Кіріспе

Канадалық суретші

Патэрсон Эвен (7 сәуір 1925 – 17 ақпан 2002) – канадалық суретші. Эвен Монреальдегі бейнелеу өнері қауымдастығының негізін қалаушы мүшесі болды, оған қатарлы Клод Тусиньян, Жан Поль Муссо, Гидо Молинари және Марсель Барбо да кірді. Ол 1960 жылдардың соңында Онтарио штатындағы Лондон қаласына көшіп, онда Джек Чемберс және Грег Керноу Лондондық аймақтық өнерді қолдады. Лондонда Эвен өзінің ерекше стиліне айналған ойылған фанерадан жасалған туындыларын жасады.

Өмірбаян

Уильям Патерсон Эвен 1925 жылы Монреаль қаласында дүниеге келді. Жасынан өнерге қызығушылық танытқан ол, балауызdan кішкентай мүсіндер жасаумен бастады, ал 13 жасында анасынан Эвен үйінің бұрынғыда безенбеген қабырғаларына сурет ілуді өтінді. 1944 жылдан бастап Эвен Батыс майданда барлау полкінде қызмет етті (Екінші дүниежүзілік соғыс), бірақ тікелей шайқасқа қатыспады. Канадаға оралғаннан кейін ол Макгилл университетіне түсті. Геологияны оқыды, бірақ бірінші курстан кейін депрессиямен күресуге кірісті және журнал мұқабаларын көшірумен, сондай-ақ Сент-Габриэль-де-Валькартьедегі Канада офицерлерінің оқу корпусы маңындағы пейзаждарды суреттеумен көңіл көтеруге тырысты, онда ол жазғы демалысқа қайта оралған еді. Күзде мектепке оралғанда, Эвен Джон Гудвин Лайманның бейне салу курсына жазылды. Эвеннің айтуынша, бұл тәжірибе оған ұнамады. 1949 жылы ол биші Франсуаза Салливанға үйленді, олардың төрт ұлы болды. Салливан Les Automatistes тобының мүшесі болды, ал Эвен жиі Automatistes шараларына қатысып, оны байытқан әңгімелерге қатысты. Бірақ ол психикалық денсаулығымен және алкогольге деген құмарлығымен күресіп жүрді. 1971 жылы ол Канада Кеңесінен грант алғанға дейін H. B. Beal орта мектебінде сабақ берді. Грант оған Торонтода студия ашуға мүмкіндік берді, және осы жерде ол өзінің ерекше стилін дамытты – үлкен фанералық парақтардан электр роутерімен пейзаждарды ойып шығару. Эвен Торонтоға оралғанда, оның Beal орта мектебіндегі жұмысы басқа біреуге берілген еді, бірақ Батыс Онтарио университетінде бос орын болды. Эвен UWO-да толық профессор болды. 1979 жылы ол Мэри Элисон Хэндфордпен танысты. Олар 1995 жылы үйленді. Осы кезеңде Эвен өзінің сөзімен айтқанда, «Пост-импрессионистердің ықпалымен болған қарапайым бейнелі суретші» еді. Бұл 1949 жылы Франсуаза Салливанның ықпалы мен Automatistes ортасы Эвенді абстракцияға итерген кезде өзгерді. Бұл беткі және бейнелі форма арасындағы шиеленіс «Интерьер, Форт-стрит, Монреаль [#1]» (1951) сияқты суреттерде көрінеді. 1955 жылға дейін Эвен өте аз көрмеге қатысты, содан кейін ол абстрактілі туындыларын көрмеге шығара бастады. Сурет салудың осы жаңа тәсілі Les Automatistes-тің психикалық автоматизмін, Молинари мен Тусигнан сияқты қатаң геометриялық Plasticiens-тің өркендеген кезеңімен үйлестірді, олардың екеуі де 1960 жылдардың ортасында Эвенмен бір студияда жұмыс істеді. Осы кезеңде Эвенге Камилла Грейдің орыс конструктивизмі туралы еңбектері, Пол Эмиль Бордуастың монохромдық туындылары және Корольдік Онтарио музейінде көрсетілген Солтүстік-Батыс жағалау суретшілерінің туындылары әсер етті. 1971 жылы Эвен Лондонға көшті, онда ол Лондон аймақтық қозғалысының өркендеуінен шабыт алды, ол орын мен уақыттың ерекшелігіне баса назар аударды. Евеннің әдістері тағы да күрт өзгерді, ол абстракцияны динамикалық, бейнелі «феномаспейстер» пайдасына қабылдады. Пейзажға қарайтын осы көзқарас Эвенге бала кезіндегі геология мен кеңістікке деген қызығушылығына оралуға мүмкіндік берді. Жаңа туындылар физикалық жағынан үлкен болды, көбінесе екі немесе үш 4' x 8' өлшемді фанералық парақтар біріктіріліп жасалды. Эвен роутерді қолданып беткі қабатты ойып, кейде аппараттық құралдармен заттарды жабыстырды. Бұл жағалаулар содан кейін үлкен, айналмалы күштермен суреттелді, Роальд Насгард «пейзаж суреттерін қайтадан жандандыру стратегиясы» деп атаған нәрсеге бағытталды. Эвен бұл жұмыс тәсілін катарзистік деп сипаттады: «Мен оның физикалық ерекшелігін ұнаттым, әсіресе қатаң жиекті сурет салудың мұқияттығынан кейін. Бұл терапия сияқты болды. Мен осы кезде кернеу мен ашуды сезінбесе де, кейін өте жақсы сезімде болдым». Осы туындылар Эвеннің канадалық өнер тарихындағы орнын бекітті. Ол осы тәсілмен көптеген серияларда жұмыс істеді, өзгеріп отыратын табиғат әлеміне қайта-қайта оралды. Эвеннің туындыларын, және мүмкін өзін түсіну үшін, айдан артық маңызды тақырып жоқ.

Таңдалған жарияланымдар

Хатч, Джон Г. Патэрсон Эвен: Өмір мен шығармасы. Торонто: Канада өнер институты, 2018. Патэрсон Эвен: Венеция биенналесі [көрме каталогы]. 1982. Тейтельбаум, Мэтью. Патэрсон Эвен: Монреаль жылдары. Саскатун: Мендель өнер галереясы, 1988. Тейтельбаум, Мэтью (ред.). Патэрсон Эвен. Торонто: Онтарио өнер галереясы, 1996.