Илоило қаласының Жаро ауданы

Кіріспе

Илоило қаласының ауданы, Филиппин

Яро (ˈxa.ɾo;) – Филиппиннің Илоило қаласындағы аудан, Батыс Висая аймағындағы Панай аралында орналасқан. 2020 жылғы санақ бойынша халқы 130 700 адамды құрайды және аумағы мен халқы бойынша ең ірі аудан болып табылады. Яро 1940 жылдары Филиппиндегі американдық әкімшілік кезінде Илоило қаласымен бірікті. Бұл сонымен қатар Илоило қаласының жеті ауданының ішіндегі ең үлкені. Ла-Пас ауданы және қазіргі Леганес және Павия муниципалитеттері тәуелсіздік алғанға дейін тарихи түрде Яроның құрамында болды. Илоило, Гимарас, Антик және Негрос Оксидентал провинцияларын қамтитын Яро Рим-католик архиепископиясының атымен аталады, бұл Батыс Висаядағы Рим-католик дінінің орталығы және Филиппиндегі Канделярияға құлшылық ететін орталық. Батыс Висая аймағының қамқоршысы – Нюэстра Сеньора де ла Канделария (Шамдардың Анасы) құрметіне әр жылғы 2 ақпанда өткізілетін католиктердің жылдық тойы елдегі танымал Мариялық мерекелердің бірі. 1981 жылы Яро соборының қасбетіне орналасқан Канделярия бейнесіне Папа Иоанн Павел II жеке өзі тәж кигізіп, Филиппин мен Азияда папалық легатсыз осындай құрметке ие болған алғашқы Мариялық бейне етті. Яро көбінесе испан-филиппин және бай илонго отбасыларымен байланысы болғандықтан Илоилоның метис қаласы деп аталады. Бұл аудан Батыс Висая аймағындағы тарихи және маңызды діни орталық ретінде ерекшеленеді. Онда испан католиктерінің Семинарио де Сан-Висенте-Феррер және Жаро соборы (Шамдардың Анасының Ұлттық Қасиетті Орыны), сондай-ақ американдық және протестанттық CPU Илоило Миссиялық ауруханасы (Филиппиндегі алғашқы американдық және протестанттық аурухана), Жаро Евангелиялық шіркеуі (Филиппиндегі алғашқы баптист шіркеуі), Жаро Адвентист орталығы (Висая және Минданаодағы алғашқы адвентист шіркеуі) және Филиппин Баптист шіркеулерінің конвенциясы (Филиппиндегі алғашқы және ең көне баптист шіркеу ұйымы) сияқты әртүрлі діни секталар құрған мекемелер орналасқан. Яро сонымен қатар американдық протестант баптистері құрған Орталық Филиппин университетінің орналасқан жері ретінде де танымал. Quacquarelli Symonds және Times Higher Education халықаралық университеттер рейтингісінің екі танымал агенттігі оны Батыс Висаядағы үздік университет деп санайды. Соңғы жылдары Илоило қаласының жалпы экономикалық өсуіне байланысты, әсіресе жылжымайтын мүлік және бөлшек сауда салаларындағы инвестициялардың артуына байланысты Яро экономикалық өркендеуді басынан өткерді. Бұл аудандағы әртүрлі мекемелер мен қалашықтардың дамуына әкелді.

Jaro (ˈxa.ɾo; ) is a district in Iloilo City, Philippines, located on Panay Island in the Western Visayas region. It is the largest district in terms of both area and population, with 130,700 people according to the 2020 census. Jaro merged with Iloilo City in the 1940s during the American administration in the Philippines. It is also the largest among the seven districts of Iloilo City. La Paz district and the present municipalities of Leganes and Pavia were historically part of Jaro before becoming independent. Jaro which is the namesake of the Roman Catholic Archdiocese of Jaro, which encompasses the provinces of Iloilo, Guimaras, Antique, and Negros Occidental, is the seat of Roman Catholicism in Western Visayas and the Center of Candelaria Devotion in the Philippines. The annual Catholic feast honoring the patroness of the Western Visayas region, Nuestra Señora de la Candelaria (Our Lady of the Candles), held every February 2, is one of the well known Marian festivals in the country. The image of Candelaria perched atop the facade of Jaro Cathedral was personally crowned by Pope and Saint John Paul II in 1981, making it the first Marian image in the Philippines and Asia to receive such an honor without a papal legate. Jaro is often referred to as the Mestizo Town of Iloilo because of its association with prominent Spanish Filipino and affluent Ilonggo families. The district holds a distinction as a historical and important religious center in the Western Visayas region. It is home to various institutions established by different religious sects, including the Seminario de San Vicente Ferrer and Jaro Cathedral (National Shrine of Our Lady of the Candles) by Spanish Catholics, and the CPU Iloilo Mission Hospital (the first American and Protestant hospital in the Philippines), Jaro Evangelical Church (the first Baptist Church in the Philippines), Jaro Adventist Center (the first Adventist church in Visayas and Mindanao), and the Convention of Philippine Baptist Churches (the first and oldest Baptist church organization in the Philippines) by Protestant Americans. Jaro is also notable for being the location of Central Philippine University, founded by Protestant Baptist Americans. It has been ranked as the top university in Western Visayas by Quacquarelli Symonds and Times Higher Education, two renowned international university ranking agencies. In recent years, Jaro has experienced an economic boom due to investments, particularly in the real estate and retail sectors, driven by the overall economic growth of Iloilo City. This has led to the development of various establishments and townships in the district.

Испанияның отаршылдық дәуірі

Оның бастапқы аты Салог немесе Саро болған. Ол сонымен қатар Ла-Пазбен бірге "Илая" немесе "тау/құрғақ жер" деп те аталған, ал Ла-Паз "Илавод" немесе "теңіз/ылғал жер" деп аталған. Ол испан отарлау дәуірінде (1521–1898) Илоило қаласының ең бай аймақтарының бірі және, мүмкін, бүкіл колонияның ең бай қаласы болған. Тарихи артефакттар оның қала арқылы өтетін, кеме жүзе алатын өзен бойындағы порты арқасында бір кезде Қытаймен және Сиаммен (Таиланд) сауда жасағанын көрсетеді. Испан үкімдігі кезінде ол Висая аймағындағы діни және экономикалық биліктің орталығы болды.

Қалалық аудан

Яро 1891 жылы ресми түрде қалаға айналды. Бұрын Жароның бір бөлігі болған Ла-Пас тәуелсіздік алды. Жаро, Ла-Пас, Мандуриао және Моло көршілес қалаларымен бірге 1903 жылғы 719-шы акті бойынша сол кездегі Илоило муниципалитетіне қосылды. 1907 жылғы 24 желтоқсандағы 64-ші жарлыққа сәйкес, бұрынғы Жаро және Павия муниципалитеттері (Павия 1905 жылғы 19 сәуірдегі 1333-ші акті бойынша Илоило муниципалитетіне қосылған болатын) Илоило муниципалитетінен бөлініп, 1908 жылғы 15 ақпанда Жаро муниципалитеті ретінде құрылды. 1921 жылғы 1-ші жарлыққа сәйкес, Павия Жародан бөлініп, жеке муниципалитет болды.

Америка отаршылдық дәуірі

Америка үкіметінің 1915 жылғы 6 желтоқсандағы №97 жарлығымен Леганес Санта-Барбара муниципалитетінен бөлініп, 1916 жылғы 1 қаңтардан бастап Яро муниципалитетінің құрамына қосылды. Ескерту| Леганес 1903 жылғы №719 заңға сәйкес Санта-Барбара муниципалитетінің бір бөлігі болған.

Аудандық округ

1930 жылдары Ла-Пас және Вилла-де-Аревало көршілес қалалары Илоило қаласының құрамына енді, осы кезде барлық экономикалық белсенділік Илоило портына көшті; ал Жаро 1941 жылдың 7 қаңтарында Илоило қаласына қосылды. Қазіргі тәуелсіз Илоило муниципалитеттері Леганес және Павия да бір кезде тарихының белгілі бір кезеңдерінде Жароның билігінде болған. Жароның Дунгон арнасы мен Тигум өзені арасындағы орналасуы испан отаршылдық кезеңінде қауымдастықтар құру үшін өте қолайлы еді: екі өзеннің арасындағы жер, ортасында шіркеу және алаң, ал жақын жерде бай отбасылардың үйлері. Бұл шіркеу – әйгітлі Әулие Шамдар шіркеуі, сондай-ақ Жаро метрополиялық соборы, Жаро Рим-католик архиепископиясының бас кеңсесі және керемет деп саналатын Құдай ананың бейнесі орналасқан жер. Аңыз бойынша, бұл бейне табылып бергеннен бері үнемі үлкейіп келеді. Сонымен қатар, тұманды күндері Құдай ана собордың шатырына жақын жердегі бастапқы орнынан жоғалып, баласын Жаро алаңының жанынан ағып шыққан бұлақта жуған, ал морилердің шабуылдары кезінде Құдай ана шабуылшыларды қорқытуға көмектескен дейді. Собордың қасбетіндегі Құдай ананың бейнесі 1981 жылдың 21 ақпанында Папа Иоанн Павел II-нің сапары барысында канондық түрде тәждікпен безендірілді (Филиппинде Папа мен Әулие тәждікпен безенген алғашқы Құдай ана бейнесі). 20 ғасырдың басында Испания Филиппинді 1898 жылғы Париж шарты арқылы АҚШ-қа өткізген кезде американдықтармен бірге протестанттық дін келді, ал Илоило – Филиппинде миссионерлік жұмысты бастаған алғашқы орындардың бірі. Американдық оккупация кезінде Филиппин аралдары әртүрлі протестанттық миссияларға бөлінді, ал Батыс Висая баптистердің қарауына өтті. Баптист миссионерлері келді, сонымен қатар басқа протестанттық секталар да келді, әсіресе пресвитериандар, олар көптеген мекемелер құрды. Пресвитериандар 1901 жылы Илоило миссиялық ауруханасын құрды, ол елдегі алғашқы протестанттық және американдық аурухана болды, ал баптистер аралдардағы алғашқы баптист шіркеуі – Жаро Евангелиелік шіркеуін және 1905 жылы Уильям Валентиннің американдық өнеркәсіпші, мұнай магнаты және қайырымды Джон Д. Рокфеллердің берген гранты арқылы құрылған Филиппиннің орталық университетін құрды. Бұл Жаро қаласындағы алғашқы баптист университеті және Азиядағы екінші американдық университет. Жаро қаласы әр жылдың 2 ақпанында Әулие Шамдар мерекесін (Құдай ананың шамдары) тойлауы Филиппинде кеңінен танымал. Мерекеде жергілікті танымал испан-филиппин отбасыларының бірінен таңдалған мереке патшайымы және бүкіл Филиппиннен келген әтеш күресінің жанкүйерлері жиналатын Илоило Колизеумында өткізілетін әтеш күресі көрсетіледі. Аудан 19 ғасылдың сәулет өнерінің көптігімен ерекшеленеді. Басты алаңда ежелгі Жаро соборы мен архиепископтың резиденциясы – Паласио орналасқан. 20 ғасырдың басындағы американдық отаршылдық сәулетті американдықтар құрған мекемелер мен құрылыстарда, әсіресе Филиппиннің орталық университетінің негізгі кампусында, Филиппиндегі алғашқы баптист шіркеуі – Жаро Евангелиелік шіркеуінде және Жаро қалалық әкімдігінде табуға болады. Илоилодан келген метиз отбасыларының көпшілігі осы қаладан шыққан, өйткені ол испан кезеңінде сауда орталығы және аймақтағы негізгі порт болды; көптеген испан саудагерлері жергілікті тұрғындарға үйленіп, аралда қоныстанды. 1940 жылдың 22 тамызындағы №604 Комонвелл заңына сәйкес Илоило қаласының жарғысына өзгерістер енгізілді және Жаро муниципалитеті «Филиппин президенті жарлық арқылы белгілейтін күні» Илоило қаласының құрамына енгізілді деп жарияланды. Осы мақсатта президент Мануэль Л. Кесон 1941 жылдың 7 қаңтарында №663 жарлық шығарды, онда Жароның Илоило қаласына қосылу күні ретінде 16 қаңтар белгіленді.

In the 1930s, the neighboring towns of La Paz and Villa de Arevalo were incorporated into Iloilo City, at a time when all economic activities shifted to the port of Iloilo; and Jaro, on the other hand, followed suit to be absorbed into Iloilo City on January 7, 1941. The present independent Iloilo municipalities of Leganes and Pavia were also formerly under the jurisdiction of Jaro at some points in their history. Jaro's location between Dungon Creek and the Tigum River fulfills an ideal design for establishing communities during the Spanish colonial era: a site between two rivers, with a church and plaza in the center, and homes of affluent families in the vicinity. The church is the famous Parish of Our Lady of Candles, also known as the Jaro Metropolitan Cathedral, the headquarters of the Roman Catholic Archdiocese of Jaro and the site of a believed to be miraculous statue of the Virgin Mary, which is a statue that has supposedly been growing in size ever since its discovery. Legends also state that among misty days, the Virgin Mary had disappeared from its original nook near the apex of the cathedral and bathed her child in the stream that used to well forth from Jaro Plaza or that in Moro incursions, the Virgin had assisted in frightening off the raiders. The Marian image perched atop the facade of the cathedral was canonically crowned by Pope John Paul II during his visit on February 21, 1981 (the first Marian image or statue in the Philippines crowned by a Pope and Saint). The coming of the Americans in the early 20th century when the Philippines was ceded by Spain to the United States through the 1898 Treaty of Paris brought with them the Protestant religion and Iloilo is one of the first places where they came and started a mission in the Philippines. During the American occupation, the Philippine islands were divided into different Protestant missions and Western Visayas came to the jurisdiction of the Baptists. Baptist missionaries came although other Protestant sects came also especially the Presbyterians and they established numerous institutions. The Presbyterians established the Iloilo Mission Hospital in 1901, the first Protestant and American founded hospital in the country while the Baptists established the Jaro Evangelical Church, the first Baptist church in the islands, and the Central Philippine University in 1905, which was founded by William Valentine through a grant given by the American industrialist, oil magnate and philanthropist John D. Rockefeller as the first university in the City of Jaro and also the first Baptist founded and second American university in Asia. Jaro's celebration of the feast of Nuestra Señora de la Candelaria (Our Lady of the Candles) every February 2 is well known in the Philippines. The fiesta features pageantry with a fiesta queen from one of the prominent Spanish Filipino families of the place, and a cockfight at the Iloilo Coliseum, where cockfighting aficionados from all over the Philippines converge. The district is notable for its large amount of nineteenth century architecture. Straddling the main plaza is the antique Jaro Cathedral and the Palasyo, the Archbishop's residence. Early 20th century colonial American architecture can be found also in American established institutions and structures especially on the main campus of Central Philippine University; the Jaro Evangelical Church, the first Baptist church in the Philippines; and the Jaro City Hall. The majority of the mestizo families from Iloilo came from this town as it was a center of trade and the main port in the region during the Spanish period; many Spanish traders married natives and settled on the island. By Commonwealth Act No. 604 of August 22, 1940, the Iloilo city charter was amended and the municipality of Jaro was declared to be incorporated into Iloilo City "on the date that the President of the Philippines may set by proclamation". To that effect, President Manuel L. Quezon issued Proclamation No. 663 on January 7, 1941, giving January 16 as the date of Jaro's incorporation into Iloilo City.

21 ғасыр

Қазіргі уақытта Харо жер аумағы және халқы бойынша Илоило қаласын құрайтын жеті ауданның ең ірісі болып табылады. Ол Батыс Висаядағы христиан дінінің алғашқы ошағы немесе Батыс Висаядағы Рим католиктері мен протестантизмнің орталығы ретінде танымал, ауданда құрылған белгілі және әйгілі діни мекемелерге ие. Илоилодағы соңғы экономикалық өркендеу беспрецеденттік өсімге алып келді, ауданда жылжымайтын мүлік әзірлеушілер салған немесе ашқан жаңа сауда орталықтары, кондоминиумдар, ауруханалар, банктер, қонақүйлер мен қалашықтар пайда болды. Жақында ашылған сауда орталықтарының ішінде DoubleDragon Properties компаниясының CityMall – Tagbak, Jaro, Robinsons Land компаниясының Robinsons Place Jaro, Puregold – Jaro және тағы да басқалары бар. Ал, белгілі филиппин жылжымайтын мүлік әзірлеушілерінің жобаларына Sta. Lucia Land компаниясының Такас, Харо ауданындағы Green Meadows East қалашығы және SM Prime компаниясының Балабаго, Харо ауданындағы 48 гектар жері, олардың болашақ сауда орталығы SM Prime Iloilo немесе SM City Iloilo – Jaro үшін кіреді.

География

Жаро – Илоило қаласындағы ең үлкен аудан, қаланың жалпы жер аумағының бір бөлігін құрайды. Ол Илоило қаласының орталық бөлігінен шамамен қашықтықта орналасқан. Жаро оңтүстік-батыста Мандуриао және оңтүстік-шығыста Ла-Паз аудандарымен шектеседі. Сонымен қатар, солтүстік-батыста Павия және солтүстікте Леганес муниципалитеттерімен қосылады. Ауданнан Жаро өзені мен Дунгон арнасы өтеді, ал шығыс жағы Илоило бұғазы мен Буэнависта, Гвимарасқа қарап жатыр. Жаро – Илоило қаласындағы Илоило өзеніне тікелей қол жеткізбейтін жалғыз аудан.

Дін

Яро – Илоило және Батыс Висаядағы христиан дінінің алғашқы ошағы. Бұл аймақтағы Рим католик дінінің орталығы. Аймақтағы маңызды діни мекемелердің кейбіреулерін испан және американ миссионерлері салған. Жаро соборы – Илоило, Антик, Гимарас және Негрос Оксидентал провинцияларын қамтитын Жаро архиепископиясының тамыры. Бұл елдегі ең көне және ең ірі архиепископтықтардың бірі, оның негізі 1500 жылдарға дейін жетеді. Негрос Ориентал, Палаван, Замбоанга, Ромблон, Капис және Миндоро провинциялары бұрын архиепископтықтың құрамында болған, бірақ кейін тәуелсіздікке ие болып, жаңа архиепископтықтардың құрамына кірді. Жаро соборы Филиппин католик епископтарының конференциясы (CPBC) тарапынан Ұлттық қасиетті орын ретінде жарияланды, бұл Висайядағы екінші ұлттық қасиетті орын (Висайя мен Минданаодағы алғашқы Марияға арналған шіркеу/собор ұлттық қасиетті орыны). Собор Испан католиктері әкелген, Батыс Висаялар мен Ромблонның ресми қамқоршысы – Нуэстра Сеньора де ла Канделария (Шамдардың Анасы) бейнесімен мәшһүр. Бұл Филиппин мен Азиядағы папа және әулие Иоанн Павел II папаның өкілі болмастан жеке таққа отырғызған алғашқы Мария бейнесі. Жаро архиепископиясы мен Жаро соборынан өзге, протестантизмді әкелген американдықтардың нәтижесінде ауданда бірнеше маңызды мекемелер құрылды: Филиппин баптистік шіркеулерінің конвенциясының бас кеңсесі, алғашқы және ең көне баптистік шіркеулер одағы (1900 жылы құрылған); Жаро адвентистік орталығы, Филиппиндегі алғашқы ұйымдастырылған жетінші күндік адвентистік шіркеу (1914 жылы құрылған); Жаро евангелистік шіркеуі, CPU Илоило миссиялық ауруханасы, Филиппиндегі алғашқы американдық және протестанттық аурухана (1901 жылы құрылған), Филиппиндегі алғашқы баптистік шіркеу немесе Маниладан тыс алғашқы протестанттық шіркеу (1900 жылы құрылған); және Орталық Филиппин университеті, Азиядағы алғашқы баптистік және екінші американдық университеті (1905 жылы құрылған). Сонымен қатар, ауданда өздерінің жамағаттарын құрған және көптеген жақтастарға ие болған Ехоба куәгерлері, Мәсіхтің соңғы күнгі қасиеттілері шіркеуі және Iglesia ni Cristo сияқты діни ұйымдар да бар.

Jaro is the cradle of Christian faith in Iloilo and Western Visayas. It is the seat of Roman Catholicism in the region. Some notable religious institutions were built by either the Spanish and American missionaries. The Jaro Cathedral is the seat of the Archdiocese of Jaro which covers the provinces of Iloilo, Antique, Guimaras and Negros Occidental. It is one of the oldest and largest archdioceses in the country which dates back its founding in 1500s. The provinces of Negros Oriental, Palawan, Zamboanga, Romblon, Capiz and Mindoro were some of the former parts of the archdiocese but became independent and subsequently under their new respective archdioceses. The Jaro Cathedral has also been elevated as a National Shrine by the Catholic Bishops Conference of the Philippines (CPBC), the second national shrine in Visayas (first marian dedicated church/cathedral national shrine in Visayas and Mindanao). The cathedral is known for its widely venerated image of the Nuestra Señora de la Candelaria (Our Lady of the Candles) which was brought by the Spanish Catholics, the official patroness of Western Visayas and Romblon. It is the first marian image crowned personally without a papal legate by a pope and saint in the Philippines and Asia, Pope John Paul II. Besides the Archdiocese of Jaro and the Jaro Cathedral, the Americans which brought the Protestantism, resulted for the establishment of some of the notable institutions that are found in the district – the headquarters of the Convention of Philippine Baptist Churches, the first and oldest Baptist churches union (founded in 1900); the Jaro Adventist Center, the first organized Seventh day Adventist church in the Philippines (founded in 1914); the Jaro Evangelical Church, the CPU Iloilo Mission Hospital, the first American and Protestant hospital in the Philippines (founded in 1901), the first Baptist church in the Philippines or the first Protestant church outside Manila (founded in 1900); and the first Baptist and second American university in Asia, the Central Philippine University (founded in 1905). There are also congregations that established their presence in the district which gains a number of adherents – the Jehovah's Witnesses, Church of Christ of Latter Day Saints, and the Iglesia ni Cristo, to name a few.

Экономика

Испан отаршылдық дәуірінен бері Жаро солтүстік, батыс, орталық және шығыс Панайға құрлық көлігінің торабы ретінде белгілі болды, осылайша тауарлардың жеткізілуі қала арқылы транзиттік аймақ ретінде өтті. Қант өркендеуі байлыққа алып келді, бұл ескі, бай қытай-метис жареньо отбасыларының – Ледесма, Локсин, Лопес (ABS CBN корпорациясынан), Хофиленя, Жаландони, Жавелана, Жавелоса, Жалбуена, Лизарес, Монтинола (Филиппин аралдары банкінен) және Виллануэва, тізімдегілердің бірнешеуінің өркендеуіне ықпал етті. Илоило халықаралық әуежайы Ста-Барбара қаласына көшірілгеннен кейін Илоило қаласының 21-ші экономикалық өркендеуі ірі жылжымайтын мүлік, ауруханалар, банктер және сауда желісін дамытушылардың қалаға сауда орталықтары мен қалашықтар ашуына мүмкіндік берді.

Тауншиптер және аралас тұрғын үй және коммерциялық бірлестіктер

Жародағы дамулардың арасында Ста. Люсия Лэнд компаниясының 10 гектардан астам аумақты Грин Медоус Шығыс қалашығында жоғары санаттағы сауда орталығы (Лузон аймағынан тыс бірінші), кондоминиумдар, қонақ үй және басқа да құрылыстар бар; SM Prime компаниясының 48 гектар жері Барангай Балабаго, Жародағы болашақ SM City Jaro кешені үшін; Робинсонс Плейс Жаро (Илоилодағы екінші Робинсонс сауда орталығы); және DoubleDragon Properties компаниясына тиесілген CityMall – Тагбак, Жаро. SM City – Jaro кешені (әзірге нақты атауы жоқ) – 48 гектарлық кешен, құрамында SM Supermall, 11 мұнаралы SMDC Glade Residences кондоминиум жобасы, Waterfront Hotel және Shangri La Hotel – Iloilo бар. Барангай Балабаго, Жаро, Илоило қаласында орналасқан. Грин Медоус Ист – Ста. Люсия Лэнд, Инк. компаниясына тиесілген 14 гектарлық қалашық, Жародағы Барангай Таксаста орналасқан, құрамында сауда орталығы, кеңселік ғимараттар және кондоминиумдар бар. Грин Медоус – Илоилодағы алғашқы көлге негізделген тұрғын үй кенті, Грин Медоус Ист қалашығының солтүстігіне жақын орналасқан.

Сауда орталықтары

SM Iloilo City – Jaro (әзірге нақты аты жоқ) – SM Prime Holdings компаниясына тиесілі 48 гектарлық жерге, Илоило қаласының Жаро ауданындағы Барангай Балабагода салынатын болашақ сауда орталығы. Sta. Lucia Mall Iloilo – Sta. Lucia Land, Inc. компаниясына тиесілі 172 гектарлық Green Meadows East елді мекенінде салынатын болашақ сауда орталығы. Илоило қаласының Жаро ауданындағы Барангай Такс. CityMall Tagbak, Jaro – 2015 жылдың 10 қазанында ашылған, қауымдық сауда орталығы. Бұл Панай аймағындағы екінші, ал Илоило қаласы және облысы бойынша бірінші CityMall. DoubleDragon Properties Corp. компаниясына тиесілі. Robinsons Place Jaro – 2016 жылдың 8 қыркүйегінде ашылды, бұл Илоило қаласындағы екінші Robinsons сауда орталығы. Төменгі қабаты жоғары деңгейлі, үш қабаттан тұрады, онда кинотеатрлар, бутиктер, бөлшек сауда дүкендері және Robinsons брендінің дүкендері бар. Jaro Town Square – Илоило қаласының Жаро ауданындағы Барангай Квинтин Салас, Макартур тас жолында орналасқан қауымдық сауда орталығы.

Мәдениет

Испан мәдениеті жаренос тұрмысына терең сіңген – қонақжайлық мерекелері, тіл, халық, білім және ас-тағам. Испандықтар әкелген Рим католик діні Жароның әр жерінде байқалатын ерекше және маңызды діни әсер қалдырды. Жыл бойы Жаро аудандарындағы баррагайлар/бариоларда жыл сайынғы қонақжайлық фестивальдер өтеді. Ас мәдениетінде көптеген жаренос тағамдары испандықтан туындаған немесе олардың ықпалында дамыған. Америкалық отарлаушылар да өз мәдениетін және протестанттық дінін енгізу арқылы Жаро мәдениетіне әсер етті.

Мұражайлар мен көркемсурет галереялары

Музейлер – жаренос немесе илонголардың отарлауға дейінгі, отарлау кезеңіндегі, отарлаудан кейінгі және қазіргі заманғы өмір салтының сақтаушылары. Жарода жергілікті және халықаралық суретшілердің қазбалар мен тарихи артефакттардан, өнер туындыларынан тұратын көрмелерін ұсынатын көптеген галереялар мен музейлер бар. Орталық Филиппин университетінің Генри Люс III (музейі мен кітапханасы) Батыс Висаядағы ең ірі кітапхана болып табылады, онда 250 000-нан астам кітап, журнал және кітапханалық құжаттар сақталған. Оның Мейер Азиялық жинағында Азияның түрлі аймақтарынан әкелінген өнер туындылары мен артефакттар бар. Генри Люстің басқа жинақтарына Екінші дүниежүзілік соғысқа қатысты құжаттар, Centraliana жинағы/бөлімі және Filipiniana жинағы кіреді. Рауль Гонзалес мұражайы бұрынғы Әділет министрі Рауль Гонзалестың құрметіне салынған. Мұнда оның отбасы және мемлекеттік қызметкер ретіндегі өмірін көрсететін экспонаттар ұсынылған. Филиппин Ұлттық мұражайы – Жаро филиалы, Филиппин Ұлттық мұражайының аймақтық кеңсесі, ол арт-деко стилінде салынған Мунисипио де Жарода (Жаро қалалық әкімдігі), Жароның ескі қалалық әкімдігінде орналасқан. Ұлттық мұражай бұл кеңседі музейге айналдырып, Жароның түрлі отаршылдық кезеңдердегі бай тарихын көрсететін өнер және фотосуреттерден тұратын көрмелер ұсынады. Жародағы басқа да музейлер мен өнер галереяларына Патросинио Гамбоа мұражайы немесе Жаро мұражайы, Илоилодағы Анжеликум мектебіндегі Анжеликум өнер галереясы, Жаро соборындағы Либрерия Канделярия және Архиепископ сарайының мұражайы (Museo del Palacio Arzobispal) кіреді.

Сахналық және бейнелеу өнері

Айналымдық және бейнелеу өнерінде мәдени және музыкалық шаралар көбінесе Жародағы университеттер сияқты мекемелерде өткізіледі. Орталық Филиппин университетіндегі Роуз ескерткіш залы – Батыс Висаядағы ең ірі театр, филиппин музыка индустриясының танымал өкілдерінің атақты музыкалық концерттерін қабылдағандығымен ерекшеленеді. Оның толық сыйымдылығы 4000 адамды құрайды, және осы залдың ішінде түрлі жергілікті, ұлттық және халықаралық симпозиумдар мен музыкалық концерттер ұйымдастырылады. Роуз ескерткіш залы университеттің бұрынғы американдық президенті Фрэнсис Говард Роуздың құрметіне салынған, ол сонымен қатар Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Хоупвейл шейіттерінің бірі болды. Роуз залында MYMP, Шарон Кунета, Сара Джеронимо, The Platters, The Carpenters, Hale (тобы), Кристиан Баутиста сияқты әртістердің концерттері өткен. Залда өткен маңызды лекциялар мен симпозиумдарға Джина Лопес және Глория Арройо сияқты белгілі тұлғалар қатысқан. Роуз, құрылғаннан бастап, атақты ұлттық "Бомбо" музыкалық фестивалінің алғашқы жылдарының жыл сайынғы өтетін орны болды. Жақында Филиппиннің Мәдени орталығы Роуз ескерткіш залын үш жылдық өзара түсіністік туралы меморандумға сәйкес, 2014 жылы Филиппиннің Мәдени орталығының аймақтық өнер орталықтарының алғашқы тоғызыншы топтамасының бірі ретінде тағайындады, бұл Батыс Висая аймағындағы жалғыз орталық.

Фестивальдар

Жаро Батыс Висаядағы Рим католиктерінің орталығы болғандықтан, оның кейбір мерекелері діни тойланымдар болып өтеді. Fiesta Candelaria немесе Шамдар Анасы мерекесі, көбінесе Fiesta de Jaro (Жаро мерекесі) деп аталады, әдетте 2 ақпанда өткізіледі және Филиппиндегі ең ірі және танымал діни мерекелердің бірі. Бұл Батыс Висаяның Рим-католиктерінің ресми қамқоршысы, Нюэстра Сеньора де ла Канделарияға (Шамдар Анасы) арналған той. Оны испандықтар алып келген, және ол Канар аралдарында да Канделарияның Әулие Анасы ретінде кеңінен құрметтеледі. Мереке бір айға созылады, оның ішінде аттракциондары бар агроөнеркәсіптік жәрмеңке және жыл сайын бай және әулетті Жареньо отбасыларының қыздарынан таңдалатын Рейна дель Фиеста (Мереке патшайымы) сайысы өтеді – Локсин, Хавельяна, Лопес, Хофиленья, Халандони, Гуадаррама, Виллар, Ледесма, Кокхин, Харанилья және Хавелоса. Мереке күніне дейін немесе күні әтеш-ақтар ұрысы да өткізіледі. Бисперада Шамдар Анасының бейнесі таққа отырғызылатын діни шеру ұйымдастырылады. Мереке күні қалалық алаңдағы әр үйдің ішінде дәстүрлі дастархан жайылады, ал Жаро соборында таңнан кешкі дейін түрлі діни миссалар өтеді. Испан отарлаушылары әкелген тағы бір діни той – Семана Санта да жыл сайын наурыз немесе сәуір айында тойланады. Бұл Иса Мәсіхтің өмірін, айқышқа ілінуін және қайта тірілуін еске алатын бір апталық католик тойланымы, оның барысында діни миссалар, Киелі кітап сюжеттері мен қойылымдар көрсетіледі. Жыл соңындағы мерекелік маусымда Орталық Филиппин университетіндегі Жарық және Музыка фестивалі танымал және көптеген туристерді қызықтыратын Рождестволық жарық және музыка фестивалі болып табылады. Ол 1998 жылы басталған және Батыс Висаядағы ең ұзақ және ең ірі университет негізіндегі Рождестволық жарық фестивалі саналады. Ашылу кешінде салт бойынша Рождестволық жарықтарды қосу және CPU Симфониялық оркестрінің сүйемелдемесімен оркестрлік музыка орындалады. Сенаторлар, депутаттар, қала әкімдері және облыс әкімдері сияқты белгілі қонақтар шақырылады. Фестивальде сондай-ақ тағам сататын киосктер мен аттракциондар да бар. Университет колледждері арасында топтар сайысы сияқты бірнеше түнгі мәдени шаралар ұйымдастырылады. Рождествоға бір аптадай қалғанда CPU шіркеуінде Рождестволық концерт өтеді.

As Jaro is the seat of Roman Catholicism in Western Visayas, some of its festivals are religious celebrated. The Fiesta Candelaria or Feast of the Our Lady of the Candles, commonly known as Fiesta de Jaro (Jaro Fiesta) held every February 2, is one of the largest and known religious feast in honor of Virgin Mary in the Philippines. It's a celebration in honor of Western Visayas's official Roman Catholic patron, Nuestra Señora de la Candelaria (Our Lady of the Candles). It was brought by the Spaniards where it is also widely venerated in the Canary Islands as Virgin of Candelaria. The feast is a month long celebration which includes an agro industrial fair with carnival rides and a pageantry with a Reyna del Fiesta (Fiesta Queen) selected annually among the daughters of affluent and old rich Jareño families – Locsin, Javellana, Lopéz, Hofileña, Jalandoni, Guadarrama, Villar, Ledesma, Cocjin, Jaranilla, and Javellosa. A cockfighting is also held few days before or on the day of fiesta. On Bisperas, a religious procession is held with the coronation of the image of Our Lady of Candles. On the feast day, a traditional banquet is held in every household around the town's square with various religious masses being celebrated in Jaro Cathedral from dawn to dusk. Another religious celebration brought by the Spanish colonists, the Semana Santa, is also celebrated either it falls in March or April every year. A week long Catholic celebration commemorating the life of Jesus Christ until his crucifixion and resurrection, religious masses and biblical portrayals and plays are held throughout the said celebration. During yuletide season every year, the Festival of Lights and Music at Central is a known and flocked by tourists Christmas lights display and music festival held at Central Philippine University. It started in 1998 and is considered as the longest running and largest university based Christmas festival of lights in Western Visayas. A fireworks display and the traditional switching on of Christmas lights accompanied by orchestra music from the CPU Symphonic Band is held on the opening night with known invited personas like Senators, Congressmen, Mayors and Governors are present as guests. The festival has also food kiosk carnival rides in the half moon drive and field. Several nightly cultural celebrations including battle of the bands within the university's colleges are showcased. A Christmas concert is also held a week or so before the Christmas Day at the CPU Church.

Білім

Жаро қаласында Илоилоның танымал университеттері мен академиялық мекемелері орналасқан. Ең белгілілері – испандық католик және американдық протестант миссионерлері құрған жекеменшік оқу орындары. Грациано Лопес Жаена – Филиппин ұлттық батыры, шешен, жазушы және үгітші, «La Solidaridad» басылымын жариялауымен әйгілі. Фернандо Лопес – Филиппиннің бұрынғы вице-президенті және Евгенио Лопес ағаның інісі. Евгенио Лопес аға – Лопес компаниялар тобының бұрынғы төрағасы. Эухенио Лопес кіші – ABS CBN-нің бұрынғы төрағасы. Эухенио Лопес III – ABS CBN-нің қазіргі төрағасы. Грейс По – Филиппин сенаторы. Рауль М. Гонсалес – Филиппиннің бұрынғы әділет министрі. Уильям Валентин – Филиппин және Азиядағы алғашқы баптист және екінші американдық университеті – Орталық Филиппин университетінің негізін қалаушы. Магдалена Жаландони – Хилігайнон ақыны. Кардинал Хайме Син – Жароның бұрынғы архиепискобы және Манила архиепискобы. 1986 жылы Филиппиндегі әскери тәртіпті жойған бұрынғы Филиппин президенті Фердинанд Маркосты құлату кезіндегі EDSA халық күшінің ең танымал тұлғаларының бірі. Мириам Дефенсор Сантьяго – Филиппин сенаторы және Халықаралық қылмыстық сотқа сайланған алғашқы азиялық. Франклин Дрилон – сенатор. Франсис Жарделеза – Филиппиннің Жоғарғы сотының судьясы; бұрынғы бас прокурор. Алексис Белонио – ғалым және өнертапқыш. Кәсіпкерлік саласындағы беделді Rolex сыйлығының алғашқы филиппин лауреаты. Леонор Ороса Гокуинко – Ұлттық би өнерінің шебері. Перфекто Ясай – Сыртқы істер министрі. Патросинио Гамбоа – испан үкіметіне қарсы Филиппин революциясы кезіндегі филиппин революционері. Санта-Барбара, Илоилода Лузоннан тыс жерде Филиппин туының тарихи тұңғыш рет көтерілуіне қатысқан. Мануэль Аранета кіші – 1948 жылғы жазғы Олимпиада ойындарына қатысқан филиппин баскетболшысы; Филиппиннің бірінші ханымы Лиза Аранета Маркостың әкесі.