Кіріспе

Бұл уақыт жобасы 1870 жылдары электр энергиясын беру басталғаннан бері Ұлыбританияның электр энергетика саласындағы маңызды өзгерістерді көрсетеді. Онда электр энергиясын өндіру, тарату және қолдану технологияларындағы маңызды жетістіктер көрсетіледі; саланың құрылымындағы өзгерістер, соның ішінде негізгі ұйымдар мен нысандар сипатталады; сондай-ақ Ұлыбританияның электр энергетикасын басқаратын заңнама мен ережелер тіркелген. Бірінші бөлім – маңызды оқиғалардың мерзімдік тізімі; екінші бөлім – электр энергиясын берудің дамуын көрсететін Парламент актілерінің тізімі (1879–1948 жылдар).

Елеулі оқиғалар

Келесіде Ұлыбританиядағы электр энергетикасы тарихындағы маңызды оқиғалар тізімі келтірілген. 1860-70 жылдары Ұлыбританияда электр жарығын көрсетудің қоғамдық демонстрациялары жаңа технологияға қызығушылықты оятып, мысалы, 1864 жылдың желтоқсанында Клифтон аспалы көпірінің ашылуын атап өту үшін уақытша жарықтандырылды. 1879 жылы қабылданған Ливерпуль (корпорация) электр жарығы туралы заң (1879) (42 & 43 Vict. c. ccxiii) Ұлыбританиядағы алғашқы электр жарығы туралы заң болып табылды, ол Ливерпуль корпорациясына электрмен көшелерді жарықтандыруға өкілеттік берді. 1882 жылы қабылданған Электр жарығы туралы заң (1989 жылы күшін жойды) жеке тұлғаларға, компанияларға немесе жергілікті билік органдарына электр жарығын беру жүйелерін құруға рұқсат берді. Жергілікті билік органдары 21 жылдан кейін өз аймағындағы компаниялардың активтерін алуға құқылы болды, бұл кәсіпкерліктің дамуын шектеді. Эдисон электрлік жарық станциясы әлемдегі алғашқы көмірмен жұмыс істейтін электр станциясы ретінде Лондондағы 57 Holborn Viaduct мекенжайында ашылды, ол 110 вольт тұрақты ток өндіріп, көшелерді жарықтандыруға қолданылды. Ол зиянға ұшырап, 1886 жылы жабылды. 1888 жылы қабылданған Электр жарығы туралы заң (1989 жылы күшін жойды) 1882 жылғы заңға түзетулер енгізіп, жабдықтаушы компанияны құруды жеңілдетті және жергілікті билік органдарына қайтару мерзімін 42 жылға дейін ұзартты, сондай-ақ оны 10 жылға ұзарту мүмкіндігі болды. 1890 жылы Белфаст электр жарығын орнату туралы бұйрық, 1890 жылғы Электр жарығын орнату туралы бұйрықтарды бекіту туралы заң (No. 7) Белфаст қалалық округіне электр қуатын өндіру және қала бойынша сатуға өкілеттік берді. Электр жарығы (Шотландия) туралы заң 1890 жылы қабылданды. 1891 жылы Лондон электрмен жабдықтау корпорациясы (LESCo) Ұлыбританиядағы алғашқы (бір фазалы) айнымалы ток жүйесін құрды, Депфорд электр станциясын Себастьян Зиани де Ферранти жобалады. 1893 жылы 28 тамызда Бристоль қалалық электр комитеті Temple Back мекенжайында орналасқан алғашқы электр стансасын ашты. 1894 жылы Лондондерриге алғаш рет электр жарығы 1891 жылғы Лондондерри электр жарығы туралы бұйрық бойынша берілді, ол 1891 жылғы Электр жарығын орнату туралы бұйрықтарды бекіту туралы заңмен расталды. 1918 жылғы Лондондерри корпорациясы туралы заңда қосымша өкілеттіктер берілді. 1899 жылы қабылданған Электр жарығы (тармақтар) туралы заң (1989 жылы күшін жойды) уақытша бұйрықтар үшін ортақ қағидаларды енгізді, кәсіпорындарды біріктіруге және белгіленген аумақтан тыс жерлерде электр энергиясын жеткізуге тыйым салды. 1901 жылы Ньюкасл-апон-Тайн электрмен жабдықтау компаниясы (NESCo) Ұлыбританияда үш фазалы электр қуатын жеткізуші алғашқы Neptune Bank электр стансасын ашты. 1902 жылы Электр жарығы (Шотландия) туралы заң қабылданды. 1904 жылы Лондон электр жарығы аймақтары туралы заң коммуналдық қызметтердің қызмет көрсету аймақтарын өзгертті. 1905 жылы Лондонның жер асты электр теміржолдарына электр қуатын жеткізу үшін Lots Road электр станциясы іске қосылды. 1906 жылы Лондон округтік кеңесі Лондонның трамвай жүйесін қуаттандыру үшін Гринвич электр стансасын (төрт 3500 кВт бірлік) іске қосты. 1908 жылы Лондон электрмен жабдықтау туралы заң бойынша жергілікті биліктің сатып алу өкілеттігі Лондон округтік кеңесіне берілді. 1909 жылы Электр жарығы туралы заң (1989 жылы күшін жойды) электр станцияларын салуға жобалау рұқсатын реттеді. 1910 жылы Лондон электрмен жабдықтау туралы заң 1908 жылғы заңға қолданылмаған коммуналдық қызметтер үшін Лондон округтік кеңесінің сатып алу органы құрды. 1919 жылы Уильямсон және Бирченоу есебінен 1919 жылғы Электр энергиясын (жеткізу) туралы заң қабылданды (1989 жылы күшін жойды). Электр энергиясы жөніндегі комиссия құрылды және электр энергиясы жөніндегі комиссарлар тағайындалды, олар орталық үйлестіруді, аймақтық ұйымдастыруды қамтамасыз етті және ірі электр станцияларында электр қуатын өндіруді орталықтандыруға мүмкіндік берді. Электр энергетикасы саласын бақылау сауда кеңесінен жаңадан құрылған көлік министрлігіне ауыстырылды. 1922 жылы Электр энергиясын (жеткізу) туралы заң (1989 жылы күшін жойды) электр қуатын өндіру жөніндегі бірлескен органдарға қаржылық өкілеттік берді, ал келесі жылдары төрт бірлескен орган құрылды. 1924 жылы L. G. Mouchel & Partners компаниясы Ливерпульдегі Lister Drive электр стансасында Ұлыбританиядағы алғашқы гиперболалық темірбетонды салқындату мұнарасын салды. 1925 жылы Лондон электрлік (No. 1) 1925 жылғы заң бойынша оңтүстік және шығыс Лондондағы төрт электр энергиясы кәсіпорындарын біріктіруге рұқсат берілді. Лондон электр станциясы (No. 2) 1925 жылғы Заң (14 және 15-гео. 5. c. lxiii) оңтүстік және батыс Лондондағы он электр энергиясы кәсіпорынды біріктіруге және Willesden, Bow, Deptford және Battersea сияқты бірнеше ірі электр станцияларында электр қуатын өндіруді орталықтандыру үшін London Power Company құруға рұқсат берді. Газ компанияларына электр қуатын беруге рұқсат беру арқылы 1925 жылғы Статуттық газ компаниялары (электрмен жабдықтау өкілеттіктері) туралы заң көмектесті. 1926 жылы Weir есебінен 1926 жылғы Электр энергиясын (жеткізу) туралы заң (1989 жылы күшін жойды) қабылданды, ол Central Electricity Board және 132 кВ (50 Гц) жиілігінде жұмыс істейтін Ұлттық желіні құрды. 1927 жылы Лондон және Аймақтық электрмен жабдықтау органы туралы заң Лондон және Аймақтық электрмен жабдықтау органына қосымша өкілеттіктер берді. 1928 жылы Электр энергиясын (жеткізу) туралы заң 1919 жылғы заңға ұсақ түзетулер енгізді. 1931 жылы Электр энергиясын (жеткізу) туралы заң (Солтүстік Ирландия) 1931 жылы Солтүстік Ирландия үшін мемлекеттік тағайындалған Электр энергиясы кеңесі құрылды. 1932 жылы Dagenham және Woolwich арасында Теміз өзенінен өтетін 132 кВ желісінің құрылысы аяқталды. 487 фут (148 м) биіктіктегі мұнаралар сол кезде Ұлыбританиядағы ең биік құрылыстар еді, ал көпірдің ұзындығы 3060 фут (933 м) құрады. Теміржол электрлендіруін стандартизациялау туралы бұйрық бойынша жоғары кернеулі желілер үшін 1500 В тұрақты ток және сырғытқыш тоққа арналған 750 В тұрақты ток жүйелері ғана рұқсат етілді. 1933 жылы 132 кВ Ұлттық желі аймақтық желілердің біріктірілген жиынтығы ретінде жұмыс істеді. London Power Company компаниясы Battersea A электр стансасын пайдалануға берді. Электр энергиясын (жеткізу) туралы заң 1933 жылы 1919 және 1922 жылғы заңдарға ұсақ түзетулер енгізді. 1935 жылы Электр энергиясын (жеткізу) туралы заң шеттік электр станциялары үшін тарифтерді реттеді және CEB-ге теміржолдарға тікелей электр қуатын беруге рұқсат берді. 1936 жылы Электрмен жабдықтау (есептегіштер) туралы заң (1989 жылы күшін жойды) тұтынушылардың үйлеріне орнатылған электр есептегіштерін «электр қуатын өлшеу үшін тиісті» деп ресми сертификаттауға инспекторларды тағайындауға рұқсат берді. 1938 жылы 132 кВ Ұлттық желі біріктірілді. 1939 жылы Отын және жарық туралы бұйрық (1939) тұтынушылардан электр қуаты мен газды бейбіт уақыттағы деңгейдің 75 пайызына дейін азайтуды талап етті. 1940 жылы Арнайы заңдарды (мерзімді ұзарту) туралы заң (1940) компаниялардың электрмен жабдықтау кәсіпорындарын сатып алу құқығын тоқтатты, бұл дамуға зиян келтіріп, фрагментацияға әкелуі мүмкін. 1941 жылы электр энергетикасы саласын бақылау жаңадан құрылған Соғыс көлігі министрлігінен қайтадан Сауда кеңесіне ауыстырылды. 1942 жылы Көмір, газ, электр және мұнай өнеркәсібіне стратегиялық бақылауды қамтамасыз ету үшін Отын және қуат министрлігі құрылды. 1943 жылы Су электр станцияларын дамыту (Шотландия) туралы заң (1989 жылы күшін жойды) Шотландияның таулы аймақтарының су ресурстарын мемлекеттік басқаруға алды және Солтүстік Шотландия су электр станциясы кеңесін жобалауға, салуға және Шотландия таулы аймақтарындағы су электр станцияларын басқаруға тағайындады. 1947 жылы Электр энергиясы туралы заң (1989 жылы күшін жойды) 625 электр компаниясын он аймақтық электр кеңестеріне біріктірді, ал электр қуатын өндіру және 132 кВ Ұлттық желі Ұлыбритания электр органына берілді. Түрбіналық генераторларды бақылау туралы бұйрық (No.1) 1947 жылы бумен жұмыс істейтін жиынтықтарды екі өлшемге стандарттауды жүзеге асырды: 30 МВт және 60 МВт. Бұйрық 1950 жылы күшін жойды. 1948 жылы Электр энергиясын (жеткізу) туралы заң (Солтүстік Ирландия) Солтүстік Ирландия электр тақтасына электрлік «мүліктерді, құқықтарды және активтерді» беруді жүзеге асырды. 1949 жылы Dunston B электр стансасында 'бірлік қазандығы' мен қайта қыздыруды қолданудың алғашқы ірі масштабты қолданылуы жүзеге асырылды, онда бір қазан түрбіналық генератор жиынтығына арналды. 1952 жылы Ұлыбритания мен Франция арасында ±100 кВ тұрақты ток су асты кабельдік желісі пайдалануға берілді, ол Dungeness және Boulogne (30 шақырым) арасында екі бағытта 160 МВт қуатты жеткізуге арналған. Ол 1982 жылы қолданыстан шығарылды.

Жергілікті заңнаманың уақыт кестесі

Электр энергиясын жеткізу бойынша жоғарыда көрсетілген жалпы мемлекеттік актілерден басқа, жергілікті актілер де болды. 1882-1909 жылдардағы Электр жарығын беру туралы заңдар жергілікті билік органдарына және компанияларға Сауда палатасына электр энергиясын жеткізуге уақытша тапсырыстар мен лицензиялар алуға рұқсат берді. Тапсырыстар жергілікті Электр жарығын орнату туралы актілермен расталды. Жергілікті билік органдары мен компаниялар электр энергиясын жеткізу үшін жергілікті актілерді де ала алатын болды. Төмендегі кестеде жергілікті актілердің мысалдары келтірілген. Жергілікті актілерде тиісті жылдың тарау нөмірі кіші әріптермен рим цифрларымен көрсетіледі.

+ Ұлыбританиядағы жергілікті актілер бойынша электр энергиясы заңнамасының жылдық тізімі 1883–1948

Жыл Тарау Актінің тақырыбы Ережелер

1879 – 1884 1879ccxiii Ливерпуль (Корпорация) Электр жарығын беру туралы актісі 1880cxxv Халл (Корпорация) Электр жарығын беру туралы актісі 1881xxvii Уэстгейт және Бирчингтон Газ және Электр актісі 1882 ——— 1883ccxiii Электр жарығын беру туралы тапсырыстарды растау (№1) актісі Кембридж, Кентербери, Челси, Финчли, Фолкстон, Грейвсенд, Гринок, Гринвич, Хай Уайкомб, Ипсуич, Мейдстоун, Сандерленд қалаларына тапсырыстар 1883ccxiv Электр жарығын беру туралы тапсырыстарды растау (№2) актісі Астон Манор, Биркдейл, Дадли, Сэлтли, Алверстон, Уэст Бромвич, Вулверхэмптон қалаларына тапсырыстар 1883ccxv Электр жарығын беру туралы тапсырыстарды растау (№3) актісі Балсалл Хит, Бирмингем, Реддич, Уолсалл қалаларына тапсырыстар 1883ccxvi Электр жарығын беру туралы тапсырыстарды растау (№4) актісі Бартон, Экклс және т.б., Карлайл, Кройдон, Лутон, Маргат, Нельсон, Рочестер, Скарборо, Садбери қалаларына тапсырыстар 1883ccxvii Электр жарығын беру туралы тапсырыстарды растау (№5) актісі Бермондси, Клеркенуэлл, Хэмпстед, Холборн, Хорнси, Шығысқа қарайғы Сент-Джордж, Сент-Джайлс, Сент-Джеймс және Сент-Мартинс, Сент-Люк, Уандсуорт қалаларына тапсырыстар 1883ccxviii Электр жарығын беру туралы тапсырыстарды растау (№6) актісі Лаймхаус, Поплар, Ричмонд, Ротерхит, Сент-Джайлс, Сент-Сейвиорс, Шоредич, Уэднесбери және Дарластон қалаларына тапсырыстар 1883ccxix Электр жарығын беру туралы тапсырыстарды растау (№7) актісі Барнс және Мортлейк, Хакни, Ислингтон, Сент-Панкрас, Уайтчепел қалаларына тапсырыстар 1883ccxx Электр жарығын беру туралы тапсырыстарды растау (№8) актісі Брэдфорд, Брайтон, Хановер сквері, Норвич, Саут Кенсингтон, Стрэнд, Виктория қалаларына тапсырыстар 1883ccxxi Электр жарығын беру туралы тапсырыстарды растау (№9) актісі Бристоль, Грантем, Лоустофт қалаларына тапсырыстар 1883ccxxii Электр жарығын беру туралы тапсырыстарды растау (№10) актісі Чизвик, Сент-Джордж Мученик қалаларына тапсырыстар 1883ccxxiii Электр жарығын беру туралы тапсырыстарды растау (№11) актісі Солтүстік Шотландия, Уэст Хартпул қалаларына тапсырыстар 1884xiv Электр жарығын беру туралы тапсырыстарды растау актісі Эдисон және Суонн Біріккен Электр жарығына тапсырыстар 1884xlii Электр жарығын беру туралы тапсырысты растау (№2) актісі Бери Сент-Эдмундс қаласына тапсырыс 1884lxxvi Электр жарығын беру туралы тапсырыстарды растау (№3) актісі Сент-Джеймс, Сент-Мартин және Сент-Джордж Хановер сквері қалаларына тапсырыстар 1884lxxxiv Электр жарығын беру туралы тапсырысты растау (№4) актісі Фулхэм ауданына тапсырыс 1885 – 1889 1885 ——— 1886xviii Электр жарығын беру туралы тапсырысты растау актісі Челси қаласына тапсырыс 1887 ——— 1888 ——— 1889clxxiv Электр жарығын беру туралы тапсырыстарды растау актісі Бирмингем, Ливерпуль, Суонси қалаларына тапсырыстар 1889clxxviii Электр жарығын беру туралы тапсырысты растау (№2) актісі Лондон Электр Жеткізу Корпорациясы, Вестминстер қаласына тапсырыс 1889clxxix Электр жарығын беру туралы тапсырыстарды растау (№3) актісі Үйден үйге жабдықтау, Кенсингтон және Найтсбридж, Ноттинг Хилл, Саут Кенсингтон қалаларына тапсырыстар 1889clxxx Электр жарығын беру туралы тапсырысты растау (№4) актісі Сент-Мартин қаласына тапсырыс 1889clxxxi Электр жарығын беру туралы тапсырысты растау (№5) актісі Метрополитен Электр Жеткізу Компаниясына тапсырыс 1890 – 1894 1890clxxxvi Электр жарығын беру туралы тапсырыстарды растау актісі Кембридж, Дувр, Хоув, Уолсалл, Вулверхэмптон, Уостер қалаларына тапсырыстар 1890clxxxvii Электр жарығын беру туралы тапсырыстарды растау (№2) актісі Бернли, Бери, Честер, Флитвуд, Ланкастер, Салфорд қалаларына тапсырыстар 1890clxxxviii Электр жарығын беру туралы тапсырыстарды растау (№3) актісі Бакуп, Бедфорд, Хаддерсфилд, Малверн, Олдам, Стоктон-он-Тис қалаларына тапсырыстар 1890clxxxix Электр жарығын беру туралы тапсырыстарды растау (№4) актісі Аккрингтон, Барнсли, Блэкпул, Бертон-апон-Трент, Челтнем, Дарлингтон қалаларына тапсырыстар 1890cxc Электр жарығын беру туралы тапсырыстарды растау (№5) актісі Борнмут, Дерби, Гастингс және Сент-Леонардс-он-Си, Оксфорд, Портсмут, Уокинг қалаларына тапсырыстар 1890cxci Электр жарығын беру туралы тапсырыстарды растау (№6) актісі Биркенхед, Грейт Ярмут, Кингстон-апон-Халл, Ноттингем, Уиган, Йорк қалаларына тапсырыстар 1890cxcii Электр жарығын беру туралы тапсырыстарды растау (№7) актісі Белфаст, Блэкберн, Лестер, Морекамб, Севенукс, Тунсталл қалаларына тапсырыстар 1890cxciii Электр жарығын беру туралы тапсырыстарды растау (№8) актісі Эйр, Богнор, Истборн, Голуэй, Стаффорд, Тивертон қалаларына тапсырыстар 1890cxciv Электр жарығын беру туралы тапсырыстарды растау (№9) актісі Лэмбет, Солтүстік Лондон Электр Жеткізу, Сент-Джеймс, Лондон Электр Жеткізу, Уандсуорт қалаларына тапсырыстар 1890cxcvi Электр жарығын беру туралы тапсырыстарды растау (№10) актісі Эштон-андер-Лайн, Борнмут Электр Жеткізу, Коатбридж, Гастингс Мемлекеттік мақсаттар, Нортгемптон, Виндзор қалаларына тапсырыстар 1890cxcvii Электр жарығын беру туралы тапсырыстарды растау (№11) актісі Чатэм, Рочестер және аудан, Манчестер, Плимут, Врэксем қалаларына тапсырыстар 1890cxcviii Электр жарығын беру туралы тапсырыстарды растау (№12) актісі Кристал Пэлас және аудан, Метрополитен Электр Жеткізу қалаларына тапсырыстар 1890cxcv Электр жарығын беру туралы тапсырыстарды растау (№13) актісі Престон, Престон және Фулвуд қалаларына тапсырыстар 1890cxcix Электр жарығын беру туралы тапсырыстарды растау (№14) актісі Абердин, Данди, Глазго, Келвинсайд, Мосс Сайд және Стретфорд қалаларына тапсырыстар 1891xlix Электр жарығын беру туралы тапсырыстарды растау (№1) актісі Болтон, Кентербери, Дьюсбери, Ханли, Харрогейт, Сандерленд қалаларына тапсырыстар 1891l Электр жарығын беру туралы тапсырыстарды растау (№2) актісі Илинг, Норвич, Саутпорт, Стокпорт, Сурбитон, Тайнмут қалаларына тапсырыстар 1891li Электр жарығын беру туралы тапсырыстарды растау (№3) актісі Бишопс Стортфорд, Кройдон, Хекмондвик, Лондондери, Саутенд, Уэстон-супер-Мэр қалаларына тапсырыстар 1891lii Электр жарығын беру туралы тапсырыстарды растау (№4) актісі Актон, Чизвик, Ковентри, Киддерминстер, Лланелли, Саут Шилдс қалаларына тапсырыстар 1891lxii Электр жарығын беру туралы тапсырыстарды растау (№5) актісі Бромли, Престон, Скарборо, Торки, Танбридж Уэллс, Уиттингтон қалаларына тапсырыстар 1891lxiii Электр жарығын беру туралы тапсырыстарды растау (№6) актісі Шотландияның оңтүстігіне тапсырыстар 1891lxiv Электр жарығын беру туралы тапсырыстарды растау (№7) актісі Герфорд, Килларни, Кингстон-апон-Темс, Ливерпуль, Токсет Парк, Уайтхейвен қалаларына тапсырыстар 1891civ Электр жарығын беру туралы тапсырыстарды растау (№8) актісі Бирмингем, Кардифф, Эксетер, Ипсуич, Уитби қалаларына тапсырыстар 1891lxv Электр жарығын беру туралы тапсырыстарды растау (№9) актісі Кэмберуэлл, Ислингтон, Саутуарк, Уандсуорт, Вестминстер қалаларына тапсырыстар 1891ccxii Электр жарығын беру туралы тапсырыстарды растау (№10) актісі Лондон қаласына, Клеркенуэлл, Сент-Люк, Челси, Вулвич қалаларына тапсырыстар 1891cv Электр жарығын беру туралы тапсырыстарды растау (№11) актісі Ньюпорт, Пул, Уэйбридж қалаларына тапсырыстар 1891cvi Электр жарығын беру туралы тапсырыстарды растау (№12) актісі Лидс, Ньюкасл-апон-Тайн қалаларына тапсырыстар 1892xxxvi Электр жарығын беру туралы тапсырыстарды растау (№1) актісі Глазго шекараларына тапсырыстар 1892xxxvii Электр жарығын беру туралы тапсырыстарды растау (№2) актісі Аберистуит, Эштон-андер-Лайн, Галифакс, Харвич, Лимерик, Мейдстоун қалаларына тапсырыстар 1892xxxviii Электр жарығын беру туралы тапсырыстарды растау (№3) актісі Килкенни, Ньюбери, Саттон, Уэст Хэм, Уокинг қалаларына тапсырыстар 1892ccxix Электр жарығын беру туралы тапсырыстарды растау (№4) актісі Дублин, Фархэм, Ливерпуль, Шеффилд, Уотерфорд қалаларына тапсырыстар 1892ccxx Электр жарығын беру туралы тапсырыстарды растау (№6) актісі Хэмпстед, Лэмбет, Шоредич, Уайтчепел қалаларына тапсырыстар 1892ccxxvii Электр жарығын беру туралы тапсырыстарды растау (№5) актісі Лондон графтығы Электр Жеткізу Компаниясы, Саутуарк, Уандсуорт қалаларына тапсырыстар 1893xxxv Электр жарығын беру туралы тапсырыстарды растау (№2) актісі Бекенхэм, Колчестер, Экклс, Ньюкасл-апон-Тайн қалаларына тапсырыстар 1893xl Электр жарығын беру туралы тапсырыстарды растау (№3) актісі Хакни, Хэммерсмит, Поплар қалаларына тапсырыстар 1893lxxxv Лондон қаласы Электр жарығы Лондон қаласы Электр жарығы компаниясы 1893cvi Электр жарығын беру туралы тапсырыстарды растау (№1) актісі Шотландияның оңтүстігіне электр энергиясы бойынша тапсырыстар 1893cxv Электр...