Кіріспе
Кеңістік жоқ. Керала атауы алғаш рет б.з.д. 3 ғасырда Маурьян императоры Ашоканың Магадхадағы тас жазуында «Чералар» (Кералапутра) деп жазылған. Ашока тұсында ол Оңтүстік Үндістандағы төрт тәуелсіз мемлекеттің бірі болды, ал қалғандары – Чолалар, Пандьялар және Сатьяпутралар. Чералар Арабия теңізі арқылы Жерорта және Қызыл теңіздің барлық ірі порттарымен, сондай-ақ Шығыс Африка мен Алыс Шығыс порттарымен сауда қатынастарын орнату арқылы Кераланы халықаралық сауда орталығына айналдырды. Чералардың билігі ежелгі Үнді мұхиты саудасының маңызды жолдарының бірінде орналасқан. Алғашқы Чералар көршілес Чолалар мен Раштракуталардың үнемі шабуылдарынан кейін құлдырады. 8 ғасырда Ади Шанкара Орталық Кераладағы Каладиде дүниеге келді. Ол Үндістанның барлық аймақтарында кеңінен саяхаттап, Адвайта Веданта философиясының кең таралған институттарын құрды. Чералар 9 ғасырда Кераланың бақылауын қайта алды, бірақ 12 ғасырда мемлекет таратылды, содан кейін Кожикоде патшалығы сияқты шағын тәуелсіз биліктер пайда болды. Кожикоде және Кочи порттары ортағасырлық Оңтүстік Үндістанның батыс жағалауына көптеген шетелдік елдердің кіретін негізгі қақпалары болды. Олардың ішінде қытайлар, арабтар, парсылар, Шығыс Африканың түрлі топтары, Оңтүстік-Шығыс Азияның түрлі мемлекеттері, соның ішінде Малакка сұлтандығы және кейінірек еуропалықтар болды.
The term Kerala was first epigraphically recorded as Cheras (Keralaputra) in a 3rd century BCE rock inscription by the Mauryan emperor Ashoka of Magadha. It was mentioned as one of four independent kingdoms in southern India during Ashoka's time, the others being the Cholas, Pandyas and Satyaputras. The Cheras transformed Kerala into an international trade centre by establishing trade relations across the Arabian Sea with all major Mediterranean and Red Sea ports as well those of Eastern Africa and the Far East. The dominion of Cheras was located in one of the key routes of the ancient Indian Ocean trade. The early Cheras collapsed after repeated attacks from the neighboring Cholas and Rashtrakutas. In the 8th century, Adi Shankara was born in Kalady in central Kerala. He travelled extensively across the Indian subcontinent founding institutions of the widely influential philosophy of Advaita Vedanta. The Cheras regained control over Kerala in the 9th century until the kingdom was dissolved in the 12th century, after which small autonomous chiefdoms, most notably the Kingdom of Kozhikode, arose. The ports of Kozhikode and Kochi acted as major gateways to the western coast of medieval South India for several foreign entities. These entities included the Chinese, the Arabs, the Persians, various groups from Eastern Africa, various kingdoms from Southeast Asia including the Malacca Sultanate, and later on, the Europeans.
Басқа атаулары
Малабар термині тарихи түрде сыртқы сауда салаларында Кераланың жалпылама атауы ретінде қолданылған. Ерте заманда Малабар термині қазіргі Керала штатымен қатар, Үндістанның оңтүстік-батыс жағалауында Кераламен шектес Тулу Наду және Каньякумариды білдіру үшін де пайдаланылған. Малабар халқы малабарлар деп аталған. Косма Индикоплевстің (6-ғасыр) дәуірінен бастап рим теңізшілері Кераланы Мале деп атаған. Дегенмен, атаудың алғашқы бөлігі Косма Индикоплевстің "Топография" еңбегінде кездеседі. Онда Мале деп аталатын бұрыш сауда орталығы туралы айтылады, ол Малабарға ("Маленің елі") атын бергені анық. Мале атауы дравид тіліндегі Мала ("төбе") сөзінен туындаған деп саналады. Әл-Бируни (973-1048 жж.) осы мемлекетті Малабар деп атаған алғашқы автор болуы мүмкін. Әл-Баладури сияқты авторлар өз шығармаларында Малабар порттарын атап көрсеткен. Араб авторлары бұл жерді Малибар, Манибар, Мулибар және Мунибар деп атаған. Малабар сөзі Маланад сөзін еске түсіреді, ол "таулы жер" деген мағынаны білдіреді. Уильям Логанның пікірінше, Малабар сөзі дравид тіліндегі Мала ("төбе") және парсы/араб тіліндегі Барр ("ел/континент") сөздерінің үйлесімінен пайда болған.
Махабали
Кеңінен танымал Кераланың Онам фестивалі Керала дәстүріне терең байланысты. Онам – дәстүр мен Пураналарда айтылатын, Жерді және басқа да бірнеше планеталық жүйелерді Кераладан басқарған Махабали (Мавели) атты аңыз патшамен байланысты. Оның бүкіл патшалығы сол кезде зор өркендеу мен бақытқа толы ел болған. Бірақ Махабали билігінен бас тартуға алданды, сол себепті Вишну құдайының бесінші аватары (жердегі бейнесі) Вамана (Триккаккараяппан) оны тақтан түсірді. Вамана оны Жерден Сутала планетасы (Патала) деп аталатын бір төменгі әлемге билік ету үшін қуды. Махабали жыл сайын Онам фестивалі қарсаңында Кералаға келіп тұрады.
Басқа мәтіндер
Пураналардың ең көнесі – Матся Пурана, Вишну Иесінің балық түріндегі (Матся Аватары) оқиғасын Батыс Гаталарда орналастырады. Керала жерін «Шерападаха» деп тұңғыш рет атаған ең ерте санскрит мәтіні – философиялық Аитарея Араньяка еңбегі.
Парасурама
Географиялық және мәдени тұрғысынан Кераланың пайда болуы туралы әңгімелер мен аңыздар бар. Солардың бірі – дана батыр Парасураманың теңізден Керала жерін шығарып алғаны туралы аңыз. Бұл аңыз бойынша, Махавишнудың аватары Парасурама өзінің соғыс айбалтасын теңізге лақтырған. Соның нәтижесінде Керала жері пайда болып, судан қайта иеленді.
Офир
Офир, Киелі кітапта айтылған, байлығымен әйгілі аймақ, көбінесе Кераланың жағалау аймақтарымен байланыстырылады. Аңыз бойынша, Сүлеймен патша Офирден әр үш жыл сайын жүк алып тұратын (1 Патшалар 10:22), ол алтын, күміс, сандал ағашы, інжу-маржан, піл сүйегі, маймылдар және тауыстардан тұратын. 1863 жылы жарық көрген сэр Уильям Смиттің «Библия сөздігінде» еврей тіліндегі «бауырсақ» деген мағынаны білдіретін «Тхукки» сөзі, классикалық тамил тіліндегі «Тогкай» (тауысқа арналған) және Цейлон тіліндегі «Токей» сөздерінен шыққандығы, сондай-ақ піл сүйегі, мақта матасы және маймылдарды білдіретін басқа классикалық тамил сөздерімен еврей Библиясында сақталғандығы айтылады. Офирдің Тамилкамда орналасқандығы туралы бұл теорияны басқа тарихшылар да қолдайды. Керала жағалауында Офир деп есептелетін ең ықтимал орын – Тируваннатпурам ауданындағы Пувар (бірақ кейбір үнді ғалымдары Бейпурды да мүмкін орын ретінде қарастырады). Патшалар мен Амалдар кітаптары Сүлеймен патша мен Тир патшасы І Хирамның Қызыл теңіздегі Эцион-Гебер портынан Офирге бірлесіп жасаған экспедициясы туралы, олар көп мөлшерде алтын, асыл тастар және «алгум ағашын» әкелгенін, сондай-ақ Яһуда патшасы Жосапаттың кейінірек жасаған сәтсіз экспедициясы туралы баяндайды. Бірінші экспедиция 1 Патшалар 9:28; 10:11; 1 Амалдар 29:4; 2 Амалдар 8:18; 9:10-да, ал Жосапаттың сәтсіз экспедициясы 1 Патшалар 22:48-де сипатталған. «Офир алтыны» туралы мәліметтер еврей Библиясының басқа да кітаптарында кездеседі: Әйүп кітабы 22:24; 28:16; Забур 45:9; Ишая 13:12.
Шерам Перумал
Шереман Перумалдар туралы аңыз – Кераланың Шереман Перумалдарымен (сөзбе-сөз – Чера патшалары) байланысты ортағасырлық дәстүр. Аңыздағы Шереман Перумалдарды ортағасырлық Кераланың Чера Перумал билеушілерімен (шамамен 8-12 ғасырлар) анықтауға болады. Аңыздың тарихи дерек ретінде дұрыстығы Оңтүстік Үндістан тарихшылары арасында көп пікірталас тудырды. Кераланың феодалдық билеушілері өз билігін заңдылау үшін осы аңызды пайдаланды (ортағасырлық Кераладағы көптеген маңызды әулеттер өз тегін Перумалдың аңыздық бөлісіне дейін жегізеді). Аңыз бойынша, Гаттардың шығысындағы елдің билеушісі Раяр, соңғы Перумал билік еткен кезде Кералаға шапқындады. Перумал басқыншы күштерді кері қайтару үшін өз феодалдарының жасақтарын шақырды (мысалы, Удая Варман Колатири, Маниччан және Эранадың Виккиран). Эрадис (Эрана басшысы) Перумалға Раярдың бекінісін алатынына кепілдік берді. Шайқас үш күнге созылды, нәтижесінде Раяр өз бекінісін тастап кетті (оны Перумал әскерлері басып алды). "Бірде Шереман Перумалдың аты, мүмкін, Рави Варма болған. Сонда патша өз елдеріне Ислам дінін қабылдап, Малик бин Динардың үйретімдерін ұстану туралы хаттар жолдаған". 16 ғасырдағы арабша "Тухфат Уль Муджахидин" еңбегін Зайнуддин Махдум II жазған, сондай-ақ ортағасырлық малаялам тіліндегі "Кералопати" еңбегінде де Кераланың соңғы Шереман Перумалының Меккеге кеткені туралы айтылған.
Тарихқа дейінгі дәуір
Кең байырғы аймақтардың, батыс жағалау бойындағы жазықтардың және орталық жазықтардың көп бөлігі ежелгі заманда теңіз астында болған болуы мүмкін. Бұған дәлел ретінде теңіз жануарларының қазбалары табылған. Чанганассери маңынан табылған теңіз жануарларының қазбалары осы гипотезаны қолдайды. Уаянадтағы Эдаккал үңгірлеріндегі тасқа салынған суреттер неолит дәуіріне, шамамен б.з.д. 6000 жылға дейін сақталып қалған. Осы табыстар латерит тас үңгірлері (Ченкаллара), қақпақты тастар (Кудаккаллу), қалпақты тастар (Топпикаллу), дольмендер (Калвртам), құмырадағы жерлеулер (Наннангади) және менгирлер (Пулачикаллу) деп жіктеледі. Зерттеулер ежелгі Керала қоғамының және оның мәдениетінің палеолит дәуірінен басталып, мезолит, неолит және мегалит дәуірлерінде дамып келгенін көрсетеді. Дегенмен, сыртқы мәдени байланыстар осы мәдениеттің қалыптасуына көмектескен. Зерттеулер қола дәуірі мен ерте темір дәуірінде Инд өркениетімен байланыс болғанын көрсетеді. Археологиялық жағдайлардың ішінде Марайур аймағындағы неолит дәуірінің дольмендері бар. Олар жергілікті тұрғындарда "муниара" деп аталады, бұл "муни" (ермек немесе абыз) және "ара" (дольмен) сөздерінен шыққан. Уаянадтағы Эдаккал үңгірлеріндегі тасқа салынған суреттер шамамен б.з.д. 5000 жылға дейін сақталып қалған деп есептеледі. Керала штатының археология бөлімінің тарихшысы М. Р. Рагхава Вариер бұл суреттерде "құмырасы бар адам" белгісін анықтады, бұл Инд өркениетінің ең ерекше мотиві болып табылады. Ванчи орналасқан жері, әдетте, Кераладағы Музирис портының жанындағы ежелгі қала деп саналады. Алайда, қазіргі Тамил Надудағы Карур қаласы да Чералардың астанасы болған жер ретінде қарастырылады. Тағы бір пікір бойынша, Чералар бірнеше астанадан билік еткен. Коимбатур маңындағы аймақ Сангам дәуірінде, шамамен бірінші және төртінші ғасырлар аралығында Чералардың билігінде болды және Малабар жағалауы мен Тамил Наду арасындағы Палаккад аңғары арқылы өтетін басты сауда жолының шығыс кіреберісі қызметін атқарды. "Патирупаппату", "Патинельмелаканку" және "Силаппатикарам" сияқты көне тамил еңбектері біздің заманымыздың алғашқы ғасырларындағы Чералар туралы маңызды ақпараттарды береді. Чолалар мен Пандиялармен бірге Чералар тамилдік үштік патшалықты (мүүвэнтаар) құрады. Чералар батыс Малабар жағалауында, Чолалар шығыс Коромандель жағалауында, ал Пандиялар оңтүстік-орталық жарым аралында билік етті. Чералар б.з.д. III ғасырда Магадха империясының императоры Ашоканың жарлығында Кetalапуто (Кералапутра) деп аталған.
Саяси өзгерістер
VI-VIII ғасырлар аралығындағы аймақтың тарихының көп бөлігі күңгірт. Керала өнер, әдебиет, сауда және индуизмнің Бхакти қозғалысының гүлденген дәуірін бастан өткерді. Осы кезеңде тамилдерден ерекшеленетін кералалық ұлттық сана тілдік жағынан жекеленді. Малаялам күнтізбесінің бастауы 825 жылға дейін барып жетеді. Жергілікті басқару үшін империя Найр басшылары – Надуважилер билігіндегі провинцияларға бөлінді, әр провинция Десаважилер деп аталатын басшылар бақылауындағы бірнеше Десамдарды қамтыды. Осының нәтижесінде Кераланың аймағында көптеген храмдар салынды, М.Т. Нараянан айтқандай, олар "әлеуметтік-экономикалық қоғамның тірегіне айналды". Жағалау қалаларындағы мұсылман халқының көп екені туралы көптеген шетелдік деректерде айтылған. Бағдаттық әл-Масуди (896–956 жж.), Мұхаммед әл-Идриси (1100–1165 жж.), Әбульфеда (1273–1331 жж.) және Әл-Димашки (1256–1327 жж.) сияқты араб жазушылары Кераладағы мұсылман қауымдастарын атап көрсеткен. Кейбір тарихшылар Мапилаларды Оңтүстік Азиядағы алғашқы тұрақты мұсылман қауымдарының бірі деп санайды. XI ғасырдағы Чера-Чола соғыстарының салдарынан туған қиындықтар Керала порттарындағы сыртқы сауданың азаюына әкелді. Сонымен қатар, XV ғасырда португалдықтардың басып кіруі Буддизм мен Джайнизм сияқты екі ірі діннің аймақтан жойылуына себеп болды. Кераланың Малабар аймағындағы Менондар бастапқыда Джайнизмнің берілген жақтастары болғандығы белгілі. Әлеуметтік жүйе касталық айырмашылықтарға байланысты фрагменттелді. Куласехара әулеті 1102 жылы Пандиялар мен Чолалардың біріккен шабуылынан жеңіліске ұшырады. Кожикод порты Кераладағы ең жоғары экономикалық және саяси мәртебеге ие болды, ал Коллам (Квилон), Кочи және Каннур (Каннанор) коммерциялық тұрғыдан екінші дәрежелі рөлдермен шектелді.
Адвайтаның өрлеуі
Әди Шанкара (789 ж.б.), ең ұлы үнді философтарының бірі, Керала штатындағы Калади қаласында туған деп есептеледі және адвайта веданта доктринасын бекітті. Шанкара өз философиясын тарату үшін, басқа ойшылдармен пікірсайыстар мен дебаттар арқылы Үндістан субконтинентін бойлықша саяхаттады. Ол төрт мата ("монастырь") құрғандығы айтылады, бұл Адвайта Ведантаның тарихи дамуына, жаңаруына және таралуына көмектесті. Оның Кераладағы қызметі шамалы болды және оның өмірінде Кераладағы әдебиетте немесе басқа да мәліметтерде оның ықпалына ешқандай дәлел табылмады. Санкара барлық касталық жүйеге қарсы болғанымен, кейінірек оның есімі Керала брахмандары тарапынан Кералада касталық жүйені орнату үшін кеңінен пайдаланылды.
Кожикод патшалығы
Кожикод Самоутриінің шығу тегі туралы тарихи жазбалар бұлыңғыр. Дегенмен, жалпы қабылданған пікір бойынша, Самоутрилер бастапқыда Кейінгі Чера патшалығының Эралнаду аймағындағы Найр басшылары болған және Эрадис деп аталған. Эранад провинциясы қазіргі Малаппурам ауданының солтүстік бөлігінде орналасқан және батысында Валлуванад және Поланадумен шектесетін. Керелопати сияқты жырлар, қазіргі Кондоттиге жақын Недиируппуда Эради руынан екі жас бауырдың жергілікті билеуші әулетін құрғанын айтады. Маниккан мен Викраман бауырлары Чера әскерінің ең сенімді генералдары болған. Үндістандық тарихшы М.Г.С. Нараянан өзінің «Каликут: Шындықтың қаласы» атты кітабында Эрадидің соңғы Кейінгі Чера патшасының сүйіктісі болғанын және оған құрмет ретінде, оның мұрагерлік иеліктерінен өзге, теңіз жағалауындағы шағын жер учаскесін (Эранад провинциясы) сыйлағанын жазады. Эрадилер кейіннен астанасын жағалаудағы батпақты жерлерге көшіріп, Кожикод патшалығын құрды. Олар кейіннен «теңізі шекарасы бар адам» деген мағына беретін Самудратири атағын қабылдады және Кожикодтан билік етуді жалғастырды. Самоутрилер мұсылман араб және қытай саудагерлерімен одақтасып, Кожикодтан түскен байлықтың көп бөлігін әскери күшін дамытуға жұмсады. Олар Орта ғасырларда малаялам тілінде сөйлейтін аймақтардағы ең қуатты патшалыққа айналды. 14 ғасырда Кожикод, Перумбадапу Сваропам патшасының бақылауында болған Валлуванадтан Тирунавайяны басып алғаннан кейін, Орталық Кераланың үлкен бөлігін жаулап алды. Ол өзінің астанасын (шамамен 1405 ж.) Кодунгаллурдан оңтүстіске қарай Кочинге көшіруге мәжбүр болды. 15 ғасырда Кочин Кожикодтың вассалдық мемлекетіне айналды. Колатунаду (Каннур) билеушісі де 15 ғасырдың соңында Замориннің ықпалына түсті. Кожикод қаласына алты рет келген Ибн Баттута (1342–1347) қаладағы өмірдің алғашқы көріністерін сипаттайды. Ол Кожикодты «Малабар аймағының ірі портының бірі» деп сипаттап, онда «әлемнің барлық аймақтарынан келген саудагерлерді кездестіруге болады» дейді. Бұл жердегі патша, оның айтуынша, «Римдік Хайдари Факирлер сияқты сақалын қырып тастайды». Осы жердегі мұсылман саудагерлерінің көпшілігі соншалықты бай болған, олардың біреуі осында келген кемелердің барлық жүгін сатып алып, олардың орнына басқаларын да жабдықтауға шамасы жетеді. Ма Хуан (1403 ж.), Чэн Хо (Чжэн Хе) басқаратын Қытай императорлық флотының бір бөлігі болған қытай теңізшісі, бұл қаланы әлемнің түкпір-түкпірінен келген саудагерлер жиі кездесетін ірі сауда орталығы деп сипаттайды. Ол мұсылмандардың діни қажеттіліктерін қанағаттандыру үшін салынған 20-30 мешіттер, саудагерлердің саусақтары мен аяқтарын қолданып есептеудің ерекше жүйесі (қазірге дейін қолданылады) және аналық желі бойынша мұрагерлік жүйесі туралы айтады. Абдур Раззак (1442–43), Никколо де Конти (1445), Афанаси Никитин (1468–74), Людовико ди Вартема (1503–1508) және Дуарте Барбоза бұл қаланы Үнді субконтинентіндегі ірі сауда орталықтарының бірі ретінде көрді, онда әлемнің әртүрлі аймақтарынан келген саудагерлерді көруге болады.
Виджаянагара империясының әсері
Виджаянагара империясының патшасы Дева Рая II (1424–1446) 15-ші ғасырда қазіргі Керала штатының көбін жаулап алды. Ол Кожикодтың Заморинін, сондай-ақ Коллам билеушісін шамамен 1443 жылы жеңді. Ай билігі әлсіреген кезде, Венад Екінші Чера патшалығының ең оңтүстік княздығына айналды. Осылайша, Чера әулетінің соңғы патшасы Рама Варма Кулашекара, Венад патшалық үйінің негізін қалаушы болған болуы мүмкін, ал Чера патшаларының атағы – Кулашекара – Венад билеушілері тарапынан қабылданды. 12-ші ғасырда Екінші Чера әулетінің аяқталуы Венадтың тәуелсіздігін білдірді. Ол кезде Венад патшасы Венду Муппил Найар деп те аталды. 12-ші ғасырдың екінші жартысында Ай әулетінің екі тармағы – Триппапур және Чирава Венад отбасына бірігіп, Венад билеушісін Чирава Моопан, ал мұрагерін Триппапур Моопан деп атау дәстүрін орнатты. Чирава Моопан Колламда тұратын болса, Триппапур Моопан Тхируванантапурамнан солтүстікке қарай 9 миль (14 км) қашықтықта орналасқан Триппапурдағы сарайында тұрды және Венад патшалығының ғибадатханаларына, әсіресе Шри Падманабхасвами храмына билік ету құқығына ие болды.
Венадтың мұрасы
Еуропалық ықпал дәуірінде Кераланың ең қуатты патшалығы – Траванкор, Ай әулетінің Триппапур тармағынан шыққан және 18-ші ғасырдың басында таққа отырған Махараджа Мартханда Варманың Венадты кеңейтуі арқасында қалыптасты.
Португалия саудасы мен ықпалы
Васко да Гама Португалия королі Дом Мануэль I жіберген және 1497–1499 жылдары Кожикодеге келді. Кожикодтың Самоутири махаражасы португалдарға өз азаматтарымен сауда жасауға рұқсат берді. Кожикодта олардың саудасы гүлденді, оның аумағында фабрика мен бекініс салынды. Бірақ португалдардың оның билігіндегі арабтардың мүлігіне жасаған шабуылдары Самоутириді ашуландырып, соңында қақтығысқа әкелді. Танур патшалығының билеушісі, Каликут Заморинінің вассалы, Кожикодедегі өзінің үстемдігіне қарсы португалдардың жағына шықты. Португалдар Самоутири мен Кочитей раджасы арасындағы бәсекелестікті пайдаланып, Кочимен одақтасты. 1505 жылы Франсиско де Алмейда Португалияның Үндістан вице-королі болып тағайындалғанда, ол штаб-пәтерін Кочиде орнатты. Оның билігінде португалдар Кочимен қарым-қатынасты басып алды және Малабар жағалауында бірнеше бекініс салды. Дегенмен, португалдар Самоутири махаражасының әскерлерінің шабуылдарына, әсіресе Кунджали Мараккарлар деп аталатын Кожикод адмиралдарының басшылығымен жасалған теңіз шабуылдарына қатты зиян шекті, бұл оларды келісімге келуге мәжбүр етті. Кунджали Мараккарлар Үндістан жағалауын алғашқы теңіз қорғанысын ұйымдастырғандарымен танылады. 16 ғасырда Понаниде туған (шамамен 1532 жылы) Зайнуддин Махдум II жазған «Тухфат Уль Муджахидин» кітабы – Керала тарихына толық арналған және кералалық автор жазған алғашқы кітап. Кітап араб тілінде жазылған және 1498 жылдан 1583 жылға дейін Каликут Заморинімен бірге Кунджали Мараккар флотының Малабар жағалауын португалдардың отарлауына қарсы көрсеткен қарсылығы туралы мәліметтерді қамтиды. 1505 жылы португалдар Каннурдағы Сент-Анджело бекінісін салған, кейін оны голландтар мен Араккал патшалығы басып алған. Коллам қаласындағы Тангассеридегі португал зираты 1519 жылы португалдардың қалаға басып кіруінің бір бөлігі ретінде салынған. Букингем каналы (Тангассери маяғы мен зират арасындағы шағын канал) португал зиратына өте жақын орналасқан. Бұрын бұл зиратта «Тангассери қарақшылары» деп белгілі қарақшылар тобы тұрған. Сан-Томас бекінісі мен португал зираты әлі де Тангассериде сақталған. Каннур маңындағы Араккал патшалығының Али Раджалары, Колатиринің вассалдары, Лакшадвип аралдарына билік еткен. Касарогод маңындағы Бекал бекінісі, сонымен қатар штаттың ең ірі бекінісі, 1650 жылы Келадидің Шиваппа Наякасы салған.
Кераладағы француз порты - Махе
Француз Шығыс Үндістан компаниясы 1724 жылы Маэ орнында бекініс салды. Бұл келісім Андре Молландин мен Бадагараның Раджа Важунавар арасында үш жыл бұрын жасалған келісімге сәйкес келеді. 1741 жылы Маэ де Ла Бурдонна маратхтар басып алғаннан кейін қаланы қайтадан жаулап алды. 1761 жылы британдықтар Үндістанның Маэ қаласын басып алып, осы қонысты Кадатанду раджасына тапсырды. 1763 жылғы Париж шарты бойынша британдықтар Маэ қаласын француздарға қайтарды. 1779 жылы ағылшын-француз соғысы басталды, нәтижесінде француздар Үндістанның Маэ қаласын жоғалтты. 1783 жылы британдықтар француздарға Үндістандағы қоныстарын қайтаруға келісті, ал 1785 жылы Маэ қаласы француздарға қайтарылды.
Голландияның саудасы мен ықпалы
1602 жылы Заморин Ачехке хабар жіберіп, егер олар келсе және сауда жасаса, Кожикодеде голландтарға бекініс беретінін уәде етті. Ханс де Вольф және Лафер Ачехтен Азия кемесімен жіберілді, бірақ екеуі де Танурдың басшысы тарапынан тұтқынға алынып, португалдықтарға тапсырылды. 1604 жылдың қараша айында адмирал Стивен ван дер Хаген басқаратын голланд флоты Кожикодеге келді. Бұл Кералада голландтардың қатысуының басталуын белгіледі және олар 1604 жылдың 11 қарашасында Кожикодемен келісімге келді, бұл Голланд Шығыс Индия компаниясының үнді билеушісімен жасаған алғашқы шарт болды. Голланд Малабары (1661–1795) өз кезегінде Траванкор корольдық әулетінің Мартханда Вармамен үздіксіз шайқастарында әлсіреп, 1741 жылы Колачел шайқасында жеңіліске ұшырады, нәтижесінде Малабардағы голланд билігі толыққанды құлап кетті. 1753 жылы голландтар мен Траванкор Мавеликкара шартына қол қойды, оған сәйкес голландтар аймақтағы барлық саяси араласудан бас тартуға міндеттелді. Осы уақытта Мартханда Варма әскери жаулаулар арқылы көптеген кішігірім солтүстік патшалықтарды бағындырып, Траванкорды Кераладағы басымдыққа ие етті. Траванкор 1763 жылы Пураккад шайқасында Кожикодтың күшті Заморинін жеңіп, Кераладағы ең беделді мемлекетке айналды. 1757 жылы Замориннің шапқыншылығын тоқтату үшін Палаккад Раджасы Майсурдың Хайдер Әлиден көмек сұрады. 1766 жылы Майсурдың Хайдер Әлиі Кожикодтың Самоутриін жеңіп, Кожикодты өз мемлекетіне қосты. Кераланың (Малабар аймағы) солтүстік және солтүстік-орталық бөліктеріндегі кішігірім княздықтар, соның ішінде Колатунаду, Коттаям, Кадатанду, Кожикод, Танур, Валлуванад және Палаккад Майсур билеушілерінің билігіне біріктіріліп, 18 ғасырдың екінші жартысында Майсур патшалығының бір бөлігіне айналды. Хайдер Әли және оның мұрагері Типу Сұлтан британдықтармен қақтығысқа түсіп, Оңтүстік Үндістанда төрт ағылшын-майсур соғысына әкелді. Типу Сұлтан 1792 жылы үшінші ағылшын-майсур соғысының нәтижесінде және одан кейінгі Серингапатам шарты бойынша Малабар ауданын британдықтарға берді, ал 1799 жылы қазіргі Касаргад ауданын қамтитын Оңтүстік Канараны берді. Британдықтар Кочин (1791) және Траванкор (1795) билеушілерімен қосалқы одақ туралы шарттар жасады, олар британдықтарға жыл сайынғы белгілі бір салық төлеу шартымен Британдық Үндістанның княздық мемлекеттеріне айналды, жергілікті тәуелсіздігін сақтап қалды. Малабар және Оңтүстік Канара аудандары Британдық Үндістанның Мадрас президенттігінің құрамына кірді. Керала Варма Пажасси Раджа (Керул Варма Пыче Раджа, Котиот Раджа) (1753–1805) – Князь-регент және 1774 мен 1805 жылдар аралығында Үндістанның Малабардағы Коттаям корольдігінің іс жүзіндегі билеушісі. Ол ағылшын Шығыс Индия компаниясына қарсы Пайчи көтерілісін (Вайнад көтерілісі, Койота соғысы) жетекшілік етті. Ол халық арасында Керала Сихам (Кераланың арыстаны) ретінде танымал. Кожикод, Палаккад, Форт-Кочи, Каннур және Талассери муниципалитеттері 1866 жылдың 1 қарашасында Британдық Үнді империясында құрылды, осылайша олар Керала штатындағы алғашқы заманауи муниципалитеттерге айналды. Британдық билікке қарсы наразылықтың ұйымдасқан түрлері Кералада жиі кездесетін. Бастапқыда британдықтар Талассери-Вайнад аймағында халықтың қолдауына ие болған Керала Варма Пажасси Раджаның басшылығымен жергілікті қарсылыққа тап болды. Басқа да маңызды көтерілістерге Велу Тампи Далаваның көтерілісі және 1946 жылғы Пуннапра Ваялар көтерілісі жатады. Малабар арнайы полициясы 1884 жылы Малапурамда штаб-пәтерімен колониялық үкімет тарапынан құрылды. 20 ғасырдағы тәуелсіздік қозғалысы кезінде Кералада ірі көтерілістер болды, олардың ең танымалдары 1921 жылғы Малабар көтерілісі және Траванкордағы әлеуметтік күрес. Малабар көтерілісінде Малабардың маппила мұсылмандары британдық билікке қарсы көтерілді. Пұқкотур шайқасы көтерілісте маңызды рөл атқарды. 20 ғасырдың басында касталық теңсіздікке қарсы бірнеше әлеуметтік күрестер болды, нәтижесінде 1936 жылы Траванкордағы индуистік ғибадатханалар барлық касталарға ашылды. Кералада Шри Нараяна Гуру, Аянкали және Чаттамбисвами сияқты реформаторлар бастаған индустар арасындағы қол сұғылмаушылық сияқты әлеуметтік жамандықтарды жоюға бағытталған бірнеше әлеуметтік реформалар қозғалысы болды. 1924 жылғы бейбітшілік пен бейбітшілік орнаған "Ваиком" сатьяграхасы бейтарап кастаға жататын адамдардың "Ваиком" ғибадатханасына жақын орналасқан жолдарға кіруіне мүмкіндік берді.
Траванкор патшалығы
Траванкор патшалығы – ежелгі заманнан бастап 1949 жылға дейін Орталық және Оңтүстік Керала аймағында болған патшалық. Мартханда Варма билікке келгенге дейін бұл патшалық Венад деп аталып келді. 11 ғасырда Венад Чола империясының бағынышты мемлекеті болды. 16 ғасырда Венад Виджаянагара империясының бағынышты мемлекетіне айналды. 18 ғасырдың соңында Траванкор Британ империясымен одақтасып, кейін Британ қорғауына өтті.
Читира Тируналдың билігі мен реформалары туралы мәліметтер
Траванкордың соңғы билік еткен патшасы Читира Тирунал Баларма Варма болды, ол 1931 жылдан 1949 жылға дейін билік етті. "Оның билігі білім беру, қорғаныс, экономика және жалпы қоғам салаларында революциялық прогреске әкелді". Ол 12 қараша 1936 жылы танымал Храмға Кіру Жарлығын қабылдады, ол Траванкордағы барлық кшетрамдарды (Кераладағы индуист ғибадатханалары) барлық индуистерге ашты, бұл бұрын тек жоғары каста индуистерге ғана берілген құқық еді. Бұл әрекеті үшін ол бүкіл Үндістаннан, әсіресе Махатма Гандиден мақтау алды. Тіруваннатпурам – Мавеликкара арасындағы алғашқы қоғамдық көлік жүйесі және Тіруваннатпурам сарайы – Мавеликкара сарайы арасындағы телекоммуникация жүйесі Шри Читира Тируналдың билігінде іске қосылды. Ол сондай-ақ мемлекеттік сектордың рөлін арттыру арқылы мемлекеттің индустриялануын бастады. Ол мемлекетке ауыр өнеркәсіпті енгізіп, ірі мемлекеттік кәсіпорындар құрды. Көптеген, шамамен жиырма өнеркәсіп негізінен резеңке, керамика және минералдар сияқты жергілікті шикізатты пайдалану үшін құрылды. Бүгінде де Кералада жұмыс істеп жатқан көптеген жетекші өнеркәсіптерді Шри Читира Тирунал құрған. Ол музыканттарды, суретшілерді, бишілерді және Веда ғалымдарын қолдады. Шри Читира Тирунал алғаш рет үкіметке өнер жөніндегі кеңесші – Г.Х. Каузинс тағайындады. Ол сондай-ақ білім беру орындарында NCC-ден бұрынғы Университеттік оқу корпусының жаңа түрін, атап айтқанда Еңбек корпусын құрды. Университеттің шығындары толығымен үкімет тарапынан қаржыландырылды. Шри Читира Тирунал 1934 жылы аяқталған Коудиар сарайын да салдырды, бұл бұрын Шри Муллам Тирунал 1915 жылы анасы Сету Парвати Баиға сыйлаған ескі Налуэкту болған.
К. П. Рамасвами Айердің даулы саясаты
Алайда, оның премьер-министрі Ц. П. Рамасвами Айер Траванкор коммунистерінің арасында беделсіз болды. Коммунистер мен сер Ц. П. Рамасвами Айер арасындағы шиеленіс елдің түрлі аймақтарында ұсақ тәртіпсіздіктерге соқты. 1946 жылы Пунапра-Вайяларда болған мұндай тәртіпсіздіктердің бірінде коммунистер аталған ауданда өз үкіметін құрды. Бұл Траванкор армиясы мен теңіз күштері тарапынан басып құйрылды.
Траванкордың тәуелсіздік алуы
1947 жылғы маусымда премьер-министр Траванкор Үндістан одағына қосылудың орнына тәуелсіз мемлекет болып қалатынын мәлімдеді. Содан кейін Сэр С. П. Рамасвами Айердің өміріне қастандық жасауға тырысылды, одан кейін ол отставкаға келіп, Мадрасқа кетті, ал оның орнына Шри П. Г. Н. Уннитан келді. Махаражаның конституциялық кеңесшісі К. Айяппан Пиллай және А. Шредхара Менон сияқты тарихшылар куәлік ететіндей, наразылықтар мен халық шабуылдары Махаражаның шешіміне ешқандай ықпал етпеді.
Үндістан Республикасына қосылу
Шри Читира Тирунал мен В. П. Менон арасында бірнеше кезеңді талқылаулар мен келіссөздерден кейін король 1949 жылы Корольдіктің Үндістан Одағына қосылуына келісім берді. 1949 жылдың 1 шілдесінде Траванкор Корольдігі Кочин Корольдігімен біріктіріліп, қысқа мерзімді Траванкор-Кочи штаты құрылды.
Керала штатының құрылуы
Траванкор мен Кочин патшалықтары 1947 жылы тәуелсіздік алғаннан кейін Үндістан Одағына қосылды. 1949 жылдың 1 шілдесінде екі штат бірігіп, Траванкор-Кочин құрылды. 1950 жылдың 1 қаңтарында Траванкор-Кочин штат ретінде мойындалды. Мадрас президенті 1947 жылы Мадрас штатын құру үшін қайта ұйымдастырылды. 1956 жылдың 1 қарашасында штаттарды қайта ұйымдастыру заңы бойынша Малабар ауданы (Лакшадвип аралдарын қоспағанда), Траванкор-Кочин (Тамил Надумен біріктірілген төрт оңтүстік талуқтарды қоспағанда) және Касаргад талуы, Оңтүстік Канара Тхеруваннатпурам астанасы етіп белгіленген Керала штаты құрылды. 1957 жылы жаңа Керала заң шығарушы жиналысына сайлаулар өтті, нәтижесінде реформаторлық, коммунистер жетекшілігіндегі үкімет билікке келді, оған Е. М. С. Намбудирипад басшылық етті.
Бостандық күресі
Керала үкіметі ірі иеліктерді ұлттандырудан бас тартты, бірақ қол еңбегімен жұмыс істеушілер мен шаруаларды қорғау үшін реформалар жасады және капиталистерді өнеркәсіп орнатуға шақырды. Әлдеқайда даулы болған мәселе – христиандар мен NSS сияқты жекеменшік мектептерге мемлекеттік бақылау орнатуға жасалған әрекет болды, оларда студенттердің 40 пайызы білім алды. Христиандар, NSS, Нампутирис және Конгресс партиясы наразылық білдірді, ондаған және жүздеген мың адамдар демонстрацияларға қатысты. Үкімет полицияны бақылады, ол 150 000 адамды қамауға алды (көбінесе бір адамдар бірнеше рет қамауға алынды) және 248 рет таяқтарды қолданып, наразыларды таратып, жиырма адамды қаза тапты. Оппозиция премьер-министр Джавахарлал Неруді штат үкіметін бақылауға алуға шақырды. Неру тартынды, бірақ оның қызы Индира Ганди, Конгресс партиясының жалпыұлттық жетекшісі, оған қосылған соң ол бұған мәжбүр болды. 1959 жылғы жаңа сайлауларда коммунистер көптеген орындарынан айырылып, Конгресс қайтадан билікті иеленді.
Коалициялық саясат
Кейін 1967–82 жылдары Кералада бірнеше солшыл коалициялық үкіметтер сайланды; ең тұрақтысы 1969 жылдан 1977 жылға дейін Ахута Менон басқарған үкімет болды. 1967 жылдан 1970 жылға дейін Кунниккал Нарайан Кералада наксалиттік қозғалысты жетектеді. Коммунистік партияның, яғни КПМ-нің теориялық даулары – бұл Үндістанда КПИ(МЛ)-нің құрылуына себеп болған Бенгалиядағы Нақсалбари қозғалысының көтерілісінің бір бөлігі еді. Идеологиялық айырмашылықтарға байланысты КПИ(МЛ) бірнеше топқа бөлінді. Кейбір топтар бейбіт жолмен сайлауға қатысуды таңдаса, ал кейбіреулері зорлық-зомбылық арқылы революция жасауға ұмтылды. Зорлық-зомбылық халық пікірін кері қайтарды. Саяси одақтар осылай нығайып, коалиция серіктестерінің көпшілігі, ерекше жағдайларды есептемегенде, одаққа берілділігін сақтады. Осының нәтижесінде 1979 жылдан бері билік осы екі майдан арасында кезекпен ауысып келеді. Керала саясаты үнемі өзгеретін одақтармен, партиялардың бірігуімен және бөлінуімен, коалициялар мен саяси партиялар ішіндегі фракциялармен және көптеген шағын топтардың пайда болуымен сипатталады. Қазіргі Керала саясатына екі саяси майдан басымдық жасайды: Коммунистер жетекшілігіндегі Сол Демократиялық майдан (LDF) және 1970 жылдардың соңынан бері Үндістан Ұлттық Конгресі жетекшілігіндегі Біріккен Демократиялық майдан (UDF). Осы екі партия 1982 жылдан бері билікте кезектесіп отыр. Кераладағы негізгі саяси партиялардың көпшілігі, Бхаратия Джаната партиясын (БЖП) қоспағанда, осы екі одақтың біріне жатады және көбінесе бірнеше рет жақтауларын ауыстырады. 2021 жылғы Керала заң шығару жиналысы сайлауының нәтижесінде LDF штаттағы орынның көпшілігіне ие болды (99/140).