Кіріспе

1907 жылғы көмір кенішінің жарылысы

Мононга тау-кен апаты – 1907 жылғы 6 желтоқсанда Батыс Вирджиния штатының Мононга қаласындағы Фейрмонт көмір компаниясының 6 және 8 номерлі кеніштерінде болған көмір кенішінің жарылысы, нәтижесінде 362 шахтер қаза тапты. Бұл оқиға "Америка тарихындағы ең ірі тау-кен апаты" деп сипатталған және АҚШ-тың Кен бюросының құрылуына себеп болған оқиғалардың бірі болды.

Апат

1907 жылғы 6 желтоқсанда, жұма күні, екі шахтада ресми түрде 420 адам болған, бірақ шын мәнінде бұл сан әлдеқайда көп болды, себебі ресми тіркелген жұмысшылар көбінесе балаларын және басқа туыстарын шахтаға көмекке алып келетін. Сағат 10:28-де шахтаның бір бөлігінде жарылыс болды, одан кейін тағы бір аумақта ірі жарылыс орын алып, ішіндегілердің көпшілігі бірден қаза тапты. Жарылыс шахтаға да, жер бетіне де елеулі зақым келтірді. Шахтаға таза ауа беруге арналған желдету жүйелері, сондай-ақ көптеген вагондар мен басқа да жабдықтар қирады. 8-ші шахтаның кіреберісі мен желдеткіші жойылды, бірақ 6-шы шахтаға көп зиян тимеді. Шахта ішінде төбеге тіреу берген ағаштар қирап, төбе құлауына себеп болды, бұл жағдай одан әрі қиындықтар тудырды. Жарылыстың нақты себебі анықталмады, бірақ тергеушілер мен «Фейрмонт Коал Компани» және Федералды геологиялық қызмет өкілдері электр ұшқыны немесе кеншілердің ашық отты шамдары көмір шаңын немесе метан газын тұтандырған болуы мүмкін деген болжамдар жасады. Жарылыс пен басқа да апаттардың нәтижесінде, халық шахталарды бақылауға алу және реттеуге көмектесу үшін қосымша қадағалау талап ете бастады. 1910 жылы Конгресс шахталарды зерттеу және тексеру мақсатында, жарылыстарды азайту және адам және табиғи ресурстардың ысырабын шектеу үшін Америка Құрама Штаттарының Кен ісі жөніндегі бюросын құрды. Бұдан бөлек, Кен ісі жөніндегі бюро шахта жұмысшыларын оқыту, құтқару қызметтерін ұйымдастыру және апаттарды тергеу үшін өңірлік мамандарды тағайындады.

Ескерткіштер

2003 жылы жарылысты еске алу үшін, көптеген кеншілер эмиграциялаған Сан-Джованни-ин-Фиоре итальяндық қауымы апатта қаза болғандарға ескерткіш орнатты. 2007 жылы кеншілердің жесірлеріне арналған "Мононга қаһарманы" мүсіні ашылды. Монументтің орнатылуына жергілікті католик священнигі және Мононга апатының тарихшысы Эверетт Фрэнсис Бриггстің күш-жігері себеп болды. 2007 жылы жарылыстың 100 жылдығын мерекелеу үшін Италияның Молизе облысы Мононга қаласына қоңырау сыйға берді. Бүгінде ол қоңырау Мононга қалалық алаңында тұр. 2009 жылы Италия Республикасының президенті Джорджио Наполитано апат құрбандарына Еңбек орденін табыс етті.

Көмек қоры

Апаттан кейін апатқа ұшырағандарға көмек көрсету мақсатында Мононга шахтасына көмек көрсету комитеті құрылды. Бұл ұйымның ішінде екі кіші комитет құрылды: апат туралы ұлттық деңгейде хабардарлықты арттырумен айналысатын Атқару комитеті және аман қалғандар мен кеншілердің отбасыларына көмек жинаумен және бағыттаумен айналысатын Жазылу комитеті. Көмек көрсету шараларына өнеркәсіпші және қайырымды Эндрю Карнеги де қатысты, оның Батырлар қоры құтқару және қалпына келтіру жұмыстары кезінде қаза тапқандардың отбасыларына көмек көрсетті. Қызыл Крест аман қалғандар туралы ақпарат жинау және көмек көрсету жұмыстарын үйлестіру үшін Маргарет Ф. Байнингтон атты арнайы өкілін жіберді.