Қараңғылықта шегініс: Тибет буддизміндегі жоғары дәрежелі практика

Кіріспе

Тибет буддизмінің жоғары деңгейдегі практикасы

Қараңғы шегініс – мүлдем жарық жоқ кеңістікте жүзеге асырылатын рухани шегініс. Бұл тибет буддизмі мен Бон дінінің жоғары деңгейдегі практикасы болып табылады.

Шолу

Бон дінінің қараңғы тынығу ортасы белгілі бір көрнекі йогаларды (мысалы, Калачакраның "алты мүшелі йогасы" және Көкжұлдызды денеге жету үшін Тогалдың Дзогчен практикасы) орындауға өте қолайлы. Хатчеллдің сөзіне сәйкес, бұл "сайыстың ешқандай күш-жігер жұмсамай немесе ойша қиялға берілмей, өздігінен пайда болатын визуалды тәжірибелерді сезінуге мүмкіндік беретін әдістер, олар практиканттың көз алдында пайда болады". Хатчеллдің мәліметінше, Калачакра жүйесінің алты йогасы йогиге ұзақ уақыт бойы ашық аспанға қарауға немесе барлық жарықтың кірмеуі үшін арнайы дайындалған қараңғы бөлмеде болуға нұсқау береді. Екеуі де сезімдік депривацияның түрлері болып табылады және нәтижесінде жарық сияқты құрылымсыз көріністер пайда болады – ұшқындар, отшашулар сияқты – олар ақырында құдайлардың көрінісіне немесе Ұлы мөр (махамудра, фияг ргя чень мо) деп аталатын жарқын құдайдың көрінісіне айналады. Дзогчен дәстүріндегі көрнекі практика туралы Хатчелл былай деп жазады: "Ұлы кемелділік" түрлі көрнекі йогаларды қамтиды, олардың негізгі форматы Калачакраның алты йогасына ұқсас: қараңғылық пен жарықтың ұйымдастырушылық тақырыбы, қараңғы тынығу мен аспанға қарауды қолдану, құрылымсыз жарық нүктелерінен басталып, толыққанды құдайлармен кездесуге дейін дамыған көріністер тізбегі және осы көріністерді философиялық талқылаудың негізі ретінде пайдалану. Хатчелл Калачакра мен Дзогчен жүйелері арасындағы маңызды айырмашылықтарды атап көрсетеді, соның ішінде йогині көруге дайындау үшін жасалатын әртүрлі "алдын ала тәжірибелер" және "негізгі тәжірибелердің егжей-тегжейі мен реті". Сонымен қатар, Дзогчен "дененің ішінде жүріп, көруді тудыратын жарқын энергия арналарының ерекше жүйесін ұсынады, бұл Калачакрада жоқ". Қараңғы тынығуға арналған уақыт бірнеше сағаттан ондаған жылдарға дейін өзгеруі мүмкін. Гималай дәстүрінде қараңғы тынығу – бұл тек жоғары деңгейдегі рухани тәжірибелілердің тиісті рухани басшылықпен айналысатын шектеулі практика. Бұл практика бардоны өлім кезінде бағыттап, Көкжұлдызды денеге жету үшін қолайлы деп есептеледі. Дәстүрлі қараңғы тынығу үшін табиғи жағдайда тұрақтылық қажет, ол тек тәжірибелілерге ғана жарамды. Аю Хандро мен Дилго Кхенце – қараңғы садхананың маңызды кезеңдерін орындаған қазіргі заманғы, тіпті заманауи тәжірибелілердің мысалы. Аю Хандро Дзогчен Упадешаның (Қараңғы тынығудың бір түрі) озық тәжірибесі Ян Тиді (тибетше) орындады.

The dark retreat environment of the Bon religion is particularly conducive to the practice of certain visionary yogas (such as the “six limbed yoga” of Kalacakra and the Dzogchen practice of Thögal for the attainment of the Rainbow Body), which according to Hatchell are "techniques that lead to the experience of spontaneously arising visual experiences, which are said to occur without deliberate effort or conceptual imagination, and which appear before the practitioner’s eyes." According Hatchell, the Kalacakra system's six yogas:instruct the yogi to spend lengthy periods either gazing at the blank sky or residing in a dark room specially prepared to seal out all light. Both of these are forms of sensory deprivation and result in a series of unstructured appearances of light—like sparks, fireflies, and so forth—that ultimately coalesce into a vision of deities, or the appearance of a luminous goddess known as the Great Seal (mahamudra, phyag rgya chen mo). Regarding the Dzogchen tradition of visionary practice, Hatchell writes:While the Great Perfection contains a diversity of visionary yogas, their basic format bears many similarities to Kalacakra’s six yogas: an organizing theme of dark and light, the use of dark retreat and sky gazing, a sequence of visions that progresses from unstructured spots of light to encounters with fully formed deities, and a tendency to use these visions as the basis for philosophical discussion. Hatchell notes that there are major differences between the Kalachakra and Dzogchen system, including different "preliminary practices that prepare the yogi for vision" and "the details and sequences of the main practices" are also different. Also, Dzogchen "presents a unique system of luminous energy channels that traverse the body’s interior and give rise to vision, a feature that is absent in Kalacakra." The time period dedicated to dark retreat varies from a few hours to decades. Dark retreat in the Himalayan tradition is a restricted practice only to be engaged by the senior spiritual practitioner under appropriate spiritual guidance. This practice is considered conducive for navigating the bardo at the time of death and for realizing the rainbow body. The traditional dark retreat requires stability in the natural state and is only suitable for advanced practitioners. Ayu Khandro and Dilgo Khyentse are examples of modern, if not contemporary, practitioners of significant periods of dark retreat sadhana. Ayu Khandro performed the Yang Ti (Tibetan), an advanced practice of the Dzogchen Upadesha, a version of the Dark Retreat.