Кіріспе

АҚШ-тың алтын монетасы. Quarter eagle – АҚШ-тың екі жүз елу цент, немесе екі доллар мен елу центке тең алтын монетасы. Оның атауы 1792 жылғы Монета заңында АҚШ-тың он долларлық «бүркіт» монетасынан туындаған.

Тарих

Төртінші бүркіт номиналы Филадельфиядағы негізгі монетаханада (1796–1929), Шарлоттада (1838–1860), Нью-Орлеанда (1839–1857 ғана), Дахлонегада (1839–1859), Сан-Францискода (1854–1879) және Денверде (1911–1925) соғылды. Әртүрлі монетаханаларда жылдар жіберіліп, 1809–1820 және 1916–1924 жылдары мүлдем монета соғылмаған. Алғашқы шығарылымдардың тазалығы .9167 болды. 1834 жылғы Монета заңымен бұл көрсеткіш .8992-ге өзгертілді. 1837 жылғы Монета заңы .900 тазалық деңгейін белгіледі, яғни 1837 жылдан бастап шығарылған төртінші бүркіттерде алтынның мөлшері бар. 1834 жылға дейін салыстырмалы түрде аз монеталар соғылды, себебі олардың алтын құрамы жоғары болған (алтынды балқытуға ынталандырды). Алғашқы шығарылым 1796 жылы соғылды. Төртінші бүркіт номиналы 1933 жылы АҚШ-тың Алтын стандартынан бас тартуымен ресми түрде тоқтатылды, бірақ соңғы шығарылған жылы 1929 болды.

Бюстпен қапталған

"Турбан бас" деп те аталатын, бұл тұмара сияқты бас киім киген Бостандық бейнесі Роберт Скоттпен жасалған және 1796 жылдан 1807 жылға дейін соғылған, барлығы 20 мыңнан аз монета шығарылған. Бұл дизайнның үш түрі болды. Біріншісі – оңға қараған "Capped Bust" нұсқасы. Бұл дизайнның екі вариациясы болды: алдыңғы жағында жұлдыздар жоқ және алдыңғы жағында жұлдыздар бар. "Жұлдызсыз" нұсқасы тек 1796 жылы шығарылды, содан кейін жұлдыздар қосылды. 1808 жылы Джон Райх Бостандық бейнесін қайта жасады, оны тұмараға қарағанда дәстүрлі бас киім кигендей етіп бейнеледі. Бұл дизайн тек 1808 жылы соғылды, бірақ 1821 жылы "қарға құйрықты" монета қайтадан соғыла бастады және 1827 жылға дейін шығарылды, бастапқы 20 бірліктен сәл кішіректеу болды. 1829 жылы "қарға құйрықты" монета тағы да кішірейтілді және кішірек әріптер мен жұлдыздармен безенді. Бұл дизайнның нұсқасы 1834 жылға дейін соғылды.

Классикалық бас

"Классикалық бас" түрін Уильям Книсс жасаған, онда дәстүрлі бейнеде ұзын, бұйра шашын лентамен байлаған қыз бейнеленген. Бұл түрінде монетаның артқы жағында "E pluribus unum" деген жазу болмаған. 1840 жылы ірі алтын монеталардың көрінісіне сәйкес келетін корона және кішірек бас суреті жасалды, соның салдарынан "Классикалық бас" дизайны қолданудан шықты. "Классикалық бас" дизайны 1834 жылдан 1839 жылға дейін өндірілді. Коллекционерлердің арасында осы монеталардың сапасы жоғары, жылтыр беткейлі бірнеше данасы бар. 2006 жылы аукционда осы монеталардың бірі 402 500 долларға сатылды.

Үнді басы

"Индиан бас" дизайны мен оған ұқсас жарты бүркіт монетасын Бостон мүсіншісі Бела Лайон Пратт жасаған. Бұл монета американдық монеталардың басқа үлгілерінен өзгеше болды, себебі оның көтеріңкі жиектері болмады, оның орнына дизайн монета табанына (планшетке) батырылған болатын. Көпшілік эксперименталды және ерекше дизайнға наразылық білдірді. Көптеген адамдар ойыс беттерге микробтар жиналады деп қорқып, ал басқалары оны жаман көрінді деп ойлады. Нумизматтар бұл монетаға қызығушылық танытпады. Осының салдарынан, айналымға түспеген монеталардың саны азайып, монета көп жылдар бойы естен шықты. Бірақ кейіннен коллекционерлер бұл монетаның ерекше дизайнына ғашық болды және ол американдық монеталардың шығармашылық жаңаруының бір бөлігі ретінде танылды. "Индиан бас" дизайны 1908 жылдан 1929 жылға дейін шығарылды.

Еске алу саны

АҚШ-тың алғашқы ескерткіш монеталарының екеуі – төртінші бүркіт (квартер-бүркіт). 1915 жылғы S монетасы Сан-Францискода өткен Панама-Тынық мұхиты көрмесі үшін соғылған. Монетаның бет жағында Либерти гиппокампқа мінген күйінде бейнеленген, ал арт жағында – бүркіт. Одан тек 6749 данасы сатылды. 1926 жылғы шығарылым, Филадельфиядағы Сесквицентиелл көрмесіне арналып соғылған, әлдеқайда көп таралған. Барлығы 46 019 дана сатылды. Монетаның бет жағында Либерти жер шарында тұрып, тұғыр мен АҚШ Тәуелсіздік декларациясын ұстаған күйінде бейнеленген, ал арт жағында – Тәуелсіздік залы көрсетілген. 1984 жылы ескерткіш алтын монеталардың соғылуы қайта басталғанымен, бұл номиналдағы монеталар қайтадан соғылмаған.