Украинаның "Беркут" жасағы: тарихы, құқық бұзушылықтары, "Еуромайдан" мен "Ақ гүл" кезіндегі зорлық-зомбылық, наразыларға жасалған қатыгездік туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Бастапқыда ұйымдасқан қылмысқа қарсы күресте маманданған «Беркут» украиндық милицияның қоғамдық қауіпсіздікті қамтамасыз ету үшін пайдаланған жандармерияға айналды, жергілікті немесе өңірлік деңгейде жартылай дербес жұмыс істейді. «Беркут» термині Украинадағы кез келген кәсіби арнайы полиция бөлімшесін білдіретін болды. 2014 жылғы украин революциясына дейін «Беркут» украин азаматтарына қарсы заңсыз әрекеттерге, мысалы, қорқытуға, терроризмге, физикалық зорлық-зомбылыққа, азаптауларға, украинға қарсы көзқарасқа, сайлаушыларды үркітуге және Януковичке қарсы кандидаттарды сайлауға ниеттенгендерге қарсы жасырын полиция тактикасына қатысты. Ол «Еуромайдан» және «Қызғылт революция» кезінде наразыларға қарсы зорлық қолданды. Революциядан кейін жаңа үкімет «Беркутты» «Аспан жүзінің» көптеген құрбандыларына жауапты деп таныды. Украинаның ішкі істер министрі міндетін атқарушы Арсен Аваков 2014 жылдың 25 ақпанында агенттікті таратып, оның орнына Украинаның Ұлттық гвардиясын құрды. 2014 жылдың наурызында Қырым Автономиялық Республикасында және Севастопольде орналасқан «Беркут» бөлімшелері Ресейдің Қырымды аннексиялау кезінде, аумақтар федералдық субъект ретінде бекітілгеннен кейін Ресейдің Ішкі істер министрлігіне өтті. Сол жерде «Беркут» іс жүзінде ресейлік агенттікке айналды. Бөлімшелерге бұрынғы атауларын сақтауға рұқсат берілді және қазір Ресейдің Ұлттық гвардиясы құрамында Қырымның жандармериясы ретінде қызмет етеді. Украинадағы алғашқы ОМОН бөлімшелері Киев, Днепропетровск, Одесса, Львов және Донецк қалаларында құрылды және олар Советтік Ішкі істер министрлігінің Советтік Ішкі әскерлерінің іріктелген бөлімшелеріне негізделген. Украина тәуелсіздік алғаннан кейін, Украинаның Ішкі істер министрлігі құрамында әр облыс орталығында ОМОН бөлімшелерін құру туралы шешім қабылданды. Жаңа агенттік 1993 жылдың басына қарай толыққанды іске асырылды және Украинаның ОМОН функцияларын мұра етті, оның ішінде кепілге алу дағдарыстары мен тәртіпсіздікке қарсы полиция операцияларын қоса алғанда, жоғары тәуекелді полиция операцияларына жауапты болды, бірақ басты назар ұйымдасқан қылмысқа қарсы күреске бағытталған жедел әрекет тобы ретінде болды.
Initially specialized in fighting organized crime, Berkut transitioned into a gendarmerie used by the Ukrainian Militsiya for public security, operating semi autonomously at the local or regional level. The term "Berkut" came to be used for any professional special police unit in Ukraine. Prior to the 2014 Ukrainian revolution, the Berkut had a history of illegal activities against Ukrainian citizens, such as racketeering, terrorism, physical violence, torture, anti Ukrainian sentiment, voter intimidation and other secret police tactics against those who would elect non Yanukovych candidates. It committed violence against protesters during Euromaidan and the Orange Revolution. After the revolution, the new government held the Berkut responsible for most of the Heavenly Hundred civilian deaths. Acting Ukrainian Interior Minister Arsen Avakov dissolved the agency on 25 February 2014, replacing it with the National Guard of Ukraine. In March 2014, Berkut units stationed in the Autonomous Republic of Crimea and Sevastopol defected to the Russian Ministry of Internal Affairs during the annexation of Crimea by Russia, after the territories were approved as federal subjects. There, the Berkut effectively became a Russian agency. Units were allowed to preserve their old name and now serve within the National Guard of Russia as the gendarmerie for Crimea. The first OMON units in Ukraine were formed in Kyiv, Dnipropetrovsk, Odesa, Lviv, and Donetsk and were based on selected units of Soviet Internal Troops of the Soviet Ministry of Internal Affairs. After Ukrainian independence, it was decided to organize OMON units in every oblast (province) center as part of the Ukrainian Ministry of Internal Affairs. The new agency was fully implemented by the start of 1993, and inherited Ukrainian OMON's functions, including responsibility for high risk police operations including hostage crises and riot policing, but primarily as a quick reaction force with a focus on combating organized crime.
Ұйым
Беркут Ішкі істер министрлігінің (ІІМ) резервтік бөлімшесі болды және ІІМ-нің өңірлік (облыстық) басқармаларына бағынышты. 1997 жылға дейін ол ХУБОЗ (Ұйымдасқан қылмысқа қарсы күрес бас басқармасы) тікелей бақылауында болды. ХУБОЗ құрамында тағы бір жедел әрекет ететін күш – "Сокил" (Falcon) бөлімі құрылғаннан кейін, Беркут ІІМ-нің Қоғамдық қауіпсіздік дирекциясының бақылауына берілді. Бөлімнің негізгі міндеті – халықтың қауіпсіздігін қамтамасыз ету және қоғамдық тәртіпті сақтау, әсіресе көпшілік шаралары кезінде (демонстрациялар, шерулер, спорттық немесе концерттік іс-шаралар және т.б.), сондай-ақ ұйымдасқан қылмысқа қарсы күрес аясында қылмыстық белсенділіктің жоғары деңгейі байқалатын жерлерде. Беркут кейбір адамдарды – мысалы, қылмыстық істердегі куәгерлерді – күзетуге де тағайындалған. Беркут мүшелерінің жалақысы Украина полиция қызметкерлеріне қарағанда 1,5-2 есе жоғары болды. Бір полк Киевте, ал екіншісі Қырымда дислокацияланған. Майдан қозғалысы кезінде Батыс Украинадан (Еуромайданды қолдаушы аймақ) келген Беркут мүшелері БАҚ-қа жоғары басшылықтың оларға сенімсіздікпен қарастығын айтты. 1995 жылдың 18 шілдесінде Беркут Патриарх Владимирдің (Романук) қабірін Әулие София монастырының (Әулие София соборының төңірегіндегі) аумағына жерлеуге кедергі келтіруге әрекеттенді. Бұл күн украин тарихында "Қара сейсенбі" деп белгілі. 1998 жылдың 24 тамызында (Украина Тәуелсіздік күні) Беркут Луганск "Советтер үйі" (Луганск облыстық әкімшілігі мен заң шығару органының ғимараты) алдындағы шахтерлердің пикетін таратуға қатысты. Краснодонвугілля шахталарының шахтерлерінің пикетіне соңғы 2,5 жылдық жалақы қарызы себеп болды.
The Berkut was a reserve unit of the Ministry of Internal Affairs (MVS) and subordinates to the regional (oblast) departments of the MVS. Until 1997 it was under the direct supervision of HUBOZ (Chief Directorate in Fight against Organized Crime). Due to formation of another quick reaction force unit Sokil (Falcon) under HUBOZ, Berkut was later reassigned under the supervision of the Directorate of Public Security of the MVS. The main duty of the unit was the security of the general public and enforcement of civil order, especially during mass public events (demonstrations, parades, sport or concert events, etc. ), or in places of increased criminal activity as part of the fight against organized crime. The Berkut have also been assigned to provide protective custody of certain individuals, such as witnesses in criminal trials. Berkut members were paid 1.5 2 times more than the average Ukrainian police officer. One of the regiments is located in Kyiv, and the other one was stationed in Crimea. During the maidan protest movement Berkut members from Western Ukraine (a region leaning towards pro Euromaidan) complained to the media that they were "mistrusted" by top commanders. On 18 July 1995, Berkut was involved in a partially successful attempt to prevent the burial of Patriarch Volodymyr (Romaniuk) on the territory of St. Sophia monastery (surrounds the Saint Sophia's Cathedral). That day is known in Ukrainian history as the Black Tuesday. On 24 August (Independence Day of Ukraine) 1998, Berkut participated in dispersing the picketing of miners in front of the Luhansk "House of Soviets" (administration building of Luhansk regional government and legislation). The picketing of miners from Krasnodonvuhillia was caused by salary indebtedness for the last 2.5 years.
Еуромайдан
2013 жылдың 30 қарашасында Киевтегі "Беркут" бөлімшелері Евромайдан қозғалысы барысында наразылық білдірушілерді қатыгездікпен таратып жіберді және содан бері осы қозғалысты басу кезінде көптеген басқа да зорлық-зомбылық әрекеттеріне қатысты. 2014 жылдың 27 қаңтарында Қорғаныс министрлігі әскери қызметшілердің жалақысын күрт көтеру туралы хабарлады. Министрлер кабинеті "Беркут" күштерін алты есеге арттырып, 30 мыңға жеткізу туралы құпия қаулы қабылдады. Оларға қосымша өкілеттік берілді және қосымша оқ-дәрі алу үшін резервтік қор қарастырылды. Украина президентінің қауіпсіздік жөніндегі бұрынғы басшысы, генерал Виктор Иванович Паливода 2014 жылдың ақпан айының басында тәртіпсіздіктерді бақылаудың алғы шебінде тұрған офицерлерге жалақы қосымшасы төленгенін, сондай-ақ наразылық білдірушілерді ұстағаны үшін, тіпті еңбек стажына жылдар қосылғанын мәлімдеді.
On 30 November 2013, Berkut units in Kyiv violently dispersed protesters during the Euromaidan protest movement, and have since been involved in many other instances of brutality in suppressing the movement. On 27 January 2014, the Ministry of Defense announced sharp pay raises for military personnel. The Cabinet of Ministers adopted a secret resolution to increase the size of the Berkut force sixfold to 30,000. They were given more power and a reserve fund was set aside for additional ammunition. Former head of Security for the Ukrainian president, General Viktor Ivanovich Palivoda, stated in early February 2014 that those officers standing in the front lines of riot control received pay bonuses, and that they received bonuses for capturing protesters, included added years of service.
Азаматтардың сайлау құқығынан айыру
Еуропадағы қауіпсіздік және ынтымақтастық ұйымы куәгерлердің айғақтарын растады: сайлаушылардың дауыс беру пункттеріне жолға тосқауыл қойылған және Януковичтің Өңірлер партиясы үміткерлерінің пайдасына дауыс бюллетендерін жасауды тоқтатуға тырысқан жергілікті сайлау комиссиясының өкілдеріне шабуыл жасалған. Сайлаудың адалдығы мен нәтижелерін сақтау үшін азаматтардың бірігіп, Беркутпен күрескені туралы жеке жағдайлар да хабарланды.
The Organization for Security and Cooperation in Europe confirmed witness accounts of voters being blocked from access to polls and being attacked along with local election officials who tried to frustrate the Berkut's practice of falsifying voters' ballots in favor of Yanukovych's Party of Regions candidates. Individual cases have been reported of citizens grouping together and fighting back against the Berkut in order to preserve election integrity and results.
Тарих
Украина үкіметі Беркутті таратып жібергенге бес күн қалғанда Ресей Қырым аралын аннексиялап, Қырым Автономиялық Республикасы мен Севастопольді өз бақылауына алды. "Беркут" құрамының елеулі бөлігі Қырымда дислокацияланып, 2014 жылғы Украина революциясы мен Евромайдан кезінде қоғамдық тәртіпті сақтауға қатысты. 2014 жылдың 26 ақпанында Севастопольдің жаңадан тағайындалған Ресей де-факто мэрі Алексей Чаллы "Севастопольде қоғамдық тәртіпті сақтау, заңсыз провокациялардың, тәртіпсіздіктердің және тонаудың алдын алу мақсатында" жаңа "Беркут" арнайы полиция күшін құру туралы жариялады. Содан кейін Чаллы Украинадағы бұрынғы Беркут қызметкерлеріне пана ұсынды, "Бұл адамдар ел алдындағы өздерінің міндеттерін лайықты орындады, нағыз еркектер екенін көрсетті және қазір осы ашкөз нацистердің ырысымына тасталды. Адал қызметтері үшін бүгін оларға қарсы қылмыстық іс қозғалды. Осы қиын уақытта қаламызға өздігінен қорғану топтарының, алдағы уақытта қалалық полицияның негізін құра алатын адал адамдар қажет. Егер олар біздің күресімізге қосылса, біз оларға қамқорлық етуге және олардың отбасыларына қауіпсіздік ұсынуға дайынбыз" деді.
Five days before the dissolution of Berkut by the Ukrainian government, Russia began annexation of the Crimean peninsula and seizing control of the Autonomous Republic of Crimea and Sevastopol. A sizeable Berkut unit had been stationed in Crimea, and took part in maintaining public order during the 2014 Ukrainian revolution and Euromaidan. On 26 February 2014, the newly appointed Russian de facto mayor of Sevastopol, Alexei Chaly, announced the formation of a new Berkut special police force "in order to maintain public order in Sevastopol, to prevent unlawful acts of provocation, riots and looting." Chaly then offered asylum to former Berkut troops in Ukraine, saying "These people adequately fulfilled their duty to the country, have shown themselves to be real men, and are now abandoned to the mercy of this rabid pack of Nazis. For faithful service, today criminal cases are brought against them. At this difficult time our city needs decent men who could form the basis of self defense groups, and in the future the municipal police. We are ready to provide for them if they join us in our struggle, and to offer safety to their families.”
2014 жылдың 28 ақпанында Ресей Симферополь қаласында "Беркут" мүшелеріне ресейлік паспорттар беруді бастады. 2014 жылдың 21 наурызында, Қырымда өткен референдум нәтижесінде Қырым Республикасы мен Севастополь Ресей Федерациясының құрамына қабылданатын күніне дейін, агенттік таратылғанына қарамастан, аумақта орналасқан "Беркут" бөлімшелері белсенді қызметін жалғастырды. Үш күннен кейін Ресей Қырым Республикасы мен Севастопольдегі "Беркут" бөлімшелерінің атауын сақтап, Ресей Ішкі істер министрлігінің құрамына енгізілетінін мәлімдеді. 2016 жылдың 5 сәуірінде "Беркут" Ресей Ішкі істер министрлігінен жаңадан құрылған Ресей Ұлттық гвардиясына берілді.
On 28 February Russia started to issue pro Russian Berkut members Russian passports in the city of Simferopol. By 21 March 2014, the date the Republic of Crimea and Sevastopol were granted accession as federal subjects of Russia as a result of the referendum in Crimea, the Berkut units based in the territory were still active despite the agency being dissolved. Three days later, Russia announced that the Berkut units in the Republic of Crimea and Sevastopol would preserve their name and would be incorporated into the Russian Ministry of Internal Affairs. On 5 April 2016, Berkut was transferred from the Russian Ministry of Internal Affairs to the newly created National Guard of Russia.
Ұйым
Қырымдық "Беркут" бөлімі 400 мүшеден тұрады, олардың Керчь және Ялта қалаларында бөлімшелері бар. Бірақ, 2020 жылы таратылған "Беркут" бөлімінің бұрынғы қызметкерлері ОМОН қатарында табылған. 2021 жылы Novy Chas осындай адамдарды одан да көп анықтады.
The Crimean Berkut unit has 400 members with subunits in Kerch and Yalta. Nevertheless, in 2020, the ex employees of the disbanded "Berkut" were identified in the ranks of OMON. In 2021 Novy Chas identified even more such personalities.