Кіріспе

Бірнеше елде адам емес сайлау кандидаттары кездескен. Көбінесе, мұндай кандидаттар наразылық білдіру немесе саяси жүйені паш етіп көрсету мақсатымен тіркеледі. Кейде бұл тек ойын-сауық үшін жасалады. Сайлау регламенттері кандидаттардың адам болуын немесе оған баламалы талаптарды қоюы мүмкін (мысалы, заңды құжаттарға оқшау қол қою сияқты, жануарлардың орындауы мүмкін емес нәрселер); көптеген сайлау округтері кандидаттардың толыққанды құқықты ересек болуын талап етеді, бұл көптеген жануарлардың өмір сүру ұзақтығы ескерілгенде, оларды талаптарға сай емес етеді. Дегенмен, кейбір жағдайларда жануарлар кандидат ретінде қабылданған, тіпті сайлауда жеңіске де жеткен.

Лауазымға сайланған

1922 жылы Бразилияның Сеара штатындағы Форталеза қаласының қалалық кеңесіне Иоио ("Йо-йо") атты ешкі сайланды. 1938 жылы Кеннет Симмонс Вашингтон штатының Милтон қаласында Бостон Кертис, қоңыр есекті республикалық округтік орынға үміткер ретінде тіркеді, нәтижесі 51 дауысқа қарсы 0 дауыс болды. Симмонс бұл әрекетті көптеген адамдар кімге дауыс беретінін ойламай дауыс беретінін көрсету үшін жасағанын мәлімдеді. 1967 жылы Эквадордың аяқ ұнтағын өндіретін компания өзінің Pulvapies өнімін Пикоаза қаласының әкімдігіне үміткер ретінде жарнамалады. Дегенмен, аяқ ұнтағы көп дауыспен жеңіске жеткені хабарланды. Техас штатының Ладжитас қаласында өткен сайлауға Томи Стил (қазіргі әкім), сауда бекетінен алынған ағаштан жасалған үнді мүсіні, Бастер есімді ит және Клей Генри есімді ешкі үміткер болып түсті. Ешкі "көп дауыспен" жеңіске жетті және содан бері ешкілер әкімдік қызметін атқарып келеді. Боско, қара лабрадор-ротвейлер қоспасы, Калифорния штатының Сунол қаласының әкімі болып сайланды (1981–1994). Кентукки штатының Раббит Хаш қаласының барлық ресми емес әкімдері иттер болды. 1997 жылы Аляска штатының Талкитна қаласының әкімі болып Стаббс есімді мысық сайланды. Оның әкімдік атағы құрметті болғанымен, ол 2014 жылғы Аляска штатының АҚШ Сенатына жазылған үміткерлер тізімінде де болды. 2012 жылы Калифорния штатының Идиллвилд қаласы Макс есімді алтын ретриверді өмір бойына әкім етіп сайлады. 2013 жылы Макс I қайтыс болғаннан кейін, оның орнын Макс II басты. 2014 жылдың тамызында жеті жасар Дюк иті Миннесота штатының Корморант қаласының жаңа әкімі болып сайланды. 2018 жылдың шілдесінде Мичиган штатының Омена қаласының әкімі болып Свит Тарт есімді мысық сайланды. 2019 жылдың наурыз айында Вермонт штатының Фэр-Хейвен қаласының әкімі болып үш жасар нубиялық ешкі Линкольн сайланды, ол Сами есімді самоид итінен екі дауыспен озып кетті. 2020 жылдың 11 ақпанында Паркер атты Берн тау иті Колорадо штатының Джорджтаун қаласының құрметті әкімі болып сайланды және ол 2017 жылдан бастап Loveland Ski Area-ның ресми талпыныш белгісі де болды.

Кандидаттар

Исландиядағы Снейфеллс-Жокулл мұздығы, Исландияның Снейфеллс жарты аралында орналасқан, қазіргі уақытта 2024 жылғы Исландия президенттік сайлауына үміткер. Сао-Паулу зообағындағы Какареко носорогы 1958 жылғы қалалық кеңес сайлауына саяси жемқорлыққа қарсы наразылық білдіру мақсатымен кандидат болды. Сайлау комиссиясы Какареконың кандидатурасын қабылдамады, бірақ ол сол сайлаудағы кез келген партиядан көп дауыс жинап, 100 000 дауыс алды (сол сайлауда сайлауға қатыспаушылардың көп болуымен де ерекшеленді). Бүгінде Бразилияда наразылық дауысын білдіру үшін «Какареко дауысы» (voto Cacareco) термині жиі қолданылады. Какареконың кандидатурасы Канададағы Носорогтар партиясына ықпал етті, оның төрағасы Корнелиус Бірінші носорог болды. 1968 жылғы АҚШ президенттік сайлауында «Өлмес Пигасус» шошқасы Иппилердің ұсынуымен кандидат болды. 1985 жылы Бойзе қаласының (Айдахо штаты) әкімдігіне өтетін сайлауда «Хасбро» компаниясы жасаған «Картофель бас» ойыншығы төрт дауыс жинады. 2013 жылы Мексиканың Халапа қаласының әкімі лауазымына Моррис есімді мысық кандидат болды. 1989 жылы Жаңа Зеландияда аймақтық кеңестердің шекаралары қайта құрылды, су жиналатын алаптардың байланысына ерекше мән берілді. Бұл жаңа карталар Вхангамомонаны Манавату-Вхангануи аймағының құрамына енгізді. Тұрғындар Таранаки аймағының құрамында қалуды қалап, 1989 жылдың 1 қарашасында алғашқы Республика күнінде өздерін «Вхангамомона Республикасы» деп жариялады. Әр Республика күні олар президентті қызметте қалдыру немесе жаңа президент сайлау үшін дауыс береді. 1999 жылдан бері олар Билли Гумбоут ешкісін (1999–2001) және Тай пудлін (2003–2004) сайлап алды, соңғы президент Мерт «Күбелекті тасбақа» Кеннард (2005–2015) болды. 1987 жылы Аргентинаның Кордова қаласынан келген Сильвио шимпанзесі провинциялық депутаттыққа кандидат болды. 1988 жылы Рио-де-Жанейро қаласының әкімдігіне үміткер ретінде Бразилияның «Банана партиясы» (Partido Bananista Brasileiro, шындығында сатирикалық «Кассета және Планета» тобы) ашулы Тиао шимпанзесін ұсынды. Науқанның ұраны: «Маймылға дауыс бер – маймыл аласың» (адамдар бір платформаға дауыс беріп, сайланғандардың басқасын іске асырғанын көруден шаршағандықтан). Барлық дауыс «жарамсыз» деп тіркелгендіктен ресми санау жүргізілмеді, бірақ Тиао 400 000-нан астам дауыс жинап, үшінші орынға шықты деп есептеледі. Жаңа Зеландияның McGillicuddy Serious партиясы Вайхеке аралындағы жергілікті сайлауда ешкіні қатыстырды, бірақ парламентке тұмсықтың үміткерлігі сәтсіз аяқталды. 1997 жылы Ирландия президенттік сайлауында танымал ирланд телешоуының қуыршағы Дастин Түркия мыңдаған дауыс жинады. Ол ресми кандидат болмаса да, ресми кандидат Дерек Нэллиден бұрын бесінші орынға ие болды деген қауесет бар. 2001 жылы Францияның Марсель қаласында өткен муниципалдық сайлауда Саусисс (шошқа) есімді дакшунд кандидат болды. Ол дауыстардың 4% жинады. Сегіз жылдан кейін, 2009 жылы ол Big Brother-дің француз нұсқасы Secret Story-нің үшінші маусымына қатысты. Ол 36-шы күні үйге кірді. Оның құпиясы – Марсель қаласының әкімдігіне кандидат болғаны. Құпиясын сақтау үшін ол «Құпия» деген лақап атымен үйге кірді. Оклахома штатынан шыққан Молли иті 2008 жылғы АҚШ президенттік сайлауында кандидат ретінде тіркелді. 2012 жылғы сайлауда «Булли» партиясынан вице-президенттікке үміткер болған АҚШ тележүргізушісі және Калифорния кеңесінің мүшесі Шарлотта Лоустың Мей Пулет есімді тауығы болды. Ханк Кэт, Солтүстік Вирджиниядан келген Мейн-кун, 2012 жылы Вирджиния Сенатының орындығына Тим Кейн мен Джордж Алленмен қарсы шықты. Ол 7000-ге жуық дауыс жинап, штатта үшінші орынға ие болды. Токсидо Стэн, Канаданың Новая Шотландия штатының Халифакс қаласынан шыққан мысық, 2012 жылғы муниципалдық сайлауда Токсидо партиясынан мэрлікке үміткер болды. Бұл саяси қозғалыстың мақсаты – Халифакс аймақтық муниципалитетіндегі мысықтардың әл-ауқатын жақсарту, «назардан тыс қалу жұмыс істемейді». Оған Андерсон Купер сияқты атақты адамдар да қолдау білдірді. Өрт сөндіру гидранты 2004–2008 жылдары Британдық Колумбия университетінде бірнеше рет сайлауға қатысты, оның ішінде губернаторлар кеңесіне өтуге тырысты, сайлануға 6% жетпей қалды. Сальвадордағы «Мистер Донуттың» талисманы Дона де Шоколад 2014 жылы қыркүйек айында «2x1» акциясын жарнамалау мақсатымен өткізілген «Партидона» атты жарнамалық кампанияның аясында президенттікке үміткер болды. Дона де Шоколад басқа кандидаттарды El Platillo Merliot-тағы «Мистер Донут» мейрамханасында дебатқа шақырды, бірақ бұл сәтті болмады. Дона де Шоколад сондай-ақ Asamblea Legislativa-ға сөз сөйлеуге барды, бірақ ол да сәтсіз аяқталды. Дона де Шоколад Puya Web-тің «Капитан Центрамерика» сериалының бір эпизодында эпизодтық рөлде пайда болды.

Ұсынылған немесе қайтарылған үміткерлер

Бюллетенде болмағандар, хронологиялық тәртіппен. Рим императоры Калигуланың (б.з. 37-41 жылдары билік еткен) сүйікті аты Инцитат консул лауазымына ұсынылған. "Nobody for President" – 1976 жылғы АҚШ президенттік сайлауына жасалған пародиалық науқан. Алғаш рет 1976 жылы Канзас-Ситиде өткен Республикалық ұлттық конвенттен тыс жерде Уэви Грейви ұсынған, кейіннен Yippies партиясының үміткері ретінде қайта ұсынылған. Нью-Гэмпшир штатының Хадсон қаласындағы Бенсонның жабайы жануарлар фермасының басты тартылысы Горилла Колосс 1980 жылғы Нью-Гэмпширдегі республикалық президенттік праймеризге тіркелмеген. Ферма маймылдың кандидатурасын қолдаған, бірақ зоопарк АҚШ Конституциясында президенттікке үміткердің міндетті түрде адам болуы талап етілмейді деген аргументі қабылданбады. 1996 жылдан бері АҚШ-тың барлық президенттік сайлауларында, сондай-ақ Испания мен Польшадағы сайлауларда фантастикалық үлкен қорқыныш тудыратын Ктулху үшін науқандар жүргізілді. Американдық кинорежиссер Майкл Мур 2000 жылы фикус ағашын АҚШ Конгресінің өкілі лауазымына кандидат ретінде тіркеуге тырысты. 2015 жылы "Шыңқыр шырқақ" Мичиган штатының Флинт қаласының мэрі лауазымына үміткер болды. Адвокат Майкл Юинг қалалық кеңсе қызметкерінің қателігі барлық үміткерлердің есімдерін 2015 жылғы тамыздағы қала әкімі сайлауынан шығарып тастау қаупі туғаннан кейін "Флинт қаласының мэрі үшін шошқаның жылағаны" атты жазбаша науқанды бастады. Юинг бұл кандидатураның "мэрлік жарысқа көбірек назар аударуға, сайлаушыларды олардың таңдауы туралы жақсырақ білім беруге және тұрғындарды сайланған лауазымды тұлғалардан көбірек талап етуге шақыруға" бағытталғанын айтты. Giggles көптеген онлайн жанкүйерлерді тартты, ал "басқа мэрлік үміткерлерге бұл жағдай ұнамады". Мемлекеттік қызметкерлер қателікті түзетіп, төрт үміткердің есімдерін бюллетенге енгізгеннен кейін науқан тоқтатылды, соның салдарынан жарыс Giggles үшін "тепе-тең емес" аялды. Giggles-тің Facebook парақшасы Флинт туралы жақсы жаңалықтарды тарату үшін пайдаланылатын болды. Кентукки штатынан шыққан Лимбербэт МакКаббинс мысығы 2016 жылғы АҚШ президенттік сайлауына Демократиялық партияның үміткері ретінде Федералдық сайлау комиссиясында тіркелді. Бұл туралы "Рейчел Мэддоу Шоу" бағдарламасы хабарлады және мысықтың кандидатурасын Jezebel қолдады. Politifact Лимбербэт МакКаббинстің кандидатурасының заңдылығын "жартылай шындық" деп бағалады, FEC мысықты ресми түрде үміткер деп санамағанын атап өтті, өйткені ол 5000 доллардан астам ақша жұмсамаған және алмаған. Мысықтың иесі Эмили МакКаббинс пен идеяның авторы Исаак Вайс FEC реформасын қолдауды мақсат еткендерін айтты, кандидат ретінде тіркелуге "20 минут" уақыт жеткілікті екенін және тіпті әлеуметтік сақтандыру нөмірі де қажет емес екенін мәлімдеді. Олар сондай-ақ, әсіресе жастардың сайлауға тіркелуін ынталандыруды көздеді. "Креветка Б." – Луизианадан шыққан креветка. Креветканың АҚШ президенті лауазымына үміткерлігі 2015 жылғы 31 мамырда "Бұл креветка Бобби Жиндалдан да көп қолдаушы жинай ала ма?" деген атпен Facebook-те басталды. Луизиана губернаторы Бобби Джиндал 2016 жылғы президенттік жарысқа қатысатынын жариялағаннан кейін науқанға бұқаралық ақпарат құралдарының назары ауды. Джиндалдың мәлімдемесінен кейін Crawfish Huffington Post, Salon журналы, Bustle және Луизианадағы танымал NOLA Defender және Gambit сияқты басылымдардан медиа назарын аударды. Crawfish 2015 жылғы 2 шілдеде Федералдық сайлау комиссиясында тіркелді, тізімге енгізілмеген партиядан үміткер ретінде қатысты. Crawfish білім беруді, гендерлік теңдікті, бір жынысты некелерді және "Трона ойындары" сериалын қолдайтынын, сондай-ақ қатаң екі партиялық жүйені сынағанын мәлімдеді.

Басқа да сайланбаған лауазымдар

Саяси мысық Кэтмандо 1999 жылдан 2002 жылға дейін Ұлыбританияның Ресми Монстрларды Қоздыратын Ұлыстық Партиясының (OMRLP) бірлескен жетекшісі болды, оның иесі Хаулинг Лауд Хоуппен бірге.

Фольклор және поп-мәдениет

Жануарлардың билікке сайлануы туралы ой-пікірлер көбінесе пароди́я мен халық мүсінде́рінің тақырыбы болған. Томас Лав Пикоктың 1817 жылғы «Мелинкорт» романында парламентке үміткер ретінде орангутан бейнеленген. 1976 жылы Marvel Comics олардың кейіпкері Хауард Ұсаққанат сол жылғы АҚШ президенттігіне сайлауға түсетінін жариялады. «Блум округі» комиксінің Білл мысығы 1984 жылы «Медоу» партиясынан президенттікке үміткер болды. Рита Мей Браунның детектив мысығы Мерфи ханым 2012 жылғы «Снейки Пай президентке» романында президенттікке қатысты. 2013 жылғы «Black Mirror» телесериалының «The Waldo Moment» эпизоды мультфильм кейіпкерінің сайлауға түсу концепциясын зерттейді. Бірнеше жаңалықтар, соның ішінде The Washington Post газетінің саяси тілшісі Крис Силизза 2016 жылғы Дональд Трамптың сайлау кампаниясын осы эпизодпен салыстырды; кейін, 2016 жылдың қыркүйегінде эпизод авторы Чарли Брукер де Трамптың кампаниясын «The Waldo Moment» эпизодымен салыстырып, Трамптың 2016 жылғы сайлауда жеңіске жететінін болжады. «The Doubleclicks» дуэтінің 2015 жылғы «President Snakes» альбомындағы «President Snakes» әні бес жыланның бір үміткер ретінде сайлауға қатысуын көрсетеді.