Кіріспе

Дональд Р. Фортье (9 қаңтар 1947 – 23 тамыз 1986) – АҚШ барлау қауымдастығының мүшесі болған.

Өмірбаян

Фортье 1947 жылдың 9 қаңтарында Огайо штатының Колумбус қаласында дүниеге келген. Ол Огайо штатының Оксфорд қаласындағы Майами университетін бітіріп, бакалавр дәрежесін алды, содан кейін Чикаго университетінде саяси ғылымдар және халықаралық қатынастар саласында магистр дәрежесін алды, онда Альберт Вулстеттердің шәкірті болды. Ол Чикагодағы Форд қорының стипендиясын жеңіп алды. АҚШ үкіметінде жұмыс істемес бұрын Фортье ұлттық қауіпсіздік мәселелері бойынша Rand корпорациясының консультанты болып та жұмыс істеді.

Ұлттық қауіпсіздік кеңесі

Дональд Фортье 1982 жылдың қыркүйегінде Ұлттық қауіпсіздік кеңесіне Батыс Еуропа және НАТО жөніндегі директор болып қосылды. 1983 жылдың маусымында ол саяси-әскери мәселелер жөніндегі аға директор және Президенттің арнайы көмекшісі лауазымына тағайындалды. 1983 жылдың желтоқсанында ол саясатты әзірлеуге жауапты Президенттің орынбасары болып тағайындалды. 1981 жылдың ақпанынан бастап Ұлттық қауіпсіздік кеңесінің штатына қосылғанға дейін Фортье Мемлекеттік департаментте саясатты жоспарлау жөніндегі директордың орынбасары болып қызмет етті. Ол осы лауазымдағы еңбегі үшін Департаменттің ең жоғары наградасын алды. Мемлекеттік департаменттегі қызметінен бұрын ол 5 жыл бойы Палатаның Сыртқы істер комитетінің кәсіби штатының аға мүшесі болып жұмыс істеді. 1985 жылдың 10 желтоқсанында Президент Рейган Фортиенің Джон Поиндекстерден кейін Ұлттық қауіпсіздік мәселелері жөніндегі Президенттің басты көмекшісі болып тағайындалатынын жариялады. Ол осы қызметті атқарған 14-ші адам болды.

Иран-Контрас

Фортиердің есімі Иран-Контра ісімен және сол кезеңдегі басқа да мәселелермен байланысты, жұртшылыққа жарияланған бірнеше ішкі NSC электрондық хаттарында кездеседі. Пойндекстердің орынбасары және Оливер Норттың тікелей жоғары лауазымды бастығы ретінде Фортиер Иран-Контра ісінде орталық рөл атқарды. Ол АҚШ қолдауымен Никарагуаға жасалған жарымәскери шабуылды қаржыландырудың балама көздері және қару-жарақтарды беру үшін үшінші тараптарды пайдалану мәселелері талқыланған маңызды кеңестерде болды, сондай-ақ Нортқа «Миллер операциясы» деп аталатын арна арқылы қаржы жинауға рұқсат берді. Бұл операция аясында бай американдықтар «қаржылай көмек» көрсетуге шақырылды. Аталған қаржылар Ұлттық еркіндікті сақтау қоры сияқты арнайы құрылған ұйымдарға жіберілді, одан кейін Никарагуа жарымәскери күштеріне немесе Ричард Секорд пен Альберт Хакимнің пайда табуға бағытталған кәсіпорнына – ішкі топтары «Кәсіпорын» деп атаған – қажеттілікке қарай бағытталды. Уолш комиссиясының мәліметінше, ерекше жомарт «демеушілерге» Нортпен немесе тіпті президент Рейганмен жеке кездесу мүмкіндігі сыйланды.

Ауру және ҰҚК-дан кету

Дональд Фортье 1986 жылдың көктемінде денсаулығына байланысты NSC-ден демалысқа шықты және сол жылдың тамызында рактан қайтыс болды. Ол үйленген, бір баласы болған және Мэриленд штатының Бетесда қаласында тұрған.

Отбасы

Фортиердің әйелі Элисон Б. Фортиер де АҚШ барлау қауымдастығының танымал мүшесі. Ол 1987–1988 жылдары Президентке арнайы көмекші және ҰҚК Заңнамалық істер дирекциясының аға директоры қызметін атқарды, сондай-ақ 1997 жылы Үкіметтік құпияны қорғау және азайту комиссиясының құрамында болды. Дональдтың інісі Том Фортиер, ата-анасы Стелла және Роберт Фортиер, ұлы Грэм Фортиер де сақталды. Оның қызы Мерилл Фортиер оның қайтысынан кейінгі қазан айында дүниеге келді. Президент Рональд Рейган 1986 жылдың 9 қыркүйегіндегі күнделігіне былай деп жазды: "Дон Фортиердің отбасы келді. Бүгін қоштасу рәсімі өтті. Мен қауіпсіздік шараларына байланысты қатыса алмадым, сондықтан оның жесірі, кішкентай ұлы, інісі, ата-анасы және олардың ата-анасы Овалдық кеңсеге келді".