Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Стивенсон жоспары, сондай-ақ Стивенсон шектеу схемасы деп те аталады, Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін резеңке артық өндірісінен туындаған төмен резеңке бағасын тұрақтандыруға бағытталған британ үкіметінің әрекеті болды.
The Stevenson Plan, also known as the Stevenson Restriction Scheme, was an effort by the British government to stabilize low rubber prices resulting from a glut of rubber following World War I.
Өмірбаян
1900 жылдардың басында автомобильге деген сене білудің артуы және етік сияқты күнделікті өнімдерде резеңке қолдану резеңкеге деген сұранысты арттырды. Сол кезде резеңке белгілі бір өсімдіктерден алынатын латекс арқылы жасалатын. Латекс өндіру үшін ең маңызды өсімдік – тропикалық климатқа ғана шектелген резеңке ағашы, Hevea brasiliensis. Осы кезде резеңке өндірімінің 75%-ға жуығы британдық корпорациялардың бақылауында болды, бұл Ресей, Германия және АҚШ-ты британдық резеңкеге тәуелділікті азайтуға жетеледі. Үш елдің де синтетикалық резеңке өндіру әдістерін әзірлеуге тырысқан, ал АҚШ-тың «United States Rubber Company» компаниясы 1910 жылы Суматрада табиғи резеңке өндіруді бастады. Дегенмен, синтетикалық резеңке әлі де тиімді болған жоқ, ал табиғи резеңке көздері өте баяу дамиды (резеңке ағаштары өнімді болу үшін алты немесе жеті жыл өсуі керек). 1914 жыл мен 1922 жыл аралығында табиғи резеңке бағасы бірнеше себептерге байланысты фунтқа 0,115 доллардан 1,02 долларға дейін өзгерді. Оның бірі – Оңтүстік Америка жапырақ ауруы, ол Бразилиядағы резеңке ағаштарына әсер етіп, өнімділігін төмендетті және британдық және голландтық резеңке өндірушілерін Малайяда және Голландтік Шығыс Индияда жаңа плантациялар құруға мәжбүр етті. Екінші себеп – 1917 жылғы Қазан революциясынан кейін Ресей екі жоба аясында синтетикалық резеңке жасауға күш салды: 1) этил спиртінен жасалатын «Боготырь» жобасы және 2) мұнай шикізатынан жасалатын «Треугольник» жобасы. Бұл жобалар ресейліктердің британдық резеңкеге деген сұранысын азайтуға көмектесті. Үшінші себеп – Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде (1914-1918 жж.) резеңкеге сұраныс артып, резеңкеге жаңа көздер ашылды. Соғыстан кейін резеңкеге деген сұраныс азайды, нәтижесінде нарықта резеңке артысы мен өте төмен баға пайда болды. Әлем қазіргі заманғы соғысты тоқтату және бастау үшін резеңкеге тұрақты жеткізілімнің маңыздылығын жақсы түсінді.
In the early 1900s, increased reliance on the automobile and the use of rubber in common products such as boots were driving demand for rubber. At that time rubber was made from naturally occurring latex extracted from certain plants. The most important of the plants for latex production is the rubber tree, Hevea brasiliensis whose cultivation is restricted to tropical climates. At this time about 75% of rubber was controlled by British corporations, spurring efforts in Russia, Germany and the United States to reduce dependence on British rubber. All three countries were trying to develop methods of manufacturing synthetic rubber, and the United States Rubber Company began producing natural rubber in Sumatra in 1910. However, synthetic rubber was not yet practical, and natural rubber sources develop rather slowly (rubber trees must grow for six or seven years before they are productive). Between 1914 and 1922, natural rubber prices fluctuated between $0.115 and $1.02 per pound for several reasons. One reason is South American Leaf Blight that affected rubber trees in Brazil that reduced productivity and caused British and Dutch rubber producers to start new plantations in Malaya and in the Dutch East Indies. A second reason was that after the 1917 October Revolution, Russia renewed its effort to make synthetic rubber as part of two projects: 1) Project Bogatyr in which rubber is made from ethyl alcohol, and 2) Project Treugolnik in which the feedstock is petroleum. These projects succeeded in reducing Russian demand for British rubber. A third reason is that during World War I (1914 1918), demand for rubber was high resulting in new sources of rubber being developed. Following the War, demand for rubber diminished, creating a glut of rubber on the market and very low prices. The world became keenly aware of the importance of a stable supply of rubber for containing and initiating a modern war.
Жоспар
1920 жылы Британдық каучук өсірушілер қауымдастығы сол кездегі колониялар жөніндегі мемлекеттік хатшы Уинстон Черчилльге көмек сұрады. Черчилль қауымдастық мүшелерінен құралған және сэр Джеймс Стивенсон төрағалық еткен Резеңке зерттеу комитетін құрды, оның мақсаты резеңке бағасын тұрақтандыру жоспарын әзірлеу болды. Комитет экспортталатын резеңке көлемін шектеу арқылы бағаны тұрақтандыратын Стивенсон жоспасын жасады. Бұл жоспар Цейлон және Британдық Малайя үкіметтері тарапынан бекітілді. Біріккен Малай мемлекеттерінің Федералдық заң шығару кеңесі 1922 жылдың қазан айында резеңке экспортын шектеу туралы актіні қабылдады, ол 1 қарашадан бастап күшіне енді.
Around 1920 the British Rubber Growers Association turned to then Secretary of State for the Colonies, Winston Churchill, for help. Churchill initiated a committee of inquiry, the Rubber Investigation Committee, consisting primarily of Association members and chaired by Sir James Stevenson, to come up with a plan to stabilize rubber prices. The committee came up with the Stevenson Plan which would stabilize prices by limiting the tonnage of rubber exported. The plan was enacted by the governments of Ceylon and British Malaya. The Federal Legislative Council of the Federated Malay States passed the Export of Rubber (Restriction) Enactment in October 1922, to take effect on November 1.
Нәтижесі
1922 жылы британдықтар резеңке өндірісінің шамамен 75%-ын бақылап, ал АҚШ өндірілген резеңкенің 75%-ын тұтынды. Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін британдықтар АҚШ-қа соғыс қарызын төлеп жатқандықтан, тиімді резеңке өнеркәсібіне мұқтаж болды. Голландиялықтар өнеркәсібін реттеуге қатысты философиялық ұстанымдары мен британдықтардың бір жақты әрекеттерінен пайда көруі мүмкін болғандықтан, бұл жоспарға келісуден бас тартты. АҚШ-та шина өндіруші Харви Файрстоун мен Сауда министрі Герберт Гувер бұл әрекетке наразылық білдірді. 1925 жылға қарай Стивенсон заңының нәтижесіндегі жоғары бағалар "американдық өмір салтына" қауіп тудыра бастады, сондықтан Гувер британдықтарға Стивенсон жоспары күшінде болса, АҚШ өзін қорғау үшін барлық мүмкіндіктерді қолданатынын мәлімдеді. Дюпон компаниясы, Элмер Кейзер Болтонның жетекшілігімен 1920 жылдан бері синтетикалық резеңке әзірлеумен айналысып келді. Томас Эдисон және бірнеше шина компаниялары американдық резеңке өндірісін құруға тырысты, бірақ көп табысқа жете алмады. 1928 жылы Стивенсон заңы күштен шығарылды, бірақ голландтық резеңке плантациялары АҚШ нарығының басым бөлігін жаулап алғаннан кейін.
In 1922, British interests controlled about 75% of rubber production and the United States consumed about 75% of the rubber produced. The British were still paying war debt to the United States following World War I, and needed to have a profitable rubber industry. The Dutch refused to go along with the plan out of a philosophical reluctance to regulate their industry and because they would profit from a unilateral action by the British. In the United States tiremaker Harvey Firestone reacted angrily to the act as did Secretary of Commerce Herbert Hoover. By 1925 high prices resulting from the Stevenson Act were beginning to threaten the "American way of life", so Hoover informed the British that if the Stevenson Plan stayed in effect, the United States would try to protect itself in any way it could. DuPont, under the direction of Elmer Keiser Bolton had been working on synthetic rubber since 1920. Thomas Edison, along with several tire companies, was trying to create American based rubber production, but with little success. By 1928, the Stevenson Act was repealed, but not after expanding Dutch rubber plantations had successfully captured most of the rubber market in the United States.
Қорытынды
Регуляциядан шаршаған каучук өндірушілер каучук бағасын еркін нарыққа қайтаруды қолға алды. Бұл 1930 жылдардағы Ұлы депрессияға дейін жақсы жұмыс істеді, бірақ депрессия резеңкеге деген сұранысты азайтып, бағалар қайтадан құлдырады. Сондықтан каучук өндірушілер бағаны сақтап тұру үшін тағы да реттеуге жүгінді. Бұл жолы ол барлық ірі каучук өндіретін елдер қол қойған Халықаралық каучук реттеу келісімі аясында жасалды. Бұл заң өндірушілердің де, көптеген тұтынушылардың да қанағаттануына жеткілікті деңгейде каучук бағасын реттеуге мүмкіндік берді. Дегенмен, Жапония 1930 жылдары каучук тұтынушысы болды және Маньчжурия мен Қытайдағы соғыс әрекеттерін қолдау үшін оны пайдаланды. Жапония басшылары каучук бағасына наразы болды. Осы жағдай Жапонияның Перл-Харборға шабуыл жасауының себептерінің бірі деп саналады, бұл АҚШ-тың Екінші дүниежүзілік соғысқа қатысуына әкеп соқты.
Tired of regulation, rubber producers returned control of rubber prices to the free market. That worked well until the Great Depression in the 1930s lowered demand for rubber, and again rubber prices plunged. Rubber producers once again turned to regulation to maintain prices. This time it was done under the auspices of the International Rubber Regulation Agreement which was signed by all major rubber producing countries. This law succeeded in governing the price of rubber to the satisfaction of producers and most consumers. However, Japan was a consumer of rubber in the 1930s, using rubber to support its war effort in Manchuria and China, and its leaders were not happy with the price of rubber. This was one of the provocations said to motivate the Japanese attack on Pearl Harbor, which caused the United States’ entry into World War II.