Кіріспе

Топанған қозғалтқыш – іштен жану қозғалтқышы, онда жануға келмейтін тым бай отын-ауа қоспасы берілген. Бұл, белгілі бір отын үшін жарылыс шегінің жоғарғы деңгейінен асып кетуінен туындайды. Мұндай жағдайда, қозғалтқыш артық бай қоспаны тазарғанша іске қосылмайды. Сонымен қатар, қозғалтқыш осы жағдайдан кейін жұмыс істеп тұрғанда тоқтауы мүмкін. Карбюраторлы автомобильдерде қозғалтқыштың толуы жиі кездесетін мәселе болды, бірақ қазіргі отын инжекторлы автомобильдер нормативтік шекте жұмыс істегенде бұл мәселеден зардап шекпейді. Толу әдетте іске қосу кезінде, әсіресе суық ауа райында немесе газ педалін бірнеше рет басу кезінде болады. Бұл ыстық күйде іске қосу кезінде де болуы мүмкін; жоғары температура карбюратордың қалқымалы камерасындағы отынның тұнбаға түсетін коллекторға булануына себеп болуы мүмкін, бұл ауа-отын қоспасының жарылыс шегінің жоғарғы деңгейінен асуына әкеледі. Жоғары температуралы отын булықпа қалыптастыруы мүмкін, бұл толумен байланысты емес, бірақ ұқсас белгілері бар. Толу тұншықтырудың дұрыс жұмыс істемеуі немесе оның тым көп қолданылуы салдарынан да болуы мүмкін. Қозғалтқыштың толуының ауыр түрі, жану камерасына шамадан тыс сұйық отын енгенде пайда болады. Бұл жану камерасының пайдалы көлемін азайтады, соның салдарынан стартерге үлкен жүктеме түсіреді, ол қозғалтқышты бұруға шамасы келмейді. Бұған қоса, зақымдану (артық қысымнан және тіпті жанармаймен майлау майын сұйылтудан) болуы мүмкін. Бұл жағдай "қозғалтқыштың толып кетуі" деп аталады. Қозғалтқышта тым көп сұйық отын болуына себеп болуы мүмкін: отын инелі клапанды жаба алмайтын, ақаулы карбюраторлық қалқымалы механизм немесе инелі клапанға түскен қоқым оның герметикалық жабылуына кедергі келтіреді. Іштен жану қозғалтқышының ішіндегі сұйықтықтар сұйықтықтардың төмен қысымға берілу қабілетіне байланысты өте зиянды. Көбінесе кездеспесе де, қатты толып кеткен қозғалтқыш гидролокқа әкелуі мүмкін. Гидролок, жану камерасын сұйық толтырғанда, қозғалтқыштың немесе оның маңызды бөліктерінің қирауына әкелмейінше коленвалды бұру мүмкін болмайтын жағдай. Карбюраторлы толып кеткен қозғалтқыштың дәстүрлі шешімі – газ педалін толық ашық ұстап тұру (толық қуат күйінде) және қозғалтқышты іске қосуды жалғастыру. Бұл қозғалтқыш арқылы барынша көп ауа ағынын қамтамасыз етеді, артық бай отын қоспасын шығаруға көмектеседі. Егер шығарынды жүйесі өздігінен тұтанғанға дейін жеткілікті ыстық болса, жанармайдың жануы мүмкін; бұл шығарынды жүйесінен шығатын жалын ретінде көрінеді. Отын инжекторлы қозғалтқышта, іске қосу кезінде газ педалін елемеу (отынсыз) электронды басқару жүйелеріне дұрыс отын қоспасын жасауға мүмкіндік береді, көбінесе түтін газдарына негізделген. Кейбір отын инжекторлы компьютерлер газ педалін бірнеше рет басуды қозғалтқыштың толып кетуінің белгісі деп қабылдайды және отын-ауа қоспасын сәйкесінше өзгертеді. Карбюраторлы қозғалтқышта акселераторлық сорғымен жабдықталған (газ педалін жылдам басу кезінде ауаның сіңірілуіне сәйкес отын ағынын арттырады), газ педалін бірнеше рет басу қозғалтқышқа артық отынды жіберіп, оны одан әрі толуға әкелуі мүмкін. Ең жаман жағдайларда, артық отын тұтандыру шамдарын лақтырып, оларды тазалау немесе ауыстыру қажет болуы мүмкін, содан кейін ғана қозғалтқыш іске қосылады. Бұл көбінесе суық ауа райында карбюраторлы қозғалтқышта, қозғалтқыш қысқа уақытқа тоқтатылғаннан кейін қайта іске қосылғанда болады. Бұл жағдайда тұншықтыру клапаны қоспаны суық қозғалтқышты іске қосу үшін бейімдейді, бірақ нақты температура жоғарырақ болғандықтан, қоспа тым бай болады және қозғалтқыш толып кетеді.