nuclear weapons into the USA. The customs agents had wanted to continue their investigation up to the point of actually purchasing the nuclear devices, but only the missile part of the deal had been permissible under US national security regulations. After his arrest, Darichev cooperated with the US District Court Attorney and made monitored calls to the Bulgarian company Armimex confirming that 40 shoulder to air missiles were indeed waiting to be shipped to Phoenix Arms International. The US Justice Department also determined that the Lithuanian Minister of Defense had in fact signed the end user certificates. He later resigned. Darichev and Pogrebezskij were convicted on charges of smuggling, money laundering and conspiracy. As in many such prosecutions in the United States, they were given only a four year sentence in a federal penitentiary. In June 2003, the Sofia City Court ruled Armimex bankrupt, terminating its operation and ordering a liquidation of its assets.