Кіріспе

Әдеби жанр

Бизарро-фантастика – қазіргі заманғы әдеби жанр, абсурдтық, сатира және гротеск элементтерін, сондай-ақ поп-сюрреализм мен жанрлық көркем әдебиеттің негізгі элементтерін қолданып, көбінесе бүлдіруші, ерекше және көңілді туындылар жасауға ұмтылады. Бұл термин 2005 жылы Eraserhead Press, Raw Dog Screaming Press және Afterbirth Books тәуелсіз баспа компаниялары тарапынан қабылданды. Оның қауымдастығының көп бөлігі Портленд, Орегон штатында орналасқан Eraserhead Press компаниясының айналасында топтасқан, ол 2008 жылдан бері жыл сайын BizarroCon фестивалін өткізіп келеді. Бірінші Bizarro Starter Kit кіріспесінде Бизарро «видео дүкеніндегі культ бөліміне тең әдебиет» және «тек ғана ерекше емес, сонымен қатар қызықты, ойландыратын және, ең бастысы, оқығанға ләззат сыйлайтын жанр» деп сипатталған. Eraserhead Press-тің Роуз О’Киф айтуынша: «Негізінен, егер аудитория кітапты немесе фильмді ең алдымен оның ерекшелігі үшін ұнататын болса, онда ол Бизарро жанрына жатады. Бұл туындының жалғыз тартымды қасиеті болмауы мүмкін, бірақ ол ең маңыздысы». Жалпы, Бизарро авангардтық қозғалыстармен (мысалы, дадаизм және сюрреализм) емес, фантастикалық жанрлармен (мысалы, ғылыми фантастика, фэнтези және қорқыныш) көбірек ортақ нәрселері бар, оларды оқырмандар мен сыншылар жиі байланыстырады. Жанр культты және эксцентриктікке баса назар бөлсе де, сыншылар тарапынан мақтаусыз қалған жоқ. Бизарро деп танылған немесе осылай жіктелген авторлардың кітаптары Ллойд Кауфман, Майкл Муркок және Guardian.co.uk тарапынан жоғары бағаланды. Бизарро романдары Филип К. Дик сыйлығына, Брам Стокер сыйлығына және Рислінг сыйлығына үміткер болды. Бизарро сын және теориясы бойынша жазылған кітап 2009 жылы Париждегі 3:AM Magazine журналымен «Жылғы көркем емес кітабы» деп аталды.

Шығу тегі

Бизарро әдебиетінің тамырларын кем дегенде 1999 жылы Eraserhead Press басылымының құрылуына дейін табуға болады, бірақ әдебиетті "Бизарро" деп атау жақында ғана пайда болды. Бұл өркендеп келе жатқан ағымды сипаттау үшін бұрын "ирреалды" және "жаңа абсурдизм" сияқты терминдер қолданылған. Мақалада "Бизарро" сөзі кездеспесе де, мақала бойынша келесі талқылау Mondo Bizarro Форумын ашуға және осы атты пайда етуге әкелді. "Наб өлімнен кейін Бизарроға айналады" атты мақаласында Том Брэдли жанрдың тамырларын әдебиет тарихында Владимир Набоковтың "гоголизациясы" және оның орталық нерв жүйесінің отарлануына байланысты үмітсіздік пен қорқынышқа дейін іздейді: "Гогольді оқығаннан кейін көздеріңіз гоголизацияланады. Сіз оның әлемінің шағын бөліктерін ең күтпеген жерлерде көруге бейімсіз". Брэдли Бизарро қозғалысы осы гоголизация процесін "Бизаррозация" деген атпен жалғастырып, аяқтап жатыр деп мәлімдейді: "Біз [Набоков] Гогольден шамамен жүз жыл бұрын бастаған абсурдты жобаны аяқтадық".

Жауап

Жазушы Джон Скипп және басқа да тәуелсіз баспагер Эден Робинс өзін-өзі насихаттау және қолмен жасау эстетикасын мақтаған. Thirdeye Magazine онлайн журналы Bizarro жанрын қасақана абсурдты деп есептеу пікірін күшейтеді. io9 сайтындағы "Болашақты жаңадан құрап жатқан тәуелсіз баспагерлер" мақаласының қоредакторы Чарли Джейн Андерс Bizarro баспасы Eraserhead Press-ті өзінің сүйікті тәуелсіз баспаларының бірі деп атады. Британдық Dazed & Confused журналы: "Уильям Берроуз бен доктор Сьюстың заңды емес ұлдары, Bizarros астыртын әдеби культы, киберпанктер тоқтаған жерден бастап кетіп барады" деп жазды.

Кереметтер елі кітап сыйлығы

"Көңіл-күйлер елі" сыйлығы жыл сайын ең жақсы бizarro әдебиетін марапаттайды. Сыйлық екі номинация бойынша тапсырылады: ең үздік роман/новелла және ең үздік әңгімелер жинағы. Дауыс беру бizarro авторлары мен жанкүйерлері арасында жүзеге асырылады, ал марапатты салтанатты түрде күзде BizarroCon-да табыс етеді.