Копенгагендегі «Жастар үйі» тарихы — Мақалалармен ағылшынша

Кіріспе

Копенгаген, Даниядағы бұрынғы музыкалық орталық.

Ungdomshuset – қазіргі уақытта Dortheavej 61, Bispebjerg мекенжайында орналасқан Копенгагендегі әлеуметтік орталық. 1982-2007 жылдар аралығында ол Jagtvej 69, Nørrebro-да орналасқан. Бұл ғимараттың бастапқы атауы Folkets Hus ("Халық үйі") болды, ол 1897 жылы Копенгагеннің еңбекші қозғалысымен салынған. Ол жер асты музыкалық алап ретінде және түрлі автономисттік және солшыл топтардың бас қосылатын ортасы ретінде жұмыс істейді. 1990 жылдардың ортасынан 2007 жылға дейін Jagtvej 69 көптеген БАҚ назарына түсіп, кеңінен талқыланды. Бұл Копенгаген муниципалитеті мен ғимаратты басып алған белсенділер арасындағы үздірілмейтін қақтығысқа байланысты болды. 2007 жылы Ungdomshuset Jagtvej 69-тан шығарылып, ғимарат бұзылды. Полиция 2007 жылдың 1 наурызында, бейсенбі күні таңертең Ungdomshuset ғимаратын тазалауға кірісті. Бұзу жұмыстары 5 наурызда басталды және екі күн ішінде аяқталды. Шығарылғаннан кейін пайдаланушылар мен жақтастары әр апта сайын бейсенбі кештері демонстрациялар өткізіп, Ungdomshuset үшін жаңа орын талап етті. Демонстрациялар жақын жердегі 'Blågårds Plads' алаңынан басталып, Копенгагеннің әртүрлі жерлеріне бағытталды. Кейін бастау орны Копенгагеннің орталық бөлігіндегі Gammel Torv алаңына ауыстырылды, себебі демонстрацияшылар шешім қабылдайтын саясаткерлерге жақындағысы келді. 2007 жылдың жазында G13 деп аталатын бастама 6 қазан күні Копенгагеннің солтүстік-батысындағы Grøndalsvænge Allé 13 мекенжайында орналасқан ескі су тарту стансасын жаңа Ungdomshuset ретінде пайдалану үшін ірі қоғамдық акция өткізілетінін жариялады. Бірнеше мың адам қатысқан бұл шара зорлықсыз болады деп хабарланды, бірақ полиция тарапынан қарсылыққа ұшырады, олар 436 адамды қамауға алып, көп мөлшерде көз жасы ағызатын газ қолданды. Бұл шараның көпшілік назарына іліккенін және бейбіт жолмен өткенін мойындаған Копенгагеннің мэрі Ритт Бьеррегаард 11 қазанда Ungdomshuset өкілдерін жанжалды бейбіт жолмен шешу мәселесін талқылауға шақырды. Жаңа Ungdomshuset 1 шілдеде сәтті ашылды, ол 16 айдан астам апталық демонстрациялардан кейін Копенгагеннің Bispebjerg ауданындағы Dortheavej 61 мекенжайында орналасқан.

Ungdomshuset is a social centre in Copenhagen, currently based at Dortheavej 61, Bispebjerg. Between 1982 and 2007, it was located at Jagtvej 69, Nørrebro. That building was originally named Folkets Hus ("House of the People"), constructed by Copenhagen's labour movement in 1897. It functions as an underground music venue and focal point for varying autonomist and leftist groups. From the mid 1990s till 2007, Jagtvej 69 was the subject of intense media attention and public debate. This was due to an ongoing conflict between the Copenhagen Municipality and activists occupying the premises. In 2007, Ungdomshuset was evicted from Jagtvej 69 and the building demolished. Police started to clear the Ungdomshuset building early on Thursday, 1 March 2007. Demolition began on 5 March, was completed in two days. After the eviction, users and supporters held weekly demonstrations on Thursday evenings, they demanded a new location for the Ungdomshuset. The demonstrations would start from nearby square 'Blågårds Plads' and move to various places in Copenhagen. The starting location was later changed to Gammel Torv in downtown Copenhagen, as demonstrators wanted to be closer to the decision making politicians. In the summer of 2007, an initiative known as G13 announced that on the 6 October they would stage a massive public attempt to squat an old public waterworks located on Grøndalsvænge Allé 13 in northwestern Copenhagen to be used as a new Ungdomshuset. The event, which gathered several thousand, was announced as non violent, but was met with heavy opposition from the police who arrested 436 people and threw large amounts of tear gas. Recognizing that the event, which had received heavy public attention, had been carried out with peaceful means, on 11 October Ritt Bjerregaard—the Lord Mayor of Copenhagen—invited spokesmen from Ungdomshuset to have negotiations concerning a peaceful solution to the conflict. The new Ungdomshuset opened successfully on 1 July 2008, it is located at Dortheavej 61 in northwest Copenhagen's Bispebjerg area, after more than 16 months of weekly demonstrations.

Фолкетс үйі

Jagtvej 69-дегі ғимарат 1897 жылдың 12 қарашасында "Folkets Hus" (Халық үйі) деген атпен аяқталды. Бұл үй Копенгагендегі дамып келе жатқан жұмысшы қозғалысы үшін маңызды орындардың бірі болды. Еңбек ұйымдары билік тарапынан жиі жазаланды және оларға қарсы шаралар қолданылғандықтан, өздерінің кеңселерін салуға мәжбүр болды. Folkets Hus – осындай кеңселердің төртіншісі болды. Көптеген наразылықтар мен жиналыстар Folkets Hus-та басталды, сол себепті 1918 жылғы жұмыссыздыққа қарсы үлкен демонстрациямен тығыз байланысты болды, онда жұмысшылар Копенгаген қор биржасына (Børsen) шабуыл жасады. 1910 жылы Екінші Интернационал осы жерде Халықаралық әйелдер конференциясын өткізді, оның аясында Клара Цеткин Халықаралық әйелдер күнін ұсынды. Владимир Ленин мен Роза Люксембург орталыққа келді. 1950 жылдарға дейін бұл үй жұмысшы қозғалысының түрлі бөлімдері, бірлестіктері мен кәсіби одақтарының қарамағында болды. Мұнда бокс жарыстары, маусым соңындағы кештер сияқты әртүрлі шаралар ұйымдастырылды. Бірнеше жыл өткен соң, Данияның Brugsen супермаркеттер желісі Folkets Hus-ты сатып алып, ғимаратты бұзып, орнына супермаркет салуды жоспарлады. Бірақ, осы жердің тарихи маңызы бар екендігіне байланысты бұл жоспарға рұқсат берілмеді. Сондықтан Brugsen 1978 жылы жерді халық музыкасы ансамблі Tingluti-ге сатты. Алайда, су құбырының жарылуын жөндеуге жеткілікті қаражаты болмағандықтан, Tingluti жерді Копенгаген қалалық әкімдігіне сатуға мәжбүр болды. Ол кездегі бағасы 700 000 Дания кронасын құрады.

Ungdomshuset (Бұқалық үйі)

1982 жылы Folkets Hus жас адамдар тобына – Ungdomshuset-тің алғашқы негіздеушілеріне берілді, бірақ ғимарат әлі де Копенгаген муниципалитетіне тиесілі болды. Осы кезде ғимаратқа қазіргі атауы – Ungdomshuset берілді. Ник Кейв, Einstürzende Neubauten және Бьорк сол жерде өнер көрсетті. 1996 жылдың қаңтар айында Ungdomshuset өртеніп, ғимаратта саңырауқұлақ пен шіру ошақтары табылды. Копенгаген муниципалитеті ғимаратты жабуды шешті, өйткені зақымдалған жерді жөндеу және ғимаратты қайта жаңарту тым қымбатқа түсер еді. Ғимараттың белсенділері зақымдарды өздері жөндеуді шешті және келесі жылдың 1 наурызында олардың жұмысы өрттен қорғау департаментімен мақұлданды. 1999 жылы ғимаратты жөндеу мәселесіне байланысты даулар туындағаннан кейін және тұрғындар бастапқы келісімшартта белгіленген жалдау ақысын төлеуден бас тартқаннан кейін, муниципалитет ғимаратты ең жоғары баға ұсынғанға сатуға ұсынды. Бұл ғимаратты пайдаланушыларды ғимараттың қасбетіне үлкен баннер ілуге итермеледі, онда: "500 автономды, тас лақтыратын, тозақтан келген зұлым психопаттармен бірге сатылады" деп жазылған. Осы ескертуге қарамастан, 2000 жылдың желтоқсанында Human A/S атты компания ғимаратты сатып алды (бірақ меншік құқығы 2001 жылға дейін ауыспады), кейін Human A/S тәуелсіз христиан сектасы "Faderhuset"-ке сатылды. Алайда, ғимаратты басып алғандар оны тастаудан бас тартты. 2007 жылдың 1 наурызына дейін жас басып алушылар ғимаратты меншік құқығы өзгермегендей пайдаланды және жаңа иелеріне үйге кіруге рұқсат берілмеді. Ungdomshuset аптасына 500-ден астам адамды қабылдады. Активистер үйден шығуға бас тартып, ішке бекінді. Сонымен қатар, "Әлемнің тәртіпсіздері, қош келдіңіздер!" деген ашық хат әлемнің әртүрлі автономиялық топтарына жіберілді, олар мәжбүрлі түрде үйден шығару жағдайында үйді қорғауға көмек сұрады. 12 желтоқсанда Faderhuset "Jagtvej 69" қорының үйді 13 миллион даттық кронаға сату туралы ұсынысын қабылдаудан бас тартты. 16 желтоқсанда Копенгагенде шамамен 2000 белсенді, олардың ішінде шетелдіктер де болды, Ungdomshuset-ті қолдау үшін демонстрация өткізді. Полиция демонстрация туралы хабардар болмаған. Демонстрацияның алғы шебіндегілер Дания заңдарына сәйкес демонстрация кезінде рұқсат етілмейтін маскалар мен шлемдер киген. Полиция демонстрацияны таратуға және демонстрация қатысушыларын таратуға бұйрық берді. Демонстрация қатысушылары полицияға шабуыл жасады; полицияға тастар мен фейерверктер лақтырылды және өрт сөндіруге арналған кедергілер қойылды. Демонстрация полицияның мәлімдемесі бойынша, Даниядағы соңғы жылдардағы ең ірі тәртіпсіздікке айналды – олар көзден жас шығаратын газ қолданды, бұл Дания үшін өте сирек кездесетін жағдай. Полиция қызметкерлері мен демонстрация қатысушылары екеуі де жарақат алды. Түннің соңына дейін 273 адам тұтқындалды. Тұтқындалғандардың көп бөлігі келесі күні, 17 желтоқсанда босатылды. Бір оқиға үшін тұтқындалған демонстрация қатысушыларының жалпы саны Екінші дүниежүзілік соғыстан бері Даниядағы ең көп көрсеткіштің бірі болды. Демонстрация қатысушыларының ашуын полиция 1993 жылдың 18 мамырынан бері ең нашар деп сипаттады, ол кезде тағы бір зорлық-зомбылық демонстрациясы (бұл жолы Данияның ЕО-ға мүшелігіне қарсы) солшыл экстремистер 92 офицер мен 11 демонстрация қатысушысын жарақаттады.

In 1982, Folkets Hus was assigned to a group of young people—the original founders of Ungdomshuset—although the municipality of Copenhagen still owned the building. It was at this time that the building was given its current name: Ungdomshuset. Nick Cave, Einstürzende Neubauten and Björk played there. In January 1996, Ungdomshuset was ravaged by a fire and found to be plagued by fungus and rot. The municipality of Copenhagen decided to close the house, claiming that it would be too expensive to repair the damages and renovate the building. The activists of the house decided to fix the damages themselves and on 1 March of the next year, their work was approved by the fire prevention department. In 1999 the building was put on sale to the highest bidder by the municipality following controversy on the renovation of the building and a refusal from the inhabitants to pay the rent agreed upon in the original contract. This prodded the users of the building to post a large banner on the facade with the message: "For sale along with 500 autonome, stone throwing, violent psychopaths from hell.". Despite this ominous warning, a company called Human A/S bought the building in December 2000 (although ownership did not actually change hands until 2001), after which Human A/S was sold to the independent Christian sect "Faderhuset". However, the squatters refused to leave the house. Until 1 March 2007 the young squatters used the house as if the change of ownership had not happened and the new owners were not allowed inside at any time. Ungdomshuset received more than 500 visitors a week. The activists refused to leave the house and barricaded themselves inside. In addition, an open letter stating "Troublemakers of the World; We bid you Welcome!" had been sent to different autonomous groups around the world, asking for help defending the house in the event of a forced eviction. On 12 December, Faderhuset refused an offer from the foundation "Jagtvej 69" to sell the house for DKK 13 million. On 16 December, around 2000 activists, some of them foreigners, demonstrated in Copenhagen in support of Ungdomshuset. The police had not been notified of the demonstration. The vanguard of the demonstration wore masks or helmets, which is not permitted by law during demonstrations in Denmark. The police ordered the demonstration to break up and the demonstrators to disperse. The demonstrators attacked the police; stones and fireworks were thrown at the police and burning barricades set up. The demonstration degenerated into what the police characterised as the worst riots in Denmark in many years—they used teargas, which was a very rare occurrence in Denmark. Both police and demonstrators were injured. By the end of the night 273 people had been arrested. The majority of those arrested were released the following day, 17 December. The total number of demonstrators arrested was amongst the highest for a single event in Denmark since World War II. The fury of the demonstrators was described by the police as the worst since 18 May 1993, when another violent demonstration (this time against Danish EU membership) by the extreme left injured 92 officers and 11 demonstrators.

Ашықтандыру

2007 жылдың 1 наурызында полиция Ungdomshuset үйін таңғы сағат 7:00 (Орталық Еуропа уақыты бойынша) тазартты. Ғимаратты қоршаған 50 метрлік аймақ жабылды. Имарат әскери тікұшақ, әуежайдың апаттық машинасы және қазіргі кездегі қоршау мұнараларының орнына қолданылған екі кранның көмегімен басып алынды. Арнайы күштер ғимаратқа шатырдан, терезелерден және есіктерден кірді, ал үй Молотов коктейлі сияқты қарсы шабуылдардың тиімділігін азайту үшін көбікпен жабылды. Кейін Ungdomshuset-тің жақтастары «Бұл Ungdomshus немесе Ungdomshus үшін күрес – тазалау ешқашан кешірілмейді» деп мәлімдеді. Көтерілістер басталды, оның ішінде Нёрреброданың басты көшесі Нёрреброданың блокадасы және Фритаун Кристиания мен Нёрреброданың оңтүстігіндегі аудандардағы өрттер. Контейнерлер аударылып, терезелер сындырылды. Демонстранттар «Көше біздікі!» деп ұрандап, Молотов коктейльдерін лақтырды. Олар кедергілер орнатып, жүк көліктерінен Ману Чао сияқты әлемге танымал әндер орындады. Ослода да «Блитц» қауымдастығы тарапынан демонстрациялар өтті. Полиция күштері иттермен бірге шығып, көз жасын ағызуға дайын болды. 2007 жылдың 3 наурызында Ungdomshuset сыртында тағы да тәртіпсіздіктер болды, жергілікті уақыт бойынша сағат 12:36-да Нёрребро ауданы толығымен басып алынды. Сонымен қатар, Фритаун Кристианияның айналасында да тәртіпсіздіктер орын алды. Көтерілісшілер көліктер мен қоқыс контейнерлерін пайдаланып, көшелерге кедергілер орнатып, өрттер қойды. Бір өрт жақын маңдағы балабақшаға тарады, бірақ тез арада сөндірілді. Орта мектептің кітапханасы мен медиа бөлмесі тоналып, кітаптар мен компьютерлер көшеде өртелді. Мектепке келтірілген зиянның құны шамамен 1 миллион Даниялық кронаға (133,000 евро) тең деп бағаланды. Сол күні әйгілі Кішкентай теңіз қызылға боялып, мүсін тұрған тасқа «69» деген жазу мен А әрпі салынды. Полиция бұл оқиғаның Ungdomshuset тонауларымен байланысын растамаса да, граффити squat мекенжайына сілтеме жасаған сияқты, ал әлемнің жаңалықтары оқиғаны 3 наурыздағы тонаулармен бірге жариялады. Сол күні таңертең полиция шетелдік белсенділерді іздеп табу және депортациялау үшін Нёрребродадағы алты-сегіз мекенжайға рейд жасады. Бұл шабуылдардың басты нысанасы шетелдіктер болса да, тұтқындалғандардың көп бөлігі Даниялықтар еді. Ungdomshuset-тің құқықтық қолдау тобының (retsgruppen) мүшелері де тұтқындалғандардың арасында болды деп болжанады, бірақ полиция мұны «таза кездейсоқтық» деп сипаттады. Полиция белсенділерді іздеу үшін алты күн және алты түн рейд жүргізді, мысалы, Стенгадедегі Халық үйінде, Балдерсгадедегі тәуелсіз ұжымда, Солидарлитетшусте және Копенгагендегі көптеген жеке пәтерлерде. Германияда жиырмадан астам акция өтті, сондай-ақ Австрияда, Финляндияда, Нидерландыда, Италияда, Норвегияда, Швецияда және Польшада да бірлік наразылық акциялары өтті. Сонымен қатар, Нью-Йорктегі Данияның БҰҰ консулдығының алдында да наразылық акциялары өтті, бірақ 8 градус ыстық ауа райында тек сегіз адам қатысты. 8 наурызда әйелдер демонстрациясы өтті, оған 3000-нан астам адам қатысты. Полиция жүйелі түрде жеке тұлғаларды тексерді. Жалпы, оқиғалар кезінде 750-ден астам адам тұтқындалды (олардың ішінде 140-қа жуығы шетелдіктер). Роскилде университетінің профессоры Ларс Денчиктің айтуынша, Дания мемлекеті осы эвакуацияны терроризмге қарсы қауіпсіздік күштерін сынауға мүмкіндік ретінде пайдаланды (басқа мүмкіндіктер немесе нақты қауіп болмағандықтан). Бұл 16 айдан астам апта сайынғы демонстрациялардан кейін болды. 2008 жылдың 22 желтоқсанында, үйден шығарылған кезде үйде болған бес әйел мен он ер адам бас бостандығынан айырылды. Он бір адам бір жыл үш айға, үш адам бір жылға, ал біреуі (16 жасқа толмаған) тоғыз айға сотталды. Олар полиция қызметкерлеріне шабуыл жасауға және зорлық-зомбылыққа дайындық жасады деп айыпталды. Сот ісі 2008 жылдың 22 тамызында басталды және үкімдер полиция қызметкерлерінің үйлерді тазалау кезінде басқа да заттармен қатар, Молотов коктейльдері мен заңсыз фейерверктер тапқанына негізделді. 2011 жылы 14 қарашада Channel 4 телеарнасына берген сұхбатында британдық жасырын полиция қызметкері Марк Кеннеди өзінің ішкі ақпараты алғашқы Ungdomshuset-ті тазалауда маңызды рөл атқарғанын мәлімдеді.

On 1 March 2007 Ungdomshuset was cleared of its occupants by the police at about 7:00 (CET) in the morning. A 50 metre area surrounding the building was sealed off. The building was taken with assistance from a military helicopter, an airport crash tender and two boom cranes, used as a form of modern day siege towers. Special forces entered the building from the roof, the windows and the ground, while the house was covered in foam to diminish the effectiveness of possible counterattacks such as Molotov cocktails. Afterwards the supporters of Ungdomshuset announced that it was "either an Ungdomshus or a battle for an Ungdomshus — the clearing will never be forgiven". Rioting broke out, including a blockade of Nørrebrogade, the main street of Nørrebro, and fires in the areas surrounding Freetown Christiania and south of Nørrebrogade. Containers were turned over, windows were broken. Molotov cocktails were thrown out by the demonstrators, at the cries of "The street is ours!" Setting up barricades, they played alter globalization songs such as Manu Chao from trucks. There were also demonstrations in Oslo carried out by the Blitz community. The police moved out with police dogs and were prepared to use tear gas. On 3 March 2007, there was more rioting outside Ungdomshuset, and by 12:36 am local time, the area of Nørrebro was completely overrun. At the same time further riots were taking place in the area around Freetown Christiania. Rioters used cars and rubbish bins to build barricades and set fires on the streets. One fire spread to a nearby kindergarten but was quickly extinguished. In a secondary school, the library and media room were ransacked and books and computers were burned on the street. The cost of the damages at the school was estimated to be around 1 million Danish kroner (133,000 euros). On the same day, the famous Little Mermaid was painted pink and a graffiti '69' and circle A was painted on the stone on which the statue rests. Although police would not confirm a link between this event and the Ungdomshuset riots, the graffiti seems a reference to the squat's address, and news sources around the world used the incident to mention the 3 March riots at the same time. Also that morning, police raided six to eight addresses in Nørrebro in an attempt to find and deport foreign activists. Although foreigners were the primary target of these raids, a larger number of those arrested were Danes. The members of Ungdomshuset's legal support group (retsgruppen) were supposedly amongst those arrested, but police described this as 'purely coincidental'. In total, the police carried out raids searching for activists for six days and six nights, for example at the People's House of Stengade, at an independent collective in Baldersgade, at the Solidaritetshuset and in many personal flats in Copenhagen. Germany has seen more than twenty actions and there have also been solidarity protests in Austria, Finland, the Netherlands, Italy, Norway, Sweden and Poland. There were also protests in front of Denmark's UN Consulate in New York City — although it only counted eight persons during the 8 Celsius weather. A women's demonstration took place on 8 March, comprising more than 3,000 people. The police carried out systematic identity controls. In total, more than 750 people were arrested during the events (among them, about 140 foreigners). According to Professor Lars Dencik, from the University of Roskilde, the Danish state used the opportunity of this evacuation to test its anti terrorist security forces (as any other opportunity, or real danger, was non existent). This was after more than 16 months of weekly demonstrations. On Monday 22 December 2008, five women and ten men who were present in the house at the time of eviction, received sentences of imprisonment. Eleven people were sentenced to one year and three months, three people to one year and one (aged under 16) to nine months. They were sentenced with preparing to assault police officers, and preparing violence. The court case started on 22 August 2008 and the sentences were based on the fact that police officers found, among other things, Molotov cocktails and illegal fireworks during the eviction. In a Channel 4 interview, broadcast on 14 November 2011, British undercover police officer Mark Kennedy claimed that his inside intelligence was instrumental in the eviction of the original Ungdomshuset.