Кіріспе
EP09 (сонымен қатар Pafawag 104E ретінде де шығарылған) – Польша темір жолдары Polskie Koleje Państwowe (PKP) қолданатын және Вроцлав қаласындағы Pafawag компаниясы 1986-1997 жылдар аралығында өндірген Польшаның электр локомотиві.
EP09 (also manufactured as Pafawag 104E) is a Polish electric locomotive used by the Polish railways, Polskie Koleje Państwowe (PKP) and produced by Pafawag of Wrocław between 1986 and 1997.
Құрылыс
Польша локомотивтерінің жаңа түрін жобалау жұмыстары 1970 жылдары басталды. Осы жоспарлардың тек біреуі ғана іске асырылды, нәтижесінде EP09 локомотивтері құрылды. 1980 жылдардың басында CMK желісі (басты теміржол магистралі) жолаушылар тасымалына дайындалды. Оған дейін ол тек жүк тасымалы үшін ғана қолданылған. Алғашқыда EU05 және EP05 локомотивтері осы желіде қызмет көрсету үшін пайдаланылды, бірақ Польша теміржолдарына 160 км/сағ жылдамдыққа жететін жылдам локомотивтер қажет болды. Локомотив Познань қаласындағы Теміржол көлігінің ғылыми-зерттеу және әзірлеу орталығында (Ośrodek Badawczo Rozwojowy Pojazdów Szynowych) жобаланды. Прототипі 1986 жылы дайын болды және Вроцлавтағы Pafawag зауытында салынды. Локомотивті батыс құралымдарымен жасау жоспарланған, бірақ қатаң қаржылық шектеулер көптеген жаңа технологияларды қолданудан бас тартуға мәжбүр етті. КСРО-мен ынтымақтастық та тиісті нәтиже бермеді. Сонымен қатар, Шығыс блогының ыдырауынан кейін Польша EP09 локомотивтерінің кейінгі серияларында ескі EP07 үлгілерін пайдалануға мәжбүр болды.
Қатысу
Бұл кластағы екі бірдей локомотивті табу мүмкін емес, себебі әр машина аяқталғаннан кейін конструкция өзгертілді. Бірінші EP09 локомотиві 1986 жылы, ал келесісі 1987 жылы таныстырылды. 1988 жылдың 29 мамырында жаңа кестеге сәйкес осы екі локомотив тұрақты жұмысқа кірісті. 2005 жылы EP09 локомотивтерінің сыртқы түрі жаңартылып, жаңадан көрсетілді. Локомотивтер жоспарлы техникалық қызмет көрсету барысында қайта боялады. Шчекоцини теміржол апатына қатысқан EP09 035 локомотивінен басқа, өндірілген барлық локомотивтер толыққанды жұмыс істеп, Краков және Варшава локомотив деполарында пайдаланылуда. EP09 сериясының өте көп ақаулары бар екені дәлелденді, мысалы, 1996 жылы PKP 10 жетек моторларын және 24 күлікті (bogies) ауыстыруға мәжбүр болды. Сол кезде компрессорларда да ауыр бұзылулар байқалды.
Жаңғырту
2021 жылдың тамызында PKP Intercity компаниясы барлық 46 локомотивті толыққанды жаңғыртуға, оларды қазіргі заманғы стандартқа дейін жеткізуге, яғни тұрақты токқа арналған жетек қозғалтқыштарын асинхронды қозғалтқыштармен, ал мотор-генератор жиынтықтарын импульстіқ инверторлармен алмастыру, шассилерді жаңғырту және локомотивтерді ETCS жүйесін орнатуға дайындау бойынша ұсыныс сұранысын жариялады.
Техникалық деректер
EP09 – 3000 В тұрақты ток электр жүйесінде жұмыс істейтін Бо-Бо типтес электр локомотиві. Корпусы екі жүгірткі арбаға орнатылған, әрбір жүгірткі арбада екі жеке қозғалтқыш ось бар. Жүргізуші кабиналары локомотив корпусының екі басында орналасқан. Жүгірткі арбалардың арасында аккумуляторлық батареялар мен ауа баллондары орналасқан. Жүйретін моторлар мен беріліс қауіпсіздік үшін жүгірткі арбалардың ішінде бекітілген. Әрбір кабинаның артында машина бөлімі орналасқан. Жоғары кернеулі бөлім локомотивтің орталық бөлігінде орналасқан. EP09 – электродинамикалық тежегіштері бар алғашқы поляк локомотиві. Бұл локомотивті моторларды генератор ретінде пайдаланып тежеуге мүмкіндік береді. EP09 локомотивіне енгізілген басқа да өзгерістерге, мысалы, эргономикалық приборлық панель және ішкі жылытқышпен жабдықталған желдеткіштер орнатылды. Бұрын қолданылған екі бөліктен тұратын құрылғылардың орнына жаңалары орнатылды. Өндіріс процесіндегі тағы бір маңызды өзгеріс – 40-шы локомотивтен бастап кондиционер жүйесін орнату болды. PKP ұзақ уақыт бойы барлық локомотивтерді 1998 жылдың қаңтар айында пайдалануға берілген соңғы екі локомотивпен (046 және 047) бірдей стандартқа келтіру жөнінде жұмыс істеді.
Апаттар
2012 жылдың 3 наурызында 035 нөмірімен EP09 локомотиві Щекоцины теміржол апатына ұшырады. Кейіннен локомотив бұзылып, пайдадан шығарылды.