Кіріспе
Томас Веджвуд (14 мамыр 1771 – 10 шілде 1805) – ағылшын фотографы және өнертапқыш. Ол фотосурет саласындағы алғашқы тәжірибеші ретінде ең көп танымал. Жарыққа сезімтал химиялық зат жағылған материалға камерадан түсірілген кескіндерді бекіту арқылы тұрақты суреттер жасау туралы алғашқы ойды осы ол тудырған. Оның тәжірибелік тәжірибелерінен тек жарыққа төзімсіз көлеңкелік фотограммалар ғана шықты, бірақ оның идеялық серпілісі мен ішінара жетістігі кейбір тарихшыларды оны "алғашқы фотограф" деп атауға итермеледі.
Thomas Wedgwood (14 May 1771 – 10 July 1805) was an English photographer and inventor. He is most widely known as an early experimenter in the field of photography. He is the first person known to have thought of creating permanent pictures by capturing camera images on material coated with a light sensitive chemical. His practical experiments yielded only shadow image photograms that were not light fast, but his conceptual breakthrough and partial success have led some historians to call him "the first photographer".
Өмір
Томас Веджвуд – Жосия Веджвуд пен оның әйелі Сараның үшінші туысы, сегіз баланың бесіншісі болды. Оның әкесі «Веджвуд» компаниясын құрған адам еді. Ол Роберт Дарвинге үйленген әпкесі Сюзанна Веджвуд арқылы ағылшын табиғаттанушысы Чарльз Дарвиннің інісі болды. Ол Стаффордширдегі Этрурияда дүниеге келді, қазір Англияның Сток-он-Трент қаласының бір бөлігі. Веджвуд Этрурияда өсіп, білім алды, және жас кезінен өнерге деген сүйіспеншілікке ие болды. Өмірінің көп бөлігін суретшілермен, мүсіншілермен және ақындармен бірге өткізіп, 1795 жылы әкесінен қалған мүлікті мұраға алғаннан кейін оларға демеушілік көрсетті. Жас шағында Веджвуд балаларды оқытудың ең тиімді жолдарына қызығушылық танытып, нәрестелерді зерттеумен шұғылданды. Оның байқауынша, жас ми сіңіретін ақпараттың көп бөлігі көз арқылы түсіп, жарық пен бейнелермен байланысты. Веджвуд ешқашан үйленбеді және балалары болған жоқ. Оның өмірбаянын жазушы: «Оның сақталған хаттарында да, отбасылық әңгімелерде де оның туыстарынан басқа әйелдерге қамқорлық жасағаны туралы ешқандай мәлімет жоқ» дейді және ол «музыкаға және сезімтал жастарға қатты қызығушылық танытқан». Бала кезінде денсаулығы нашар болғандықтан, ересек күнінде созылмалы ауруға шалдыққан Веджвуд 34 жасында Дорсет графтығында қайтыс болды. Оның ауруы оның әйгілі туысы Чарльз Дарвиннің ауруымен байланысты делінеді.
Фотографияның ізашарсы
Веджвуд – жарыққа сезімтал химиялық заттарды қолданып, қағаз сияқты берік материалдарға силуэттік кескіндерді бейнелеген алғашқы адам және камера обскурада пайда болған суретті фотоға түсіруге тырысқан бірінші адам. Оның фотографиядағы алғашқы тәжірибелерінің күні белгісіз, бірақ 1800 жылға дейін Джеймс Уаттқа (1736–1819) тікелей емес кеңес бергені есептеледі. 1790, 1791 және 1799 жылдардағы Уатттың Жосия Веджвудқа жазған хатында: Оның көптеген тәжірибелерінде, мүмкін, оның ұстазы Александр Чишолм мен Ай қоғамының мүшелерінен химиялық кеңес алып, Веджвуд күміс нитратымен жабылған қағаз бен ақ былғарыны пайдаланды. Былағыры жарыққа сезімтал екені анықталды. Оның басты мақсаты – камера обскура арқылы нақты әлемнің көріністерін түсіру болды, бірақ бұл әрекеттері сәтсіз аяқталды. Ол тікелей күн сәулесінің әсерінен өңделген бетке жанасқан заттардың силуэттік кескіндерін, сондай-ақ шыныға салынған суреттер арқылы өткен күн сәулесінің көлеңкесін түсіруге қол жеткізді. Екі жағдайда да күнге шағылысқан жерлер тез қараңғырған, ал көлеңкелі жерлер өзгермеген. Веджвуд Бристольдегі пневматикалық клиникада Хамфри Дэви (1778–1829) есімді жас химикпен танысты, ол сол кезде ауруларымен емделіп жатқан еді. Дэви досының жұмысын Лондонның Royal Institution журналында (1802) жариялау үшін жазды, оны «Хамфри Дэвидің байқауларымен бірге, күміс нитратының әсерімен шыныға салынған суреттерді көшіру әдісі және профильдер жасау туралы есеп» деп атады. Т. Веджвуд жасаған. Мақала жарық көрді және Веджвудтың процедуралары мен жетістіктері, сондай-ақ Дэвидің өзгертулері туралы егжей-тегжейлі мәліметтер келтірді. 1802 жылы Royal Institution қазіргідей беделді болған жоқ және оның журналы: Дегенмен, 1802 жылғы мақала және Веджвудтың жұмысы фотография өнерін зерттеген басқа химиктер мен ғалымдарға тікелей әсер етті, себебі кейінгі зерттеулер (Бэтчен, 228 б.) оның кеңінен танымал болғанын және 1803 жылдан бастап химия оқулықтарында айтылғанын көрсетті. Кейіннен фотографияның негізін қалаушы Генри Фокс Талботтың жақын досы Дэвид Брюстер мақала туралы есепті Эдинбург журналында (1802 ж. желтоқсан) жариялады. Мақала француз тіліне аударылып, 1811 жылы Германияда басылды. Тағы бір негізін қалаушы Дж. Б. Ридтің 1839 жылғы жұмысына Веджвудтың былғары қолданған кездегі жылдам нәтижелерін оқығаннан кейін тікелей әсер етті. Рид қағазды былғары жасауға қолданылатын ерітіндімен өңдеуді сынады және сезгіштік пайда болғаннан кейін қағаз жарыққа шыққанда тез қараңғырғанын анықтады. Ридтің ашылуы Талботқа досы арқылы жеткізілді, бұл кейінірек патенттер бойынша сот ісі кезінде дәлелденді. Ридтің тәжірибелері туралы берген есебі толығымен ретроспективті болды. Оның естеліктері қате екені дәлелденді, ол 1839 жылғы емес, 1840 жылғы еді, ол 1851 жылы, он жылдан астам уақыт өткеннен кейін жасаған естеліктеріне негізделген. Ридтің қате мәлімдемесіне қатысты екі қосымша мәселе бар: ол галлик қышқылын күміс нитратымен пайдалану туралы талқылады. Күміс нитраты галоид емес және күміс хлориді мен фторидінен айырмашылығы, ол жасырын бейнені қалыптастыруға қабілетті емес. Сонымен қатар Рид таник қышқылы мен галлик қышқылының айырмашылығын түсінбеді немесе ажыратпады, «тінктура, инфузия немесе галь қышқылының қайнатмасы» және галлик қышқылын барлығы бір-біріне ауыстырылатын сияқты қарады. Бұл ерітінділердің кез келгенінде 3% галлик қышқылынан аспайды, бұл салыстырмалы түрде баяу әрекет етеді. Ал 60-79 пайызды құрайтын таник қышқылы тез әрекет етеді. Нәтижесінде ол кез келген желатинге бірден әсер етіп, оны ерімейтін етеді; сондықтан оны ежелден бері стратегиялық материал болып табылатын былғарыны күйдіру үшін қолданады (мысалы, саптама аяқ киімдері үшін және қаруды қару-жарақ тасымалдауыштарына бекіту үшін). Талбот осы органикалық қосылыстар тобы туралы білген болуы керек және оның галлик қышқылымен (2 3 4 три гидронитробензой қышқылы) 1835 жылдан бастап тәжірибе жүргізгендігі туралы дәлелдер бар. Алғаш рет 1786 жылы Карл Вильгельм Шеле синтездеді, оның зерттеулері кеңінен танымал болды (әсіресе, сіз оның құпия жазумен тәжірибелерін еске алсаңыз). Ридтің суреттері тез қараңғырғанының себебі «сарыдан алынған» таник қышқылының құрамындағы күміс нитратын өздігінен металл күйіне дейін азайту қабілеті болды.
In his many experiments, possibly with advice on chemistry from his tutor Alexander Chisholm and members of the Lunar Society, Wedgwood used paper and white leather coated with silver nitrate. The leather proved to be more light sensitive. His primary objective had been to capture real world scenes with a camera obscura, but those attempts were unsuccessful. He did succeed in using exposure to direct sunlight to capture silhouette images of objects in contact with the treated surface, as well as the shadow images cast by sunlight passing through paintings on glass. In both cases, the sunlit areas rapidly darkened while the areas in shadow did not. Wedgwood met a young chemist named Humphry Davy (1778–1829) at the Pneumatic Clinic in Bristol, while Wedgwood was there being treated for his ailments. Davy wrote up his friend's work for publication in London's Journal of the Royal Institution (1802), titling it “An Account of a Method of Copying Paintings upon Glass, and of Making Profiles, by the Agency of Light upon Nitrate of Silver, with observations by Humphrey Davy. Invented by T. Wedgwood, Esq.” The paper was published and detailed Wedgwood's procedures and accomplishments, as well as Davy's own variations of them. In 1802 the Royal Institution was not the venerable force it is today and its Journal was:
Nevertheless, the paper of 1802 and Wedgwood's work directly influenced other chemists and scientists delving into the craft of photography, since subsequent research (Batchen, p. 228) has shown it was actually quite widely known about and was mentioned in chemistry textbooks as early as 1803. David Brewster, later a close friend of photography pioneer Henry Fox Talbot, published an account of the paper in the Edinburgh Magazine (Dec 1802). The paper was translated into French, and also printed in Germany in 1811. Another pioneer, J. B. Reade's work in 1839 was directly influenced by reading of Wedgwood's more rapid results when using leather. Reade tried treating paper with a tanning agent used in making leather and found that after sensitization the paper darkened more rapidly when exposed. Reade's discovery was communicated to Talbot by a friend, as was later proven in a court case over patents. The account given by Reade of his experiments was entirely retrospective. His recollection was shown to have been in error, made in 1840 and not 1839, drawn from recollections he made in 1851, more than ten years after. There are two additional points relevant to Reade's erroneous claim: he was discussing the use of Gallic acid with silver nitrate. Silver nitrate is not a halide and unlike the chloride and fluoride of silver it has not the potential to develop the latent image. In addition Reade failed to understand or to make a distinction between tannic acid and gallic acid, referring to either "tincture, infusion of, or a decoction of galls" and gallic acid as though all were interchangeable. Any of these solutions would contain little more than 3% gallic acid, which is relatively slow acting. Tannic acid, on the other hand, which constitutes between 60 and 79% is fast acting. The result being that it would immediately act upon any gelatine present to render it insoluble; hence its use, since time immemorial, to tan leather which is a strategic material (i. e.,for solder's boots, and harness to attach guns to gun carriages etc.). Talbot would have known of this group of organic compounds and there is evidence that he had experimented with gallic acid (2 3 4 tri hydronitrobenzoic acid) since 1835 at the latest. First synthesised by Carl Wilhelm Scheele in 1786 whose studies were widely known (earlier, in fact if you reference his experiments with secret writing). Reade's images darkened quickly because the tannic acid component of the"extract of galls" has the power to spontaneously reduce silver nitrate to its metallic state.
Фотосуреттер сақталған деген хабарлар
Уеджвуд суреттерін жарық әсерінен қорғауға "бекіте" алмады. Толық қараңғылықта сақтамаса, олар ақырындап бүкіл суретті қараңғылатып, оны жоятын еді. Дейви 1802 жылғы мақаласында былай деді: "Егер сурет бекітілмеген болса, Веджвуд жасаған мұндай суреттерді толығымен қараңғыда сақтап, ұзақ уақыт ауаға ашық қалдырудың зиянды әсерінен қорғай отырып, мысалы, үлкен кітаптың арасына тығыз қойып сақтау арқылы, шексіз сақтауға болады. 1830-жылдардың ортасы мен соңында Генри Фокс Талбот пен Луи Дагер өз процестерінің нәтижесінде алынған суреттерді химиялық тұрғыдан тұрақтандырудың жолдарын тапты, оларды жарыққа қосымша әсер етуге салыстырмалы түрде сезімсіз етті. 1839 жылы Джон Гершель бұрын жариялаған ашылуын атап өтті: сода гипосульфиті (қазір натрий тиосульфаты деп аталады, бірақ әлі де "гипо" деп аталады) күміс галогенидтерін ерітеді. Бұл қалған жарыққа сезімтал күміс тұздарын толығымен жуып тастауға және суретті толыққанды "бекітуге" мүмкіндік берді. Гершель күміс нитраты үшін, қағаздан қажетсіз қалдықтарды алып тастау үшін таза сумен мұқият жуу жеткілікті екенін анықтады – кем дегенде, Гершель қолданған қағаздың түрі – бірақ су өте таза болған жағдайда ғана. 1885 жылы фотосурет тарихшысы Сэмюэл Хайли Веджвудтың 1790-жылдарға жататын алғашқы суреттерінің сақталған үлгілерін көргенін мәлімдеді. Бұл 19 ғасырдың соңындағы бірнеше мәлімдемелердің бірі ғана еді, олардың көпшілігі ондаған жылдар бұрынғы естеліктерге немесе тексеруге келмейтін, сенімсіз немесе қате деп табылған күмәнді болжамдарға негізделген. 2008 жылы Веджвудтың суреті табылғаны және аукционда сатылатындығы туралы кеңінен хабарланды. Фотограммада (көлеңкелі суреттер қазір осылай аталады) жапырақтың силуэті мен ішкі құрылымы көрсетілген, ал бір бұрышында "W" әрпіне ұқсас белгі болған. Алғашқыда авторсыз, кейін Талботқа жатқызылған, аукцион каталогына енгізілген Талбот сарапшысы Ларри Шааф бұл жатқызумен келіспеді, бірақ бұл суретті Томас Веджвуд салған болуы мүмкін екенін және ол 1790-жылдарға жататындығын ұсынды. Нағыз Веджвуд суреті коллекционерлер мен мұражайлар іздеп жүрген тарихи жәдігер болар еді және аукционда миллиондаған долларға сатылуы мүмкін. Бұл жаңалықтан кейін қызу дау туды, ал Шаафтың осындай жатқызуына басқа беделді фотосурет тарихшылары қарсы шықты. Сатуға бірнеше күн қалғанда сурет толыққанды талдау үшін алынып тасталды. Кейіннен қандай да бір арнайы физикалық талдау жүргізілсе, оның нәтижелері 2015 жылдың ортасына дейін жарияланбады, ол кезде Шааф жаңа ашылуларын ұсынды, олар негізгі құпияларды шешіп, оның күтпеген сенсациялық ғылыми болжамын жоққа шығарды. Алғашқы "W" әрпінің авторы Уильям Уэст екені анықталды, ол 1839 жылдың басында Талботтың "фотогендік сурет қағазын" дайындау туралы нұсқауларын жариялағаннан кейін бірнеше апта өткен соң, оны көпшілікке сата бастаған. Суретті сол жылы бұрын белгісіз болған Сара Энн Брайт салған болуы мүмкін.
Although unfixed, photographs such as Wedgwood made can be preserved indefinitely by storing them in total darkness and protecting them from the harmful effects of prolonged open exposure to the air—for example, by keeping them tightly pressed between the pages of a larger book. In the mid to late 1830s, both Henry Fox Talbot and Louis Daguerre found ways of chemically stabilising the images their processes produced, making them relatively insensitive to additional exposure to light. In 1839, John Herschel pointed out his earlier published discovery that hyposulphite of soda (now known as sodium thiosulfate but still nicknamed "hypo") dissolved silver halides. This allowed the remaining light sensitive silver salts to be completely washed away, truly "fixing" the photograph. Herschel also found that in the case of silver nitrate, a thorough washing with plain water sufficed to remove the unwanted remainder from paper—at least, the type of paper Herschel used—but only if the water was very pure. In 1885, Samuel Highley, an early photography historian, published an article in which he remarked that he had seen what must have been unfixed examples of early pictures made by Wedgwood, presumably dating to the 1790s. His was only one of several latter 19th century claims alleging the current or former existence of improbably early photographs, usually based on decades old memories or depending on questionable assumptions, which investigators determined to be unverifiable, unreliable or definitely mistaken. In 2008, there were widespread news reports that one of Wedgwood's photographs had surfaced and was about to be sold at auction. The photogram, as shadow photographs are now called, showed the silhouette and internal structure of a leaf and was marked in one corner with what appeared to be the letter "W". Originally unattributed, then attributed to Talbot, an essay by Talbot expert Larry Schaaf, included in the auction catalog, rejected that attribution but suggested that it could actually be by Thomas Wedgwood and date from the 1790s. An authentic Wedgwood image would be a key historical relic, avidly sought by collectors and museums, and would probably sell for a seven figure price at auction. Considerable controversy erupted after the announcement and Schaaf's rationale for such an attribution was vigorously disputed by other respected photography historians. A few days before the scheduled sale, the image was withdrawn so that it could be more completely analyzed. If any special physical analysis was later done, the findings had not been made public as of mid 2015, when Schaaf presented some new discoveries which apparently solved the major mysteries and laid his unexpectedly sensationalised scholarly speculation to rest. The initial "W", it now seems, is that of William West, an entrepreneur who was selling packets of "photogenic drawing paper" to the public only weeks after instructions for its preparation were unveiled by its inventor, Talbot, early in 1839. The image was probably created that same year by Sarah Anne Bright, a previously unknown amateur.
Колериджке бағышталған
Веджвуд ақын Сэмюэл Тейлор Колридждің досы болды және 1798 жылы Колридж философия мен поэзияға толыққанды берілуі үшін жылына 150 фунт стерлинг көлемінде жарна жасады. 1803 жылғы хатқа сәйкес, Колридж Веджвудтың созылмалы асқазан ауруларын басандату мақсатында марихуана табуға тырысты.