1964 жылғы Олимпиада: Эстафеталық жүгірудегі 5000 метрлік бәсеке

Кіріспе

Ерлер арасындағы 5000 метрлік жүгіру 1964 жылғы Токиода өткен жазғы Олимпиада ойындарының жеңіл атлетика бағдарламасындағы жеті ерлер жүгірісінің екінші ең ұзыны болды. Ол 1964 жылдың 16 және 18 қазанда өтті. 35 елден 54 спортшы қатысты, ал бірінші кезеңге 6 спортшы қатыспады. Бірінші кезең 16 қазанда, ал финал 18 қазанда өтті. Әлемдік рекордты ұстаған Владимир Куц бес жыл бұрын зейнетке шыққан еді. Алып бағушы чемпион Мюррей Халберг финалға іліге алмады. Халберг пен Петр Болотников бұл жарысты соңғы төрт жылда үстемдікпен өткізді, бірақ екеуі де финалға қатыспады. Жылдың үздік жүгірушісі – Комптоннан шақырылған жарыстан Боб Шуль еді. Бұл Кип Кеиноның Олимпиада финалындағы алғашқы қатысуы болды, бірақ ол төрт жылдан кейін атаққа ие болды. Жарыс жаңбырлы күні, лайлы топырақта баяу және стратегиялық түрде өтті. Мишель Жази 1500 метрлік жүгіруші болғандықтан, қарқынды финишқа дайын болуы күтілді. Ол өзін жүріс барысында көшбасшы ретінде немесе көшбасшыға жақын ұстады. Шуль өзін болашақ әлем рекордшысы Рон Кларк кіретін топтың сыртында, Кеиномен қатар жүргенін көрді, ол топтың сыртынан жарысқа қатысушыларды бақылап отырғандай көрінді. Алдыңғы қатарға 600 метр қалғанда Билл Деллинджер бірінші қимылын жасап, бүкіл топты айналып өтіп, көшбасшы болды. 30 жастағы Деллинджер, сол дәуірдегі әуесқой спортшы үшін егде жасқа жеткенімен, бұрынғы екі Олимпиадада финалға іліге алмағаннан кейін соңғы рет талпыныс жасау үшін зейнеткерлікке шықты. Деллинджердің қимылы Жазидің назарына ілікті, ал қарқын жылдамдады. Николай Дутов Жази мен Деллинджерге қарсы тұру үшін бүкіл топты айналып өтті. Қоңырау соққаннан кейін Жази жетекке шығуға шешім қабылдады, ал ортаңғы топтан келген Харальд Норпот оның ең жақын қуушысына айналды, ол 5 метр қалыс қалды, ал топ созылып кетті. Бір жылдамдықпен жүгіретін Кларк жылдамдыққа жауап бере алмады. 300 метр қалғанда Шуль бесінші орыннан шығып, Норпотқа жетіп, 200 метр қалғанда оны қуып жете бастады. Бұрылыстан өте келе ол Норпоттан өтті, ал Жази иығынан қарап, оны қуушыны бақылап отырды. Жази соңғы түзуге жеткенде әлі де 2 метрге алда болды. Бірақ ол алда болуы тез жойылды, өйткені Шуль оны озуға асықты және алтын медальді жеңіп алды. Жази енді Норпотқа қарады, ол аяқталуға жақын біртіндеп жақындап келді. Бар күшін салып, Жази финиш сызығын ұстап тұруға тырысты, бірақ толық қарқынмен жүгірген Деллинджер Жазиді финиш сызығында жеңіп, қола медальді иеленді. Ресми тұлғалар қола медаль иегерін анықтау үшін жарты сағатқа жуық уақыт жұмсады. Шульдің жеңісі – бұл жарыстағы алғашқы және жалғыз американдық жеңіс болды. Ол бұл жарыстың тарихында екінші медальді жеңіп алды, ал Деллинджердің қоласы үшінші медаль болды. АҚШ тағы бір медальді 5000 метрлік жүгіруде 52 жылдан кейін тіркеді, 2016 жылы Кенияда туған Пол Челимо күміс медальді жеңіп алды.

The men's 5000 metres was the second longest of the seven men's track races in the Athletics at the 1964 Summer Olympics program in Tokyo. It was held on 16 October and 18 October 1964. 54 athletes from 35 nations entered, with 6 not starting the first round. The first round was held on 16 October and the final on 18 October. The world record holder Vladimir Kuts had retired five years earlier. Defending champion Murray Halberg didn't make the final. Halberg and Pyotr Bolotnikov had dominated the event the previous four years but neither was in the final. The top runner of the year was Bob Schul from the Compton Invitational. This was Kip Keino's first Olympic final, but he would gain fame four years later. In the slow, strategic race held in a light rain on a muddy dirt track Michel Jazy was more of a 1500 meter runner and expected to be ready for a fast finish. He kept himself in the lead or close to the lead throughout. Schul found himself on the curb boxed in by a loping Keino who seemed to be marking the field on the outside of the pack that also included future world record holder Ron Clarke. With 600 metres to go Bill Dellinger made the first move coming around the entire pack and into the lead. At age 30, old for an amateur athlete in this era, Dellinger came out of retirement to make one last attempt after failing to make the Olympic final the previous two Olympiads. Dellinger's move was marked by Jazy as the pace quickened. Nikolay Dutov came around the entire pack to challenge Jazy and Dellinger. Shortly after the bell, Jazy decided to take off, jumping to the lead with Harald Norpoth coming from mid pack to become his closest pursuer 5 metres back as the field stretched out. A one speed runner, Clarke had no answer for the speedsters. With 300 to go, Schul came from fifth place to start picking off runners to get to Norpoth with 200 to go. Through the turn he passed Norpoth with Jazy constantly looking over his shoulder to check his pursuer. Jazy still had a two metres lead as they reached the final straight. But that lead disappeared rapidly as Schul sprinted by to take the gold medal. Jazy now watched Norpoth as he slowly edged by just before the finish. Given all he could, Jazy tried to maintain and glide across the finish line, but Dellinger, in full sprint, caught Jazy at the line to take the bronze medal. It took officials a half an hour to decide the bronze medalist. Schul's victory was the first and only American victory in the event. His was only the second medal in the history of the event; Dellinger's bronze became the third. It would be 52 years before USA would register another medal in the 5000, when Kenyan born Paul Chelimo took silver in 2016.

Бірінші раунд

Әрбір жылу сыныбының алғашқы үш жүгірушісі келесі кезеңге өтті.

Бірінші раунд, 1-ші жылу

Орын Спортшы Ұлт Уақыт 1 Мишель Джази 13:55.4 2 Билл Бейли 13:55.4 3 Степан Байдиук 14:00.2 4 Андрей Барабас 14:00.2 5 Энтони Кук 14:02.4 6 Джон Брайан Херринг 14:07.2 7 Мухаррем Далкилич 14:12.0 8 Лютс Филип 14:15.2 9 Брюс Кидд 14:21.8 10 Янос Пинтер 14:41.0 11 Жан Рандрианжатово 15:50.4 — Паскаль Мфиоми (қатыспады) Гастон Ролантс (қатыспады)

Бірінші раунд, 2-ші жылу

Орын Спортшы Ұлт Уақыт 1 Майкл Эдвин Виггс 13:51.0 2 Билл Деллинджер 13:52.2 3 Тор Хеланд 13:52.4 4 Лех Богузевич 13:52.8 5 Кестутис Орентас 13:54.0 6 Евгений Аллонсиус 13:55.0 7 Жан Ваилян 14:05.8 8 Манфред Летзерих 14:06.2 9 Томас О'Риордан 14:08.8 10 Йорген Дам 14:20.4 11 Альберт Джордж Томас 14:27.8 12 Фернандо Агилар 14:29.2 13 Альваро Мехия Флорес 14:41.4 — Ебрахим Язданпанах DNS

Бірінші раунд, 3-ойын

Орын Спортшы Ұлт Уақыт 1 Мұхаммед Гаммуди 14:10.2 2 Боб Шуль 14:11.4 3 Харальд Норпот 14:11.6 4 Мюррей Халберг 14:12.0 5 Йозеф Томаш 14:12.6 6 Бенгт Найде 14:13.4 7 Франк Черван 14:16.6 8 Симо Сакари Салоранта 14:24.6 9 Лайош Мецсер 14:35.4 10 Жан Файоль 14:44.6 11 Сомсак Кеаоканта 16:08.8 12 Ранатунге Карунананда 16:22.2 13 Нгуен Ван Ли 17:28.0

Бірінші тур, 4-ші ыстық

Орын Спортшы Ұлт Уақыты 1 Рон Кларк 13:48.4 2 Кипчоге Кеино 13:49.6 3 Николай Дутов 13:50.6 4 Франсиско Аритменди 14:05.0 5 Свен Олов Ларссон 14:10.2 6 Сацуо Ивашита 14:18.4 7 Дерек Грэм 14:21.6 8 Оскар Мур 14:24.0 9 Симо Вазич 14:33.8 10 Анри Клерккс 14:40.0 11 Невилл Ян Скотт 15:01.0 — Бен Ассу Эль Гази DNS Мануэль Оливейра DNS Мамо Вольде DNS

Финал

Орын Спортшы Ұлт Уақыт 1000 2000 3000 4000 1 Боб Шуль 13:48.8 2:51.4 5:40.0 8:25.0 11:16.2 2 Харальд Норпот 13:49.6 2:51.0 5:39.8 8:22.8 11:15.8 3 Билл Деллинджер 13:49.8 2:51.8 5:40.6 8:25.8 11:16.4 4 Мишель Джази 13:49.8 2:50.4 5:39.6 8:22.4 11:15.6 5 Кипчоге Кеино 13:50.4 2:50.8 5:40.4 8:25.6 11:16.0 6 Билл Бейли 13:51.0 2:50.6 5:39.8 8:24.2 11:16.0 7 Николай Дютов 13:53.8 2:51.6 5:40.4 8:23.2 11:15.8 8 Тор Хелланд 13:57.0 2:51.6 5:40.2 8:26.0 11:16.6 9 Рон Кларк 13:58.0 2:50.2 5:39.4 8:22.2 11:15.8 10 Степан Байдюк 14:11.2 2:51.0 5:40.0 8:25.6 11:19.2 11 Майкл Эдвин Виггс 14:20.8 2:52.8 5:40.8 8:28.6 11:28.6 — Мохаммед Гаммуди Бастамады