Кіріспе

Clabber – төрт ойыншыдан тұратын карта ойыны, Индиана штатының оңтүстік-батысында, Эвансвилл қаласының жанында ойналады. Бұл Еуропада кең таралған «Жек-Тоғыз» типтес карта ойындарының бірі және Klaberjass ойынына ұқсас. Тромп жасайтындар "сетке бармау" үшін кем дегенде сексен екі ұпай жинауы керек, әйтпесе ешқандай ұпай алмайды. Қолдағы карталардың комбинациясы үшін де қосымша ұпайлар жинауға болады, бұл "жетістікке жетуге" немесе "сетке бармауға" көмектеседі. Ойын кейде Клоб, Клоббер немесе Әке деп те аталады.

Анықтамалар

Белл: Құрлығаштың патшасы мен патшайымынан тұратын біріктіру. (Сленгте кейде "Беллер" деп аталады.) Әке: Бір түсті және ретімен үш картадан тұратын біріктіру; жиырма (20) ұпайға тең. Реті: 9, 10, J, Q, K, A. 40 долларлық әке: Белльді, яғни Q, K, A немесе J, Q, K құрамындағы әке; қырық (40) ұпайға тең. Елу: Бір түсті және ретімен төрт картадан тұратын біріктіру, елу (50) ұпайға тең. Жүз: Бір түсті және ретімен бес немесе алты картадан тұратын біріктіру; бір жүз (100) ұпайға тең. Сондай-ақ, төрт бірдей, яғни төрт тоғыздық, туз, патша, ханыша. "Ескерту": алтыншы картаның болуы бес картадан артық ұпай бермейді. Біріктіру: Бір түсті карталардың тізбегі (кем дегенде 3). Қолдан бас тарту: Дауыздалғаннан кейін, ашылған картаны құрлығаш ретінде қабылдамау. "Ойнауға беру": Дауыздалғаннан кейін, ашылған картаны құрлығаш ретінде қабылдау. Ренеге: Ойын ережелерін бұзу. Рет: Біріктірумен байланысты қолданылады. Құрлығаш емес түстердің реті келесідей: 9, 10, J, Q, K, A. Топ: Құрлығаш жасайтын команданың қарсыластардан көп ұпай жинамауы. (Егер біріктіру болмаса, құрлығаш деп жариялаған команда кем дегенде 82 ұпай жинауы керек.) "Есектер" немесе екі жүздік немесе төрт жігіт: Төрт валеттен тұратын біріктіру.

Мақсаты

Әрбір картаның ұпай саны болғандықтан, әр ойында трюктерді жеңіп, қарсыластардан көп ұпай (Трюк ұпайлары) жинау керек. Жеңіске жету үшін "Мелд" трюк ұпайларына қосылады. 500 ұпайға бірінші жеткен команда жеңеді. Егер екі команда да 500 ұпай жинаса, көбірек ұпай жинаған команда жеңіске ие болады. Егер 500 ұпай немесе одан жоғары тең түссе, жеңімпазды анықтау үшін жаңа ойын басталады.

Ойнаңыз

Дилер карталар жиынтығын араластырып, оң жақтағы ойыншыға ұсынады, ол жиынтықтың әр бөлігінде кем дегенде төрт картадан болуын қамтамасыз етіп кесуі керек. Содан кейін дилер барлық карталарды сағат тілі бойынша бірінен соң бірін таратады, әр ойыншы алты картадан алады. Дилердің қолының бөлігі болып табылатын соңғы карта дилердің алдына ашық жайылады. Ойын аяқталғаннан кейін, карта тарату кезегі сол жаққа өтеді.

Трампты жариялау

Костюмді жариялау – бұл ойынның костюмды анықтайтын бөлігі. Костюмды жариялаған команда, қосымша ұпайларды есепке алғанда, қарсыласынан көп ұпай жинауы керек, әйтпесе ұпай жинамайды. Ойыншы костюмды жариялау үшін сол костюмнен кем дегенде бір картаға ие болуы керек. Клабберде жариялау екі раундтан тұрады. Бірінші раунд дилердің сол жағында отырған ойыншыдан басталып, сағат тілі бойынша жалғасады. Әр ойыншы дилердің ашық картасының костюмын "ойнауға" немесе "өткізіп жіберуге" болатынын айтады. Ойыншы "ойнауға" деп айтса, дилердің ашық картасының костюмы басымдыққа ие болады және карталар ойнатылады. Егер төрт ойыншы да бірінші раундта өткізіп жіберсе, дилер ашық картаны қолына алып, екінші раунд басталады, ол да дилердің сол жағындағы ойыншыдан басталып, сағат тілі бойынша жалғасады. Бұл раундта басымдық костюмін бірінші раундта өткізіп жіберілмеген үш костюмнің кез келгенінен таңдауға болады. Егер төрт ойыншы да қайтадан өткізіп жіберсе, карталар ойнатылмайды, сол қол үшін ұпайлар есептелмейді және дилер қайтадан карта таратады (осы жағдайда келесі ойыншыға дилерлік берілмейді).

Қалпына келтіру

Дилердің сол жағындағы ойыншы бірінші трюкті бастайды. Ережелер трюкте қандай карталар ойналатынын анықтайды. Бірінші, немесе бастау картасы, бастаушының қолындағы кез келген карта болуы мүмкін. Ойынның негізгі ережелері мыналар: Ойыншылар мүмкін болған жағдайда бастау картасымен бірдей түсті карта ойнауы керек. Бұл "түске түсу" деп аталады. Егер түске түсе алмаса, козыр карта ойналуы керек. Бұл "козырмен ойнау" деп аталады. Егер түске түсуге немесе козыр ойнауға мүмкіндік болмаса, кез келген басқа карта ойналуы мүмкін. Бұл "түстен шығу" деп аталады. Ойналған кез келген козыр, мүмкін болған жағдайда, бұрын ойналған ең жоғары козырды жеңуі керек, тіпті ең жоғары козырды ойыншының серігі ойнаса да. Бұл "козырды басып ойнау" деп аталады. Козырсыз карта басталғанда, бұрын ойналған карталарды жеңуге міндеттілік жоқ. Әрбір трюк ойналған ең жоғары козырмен жеңіледі, немесе егер онда козыр болмаса, бастау түсінің ең жоғары картасымен жеңіледі. Трюкті жеңген команда төрт картаны жинап, кейін санау үшін береді. Алдыңғы трюкті жеңген ойыншы келесі трюктің бірінші картасын бастайды. Бұл барлық алты трюк ойналғанға дейін қайталанады.

Қосылуды мәлімдеу

Бірінші трюк кезінде ойыншылар біріктірулерді жариялайды, яғни қолындағы карталардың ұпай жинауға арналған комбинацияларын атайды. Ең жоғары дәрежелі команда барлық біріктірулері үшін ұпай алады, ал екінші команда біріктірулер үшін ешқандай ұпай жинамайды. Біріктірулердің дәрежелері мен ұпайлық мәндері жоғарыда көрсетілген. Ешбір картаны бір біріктіруде бір ретінен артық пайдалануға болмайды, Белладан басқа. Тең ұзындықтағы тізбектердің арасында жоғарырақ карталары бар тізбек жеңеді; егер карталардың дәрежесі де тең болса, козырлы тізбек козырсыз тізбектен басым. Егер екі команданың да козырсыз түрдегі тізбектерінің дәрежесі мен ұзындығы бірдей болса, екі команданың ешқайсысы да осы ойында біріктіру үшін ұпай жинамайды. Кез келген біріктіруді ұпайға қосу үшін ойыншы оны бірінші трюкке карта тастау алдында жариялауы керек. Ойынды бастамас бұрын немесе екінші трюкке карта тастағаннан кейін оны көрсету керек. Егер ойыншы бірінші трюк ойнағанға дейін біріктіруді жарияламаса немесе екінші трюк ойнағанға дейін біріктіруді көрсетпесе, онда біріктіру ұпайға алынбайды.

Белл

Белль/белла (козырдың королі мен королевасы) басқа қосылыстардан өзгеше қарастырылады. Ойыншы белльді қолында ұстаса, ол әрқашан ұпайға есептеледі, екі команданың қайсысының болмасын, басқа жарияланған және есептелген қосылысына қарамастан. Белль екінші бөлігі ойналғанда немесе қосылыста көрсетілгенде жарияланады. Белль карталары басқа ұпайлық қосылыста да қолданылуы мүмкін – мысалы, козырдың K Q J карталарын ұстаған ойыншы, егер "әкесі" жеңілмесе, "әкесі 'а' белль" үшін 40 ұпай алады. Осы жағдайда белль, әкесі есептелгенде жарияланады, себебі белльдің иесі әкесін есепке алу үшін белльдің екі картасын көрсетуі керек; егер белль карталары қосылыста қолданылмаса, белльдің екінші бөлігі ойналғанда жарияланады.

Нәрселеу

Ойын соңында әр команда жеңген трюктердегі карталардың құнын, Белла немесе комбинациялар үшін алған ұпайларын қосып есептейді. Соңғы трюкті алған команда қосымша 10 ұпай алады. Комбинацияларды есептемегенде, бір қолда 162 ұпай жинауға болады. Комбинациялар ұпайға қосымша ұпай береді. Егер ставка жасаған команда қарсыластарынан көп ұпай жинаса, онда әр команда өздері жинаған ұпайларын алады. Егер ұпайлар тең болса немесе ставка жасаған команда қарсыластарынан аз ұпай жинаса, ставка жасаған команда 0 ұпай алады, бұл ұпай парағында "XXX" деп жазылады және "Сет" деп аталады, сондай-ақ "ауылдық", "көкқуыршық іздері" деп те айтылады, ал екінші команда трюктер мен комбинацияларда жинаған ұпайларын алады. Осы жағдайда ставка жасаған команда "сетке түскен" немесе "ауылдыққа түскен" деп есептеледі. Егер команда трюктер арқылы ешқандай ұпай жинамаса, олардың нөлі ұпай парағына сызық түрінде (" ") жазылады. Комбинациялар әрқашан есептеледі, бірақ ренеге немесе "сет/ауылдық" жағдайында есептелмейді. Сондықтан, ешқандай трюк алмайтын, бірақ комбинациясы бар команда, әлі де комбинациясының құнын алады. Егер команда "сетке түссе", барлық комбинациялар жоғалады, егер олардың трюктердегі ұпайларына комбинация құны қосылғанда қарсыластардан асып кетсе, бұл жағдайдан басқа. Ойын кез келген команданың жиынтық ұпайлары 500 немесе одан көп болғанда аяқталады.

Жаман сауда/қайта сауда

Карта тарату кезінде ашылып қалса, қайтадан таратылады, және сол ойыншы тағы да таратады. Кезексіз карта тарату – бұрыс тарату болып саналады, бірақ соңғы карта таратылғанға дейін осы туралы айтылуы керек.

Турнирлік ойын

Көптеген барлар мен жеке клубтар Clabber турнирлерін өткізеді, кейбіреулері жыл бойы, ал басқалары қыс айларында. Турнирлердің форматы әдетте командалардың санына байланысты, белгілі бір апталар саны ішінде аяқталу үшін реттеледі. Бұл турнирлер көбінесе бір реттік кезеңдік жүйемен (Single Round Robin) өткізіледі, онда әр команда бір-бірімен бір рет кездеседі. Турнир аяқталғанда, яғни әр команда бір-бірімен бір рет ойнасқанда, ең көп ұпай жинаған команда жеңімпаз деп жарияланады. Мұндай турнирлерде ұпайлар көбінесе жеңілген ойындардың саны бойынша есептеледі, сондықтан ең көп ойын жеңген команда жеңімпаз атанды. Егер ұпайлар тең болса, теңдікті шешу үшін ойын ұпайлары есептеледі. Балама реттеулерде тек ойын ұпайлары ғана есепке алынуы мүмкін, ал жеңілген ойындардың саны ескерілмейді. Эвансвилл Clabber Лигасы жыл сайынғы турнирлерді де өткізеді, олар сол жылғы қала чемпионын анықтайды. Мұндай турнирлерді ұйымдастыру әдетте тамыз және қыркүйек айларында басталады.

Эвансвилл Клэббер лигасының тарихи ережелері

Келесі үзінділер Эвансвиллдің Clabber лигасы таратқан нұсқаулықтан алынған. Бұл ережелер 2019 жылға дейін қолданыста болды.

1942-1943 жылғы маусым (қазан 1984 жылы қайта қаралған)

Карталар араластырылғаннан кейін кесіліп, әр бөлігінде кем дегенде 4 карта қалдырылуы керек. Карталар біреуден біреуге, 6 рет айналып берілуі керек. Карта беру кезінде кез келген карта ашылып қалса, қайтадан беріледі. Егер ойыншы кезектен тыс карта берсе, соңғы карта айналмас бұрын қателік деп жариялауға болады, сонда бұл ойын заңсыз деп есептеледі. Дилер алтыншы картасын айналғаннан кейін, карта беру заңды болады. Бұрын өткен нәрсені қайтадан ойнау – бас тарту. Ойыншы бірінші картасын ойнамас бұрын бас тартуды жариялауы керек. Козды атау үшін ойыншының кем дегенде бір козы бар болуы керек. Қолында козы жоқ ойнаған ойыншы бас тартқан болып есептеледі. Кезектен тыс шақырған немесе көрсеткен мел – бас тарту. Ойыншылар серігі үшін мел шақыра алмайды немесе оған қалай ойнау керектігін ешқандай жолмен көрсетуге болмайды; жазасы – бас тарту. Картаның кез келген бөлігі ойнау барысында танылатын болса, ол ойналған деп есептеледі. Егер бір немесе бірнеше карта басқаша жағдайда ашылып қалса, қол өлі болады, жазасы – бас тарту. Ойын басталмас бұрын келісілмеген жағдайда, барлық қолдар ойналып бітуі керек. Егер барлық айла-шаруаларыңызды біліп, қолды төсеп қоюға келісім жасассаңыз, сіздің қолыңызда барлық айла-шаруаларыңыз бар екеніне көз жеткізіңіз, әйтпесе қарсыласыңыз сіздің қалай айла-шаруаларыңызды жоғалтатыныңызды көрсетсе, жазасы бас тартумен бірдей болады. Кезектен тыс айла беру немесе ойнау – бас тарту. Бұл соңғы айлаға қатысты емес. Әрбір айла келесі карта берілмес бұрын немесе қол өліп қалмас бұрын айналып көрсетілуі керек, жазасы – бас тарту. Картаны зерттеу уақытын ең аз деңгейге дейін қысқартыңыз, себебі шамадан тыс зерттеу нашар спорттық мінез-құлықты көрсетеді.

Қайта қаралған 1992 жылғы 10 желтоқсан

Ешбір амал бұрылғаннан кейін қарауға болмайды. Бұрылған амалдарды қайта қарау – адалсыздық деп есептеледі, ал адалсыздық соңғы амал бұрылмас бұрын айтылуы керек. Егер амалсыздыққа шақыру үшін қолдар ашылып, ойналған амалдар қаралып жатса, егер талап етілген амалсыздық дәлелденбесе, шақырушы команда амалсыздық жасаған болып есептеледі.