Кіріспе

Автомобильдер мен жүк көліктері үшін қолданылатын немесе қолданылуы мүмкін қозғалтқыш жүйелерінің кең спектрі бар. Мұндай нұсқаларға бензин, дизель, пропан немесе табиғи газбен жұмыс істейтін ішкі жану қозғалтқыштары, гибридтік көліктер, плагин-гибридтер, сутекпен жұмыс істейтін отын жасушалы көліктер және толық электрлік автомобильдер кіреді. Отынмен жұмыс істейтін көліктер, батареялардың шектеулі қозғалыс диапазоны мен жоғары құнына байланысты, көбірек мүмкіндіктерге ие болып көрінеді. Кейбір нұсқалар үшін жанармай құю немесе зарядтау станцияларының желісін құру қажет болды. Ешқандай нақты артықшылығы болмағандықтан, автомобиль өндірушілері әртүрлі нұсқаларды параллель түрде дамыстыру жолын ұстанды. Көлік құралдарының салмағын азайту – қолданылып жатқан стратегиялардың бірі.

Соңғы өзгерістер

Жоғары технологияларды (мысалы, электронды қозғалтқыш басқару блоктарын) қолдану, Еуропа елдері мен Жапонияның зерттеу және дамыту саласына жасаған үлкен инвестицияларының нәтижесінде жасалған озық жобаларда, 2013 жылға дейін даму бюджеті шектеулі және жоғары технологиялық қозғалтқыш пен күш беріліс жүйелеріне қажетті бөлшектерді өндіру мүмкіндігі болмаған қытай автокөлік өндірушілері мен құрамдас бөлшектерді жеткізушілерге қарағанда, оларға үстемдік бергендей көрінді.

Сипаттамалары

Автомобиль қозғалтқышының ерекше қасиеті (тұрақты немесе теңіз қозғалтқыштарымен салыстырғанда) – салмаққа шаққандағы жоғары қуаты. Бұл жоғары айналу жылдамдығы арқасында қол жеткізіледі. Дегенмен, автомобиль қозғалтқыштары кейде теңізде қолдану үшін өңделіп, теңіздік автомобиль қозғалтқыштарына айналады.

Тарих

Алғашқы жылдары бу қозғалтқыштары мен электр қозғалтқыштары сыналып көрілді, бірақ нәтижелері шектеулі болды. 20 ғасырда ішкі жанатын қозғалтқыш (ICE) басымдыққа ие болды. 2015 жылы ішкі жанатын қозғалтқыш ең көп қолданылатын қозғалтқыш болып қала береді, бірақ электр энергиясының қайта жандануы мүмкін, себебі ішкі жанатын қозғалтқыштардың шығарынды газдарына байланысты алаңдаушылық күшейіп келеді. 2017 жылғы мәліметтерге сәйкес, АҚШ-тағы автомобильдердің көп бөлігі бензинмен жұмыс істейді. 1900 жылдардың басында ішкі жанатын қозғалтқыштар бу қозғалтқыштары мен электр қозғалтқыштарынан бәсеке күшін сезінді. Сол кездегі ішкі жанатын қозғалтқыштар бензинмен жұмыс істеді. Ішкі жанатын қозғалтқыштар поршеньнің қысыммен итерілу принципі бойынша жұмыс істейді. Бұл қысым қозғалтқыштың цилиндріндегі көмірсутекті жағу арқылы туындайды. Осы кезеңде өндірілген барлық автомобильдердің шамамен төрттен бірі ғана ішкі жанатын қозғалтқышпен жабдықталған. Келесі бірнеше жылдың ішінде ішкі жанатын қозғалтқыш ең танымал автомобиль қозғалтқышына айналды. 19 ғасырдың соңында Рудольф Дизель сұйық отынды қысым арқылы қыздырылған ауаға шашырату арқылы жаңа түрлі ішкі жанатын қозғалтқышты ойлап тапты. Жанар майдың жеткілікті болуы газбен жүретін автомобильдердің жоғары мүмкіндіктерге және қолжетімділікке ие болуына ықпал жасады. Бензинге деген сұраныс 1919 жылы 3 миллиард баррельден 1929 жылы 15 миллиардқа дейін өсті. Ішкі жанатын қозғалтқыш көмірсутекті отынды жағу нәтижесінде пайда болатын газдың кеңеюінен қуат алады. Нақтырақ айтқанда, ішкі жанатын қозғалтқыш инъекцияланған көмірсутекті отынның жануынан туындайтын жылуды механикалық қозғалысқа айналдырады. 1900 жылдардың басында ағаш спирті француз және неміс автомобильдері үшін танымал отын болды, бірақ үкіметтер өндіріске салықтар енгізгеннен кейін, ағаш спиртінің бағасы бензиннен асып кетті. Будың тиімді отын экономиясымен және жоғары қуат көзімен ерекшеленетіні мәлім. Сондықтан 19 ғасырдың көп бөлігі және 20 ғасырдың жартысына жуығы бумен қамтамасыз етілді. Автомобильдегі бу қозғалтқышының басты кемшілігі – операторлардың қазандықтар мен бу қозғалтқыштары туралы толық білімге ие болуы қажеттігі болды, өйткені оператор оған немқұрайлы қараса, қозғалтқышқа зиян келтірілуі мүмкін. Электр көлігі бензинмен жүретін автомобильдердің краншафт сияқты компоненттерін жоққа шығарады, бұл оған бензинге қарағанда тез қуат беруге мүмкіндік береді. Қуатты жылдам берудің арқасында электр көлігі бензинмен жүретін автомобильдерге қарағанда жылдам үдеуге қабілетті. 1970 жылдары 1973 жылғы ОПЕК мұнай эмбаргосының нәтижесінде электр көліктері қайтадан қолданысқа енді. Бұрын автомобильдер үшін отынның басты көзі – бензин болды. Бірақ тапшылық туғаннан кейін өндірушілер қайтадан электр көліктеріне көңіл бөлді. 1800 жылдардан бастап технология жақсарғанмен, электр көліктері ұқсас технологиялық кемшіліктерге тап болды, мысалы, шектеулі жүріс қашықтығы және жылдамдық. Олар сағатына 45 миль жылдамдықпен жүре алатын және шамамен 40 миль қашықтыққа жүретін.