Кіріспе

Норвегиялық сәулетші және инженер Питер Андреас Бликс (4 қараша 1831 – 31 қаңтар 1901) – Норвегиялық сәулетші және инженер, ең көп танымал Швейцария шале стиліндегі теміржол стансалары мен виллаларды жобалағаны үшін. Ол сонымен қатар Норвегияның 19 ғасырындағы ағаш шіркеулерін сақтау және каналдар құрылысымен де айналысты.

Ерте өмір және білім

Питер Бликс Вестфольдтағы Ларвиктің оңтүстігінде орналасқан Фредериксверн (қазіргі Ставерн) шағын қаласында дүниеге келді. Ол аудитор Джон Гилл Бликстің (1797–1874) және оның әйелі Анна Доббердин Рандульфтың (1804–1837) үлкен ұлы болды. Бликстің ерте балалық шағы анасының бес жасында қайтыс болуымен қиындыққа толы болды. Кейін ол Кристианияға (қазіргі Осло) сапар шегіп, Кристиания Бургер мектебінде (Christiania Borgerskole) оқыды. Бликс оқыған кезде Норвегиядағы білім беру жүйесі реформаланып жатқан еді. Латын тілі ана тілімен алмастырылуға тиіс еді; студенттердің дәстүрлі жаттап алу әдісі жаңа, жетілдірілген оқу әдістерімен алмастырылуға тиіс еді. Осло кафедральдық мектебінде (Christiania Katedralskole) – Бликс кейін емтиханын тапсырған жерде, классицистер (латын тілін қолдаушылар) мен реалистердің (норвегия тілін қолдаушылар) арасындағы тартыс байқалатын еді. 1851 жылы Бликс Германияның Ганновер қаласына сапар шегіп, Лейбниц университетінің сәулет және ландшафт ғылымдары факультетінде оқыды. Ол сол мектептегі жалғыз норвегиялық студент емес еді; онда кем дегенде 53 норвегиялық студент болды, олардың ішінде Пол Дю, Халвор Хейердал және Хенрик Трап Мейер де бар еді. Бірнеше жыл бұрын профессор және сәулетші Конрад Вильгельм Хас университетте бірнеше реформалар жүргізді, одан Бликс және басқа студенттер де пайдаланды. Бликс Хаседің неоготикалық сәулет стиліне қатты әсер етті, оны ол кейін Норвегиядағы теміржол станциялары мен шіркеулерді салуда қолданды. Ганновердегі оқуын аяқтағаннан кейін, Бликс 1854–1855 жылдары Карлсруэ университетінде оқыды.

Мансап

Германиядан оралғаннан кейін ол Норвегияның су ресурстары және энергия дирекциясында (Kanalvæsenet) жұмыс істеді, онда Тирифьордендегі канал салу мүмкіндігін зерттеді. Бликс жеке практикамен де айналысып, бірнеше вилла мен қонақүйлерді жобалады. Оның теміржол саласы үшін атқарған жұмыстарына Ослоның ескі қаласы арқылы өтетін Østfold желісінің құрылысы кірді. Өзін инженер де, сәулетші де санаған Бликс Бергендегі қала инженерымен (Stadsingeniør) де жұмыс істеді. 1880 жылы ол Берген соборы мен Хоконшаленді қалпына келтіру жұмыстарына жетекшілік етті. 1895 жылы Бликске Акершюс бекінісін қалпына келтіру жоспарларын жасау тапсырылды. Бликс сонымен қатар Норвегиядағы бірнеше ұйымдарда қатысты. Ол Норвегия политехникалық қоғамының мүшесі болды және 1874 жылы Норвегия инженерлері мен сәулетшілер қауымдастығын (Tekna) құрды. Даулы және еріншекті тұлға болғандықтан, Бликс көбінесе әріптестерімен келіспейтін, бірақ Герман Майор Ширмердің оның есіміне арналған некрологы оны "жылы және жомарт адам" деп сипаттады. Бликс 1880 жылы Вик қаласындағы Викойридегі тарихи Хов шіркеуін сатып алып, 1883 және 1888 жылдар аралығында оны қалпына келтірді. Бликстің мақсаты – тас шіркеуді түпнұсқалық күйіне қайтару еді. Бликс орта ғасырға жатпайтын барлық заттарды алып тастады. Сырт жағынан Бликс ескі мұнараның негізіне үлкен тас мұнара салды. Ол шіркеуді өмірінің соңына дейін иеленді, оны інісіне мұра етіп қалдырды, ал ол оны мемлекетке тапсырды. Бликс 1901 жылы қайтыс болғаннан кейін шіркеу еденінің астына жерленді.

Мұра

Фолло желісіндегі, Эстфолд желісіне параллель салынған теміржол туннелі оның құрметіне "Бликс" туннелі деп аталды.