Кіріспе

Британдық электр инженерлік компаниясы Ferranti немесе Ferranti International PLC – 1885 жылдан 1993 жылы банкротқа ұшырағанға дейін бір ғасырдан астам уақыт қызмет еткен Ұлыбританияның электр инженерлік және жабдықтар фирмасы. Компания бір кезде FTSE 100 индексінің құрамына кірген. Фирма электр желілері жүйелері және қорғаныс электроникасы саласындағы жұмыстарымен танымал болды. Сонымен қатар, 1951 жылы Ferranti алғашқы компьютерлердің бірі – Ferranti Mark 1 сатуды бастады. Бельгиялық еншілес компания Ferranti Computer Systems атауымен әлі де жұмыс істеп келеді және 1994 жылдан бастап Nijkerk Holding компаниясының құрамына кіреді.

Басталуы

Себастьян Зиани де Ферранти өзінің алғашқы бизнесін – «Ферранти, Томпсон және Инс» компаниясын 1882 жылы құрды. Компания «Ферранти Томпсон Альтернаторын» жасап шығарды. Ферранти бастапқыда ауыспалы токпен электр қуатын таратуға баса назар аударды және Ұлыбританиядағы санаулы сарапшылардың бірі болды. 1885 жылы доктор Ферранти Франсис Инс пен Чарльз Спаркспен серіктестік құрып, «S. Z. de Ferranti» деген жаңа компания ашты. Дж. Ф. Уилсонның сөзіне сәйкес, доктор Феррантидің электр есептегіштерімен байланысы Инсті осы жаңа кәсіпке серіктес болуға ықпал етті, ал есептегіштерді жетілдіру оның бизнесінің келесі ондаған жылдар бойы дамуы мен өмір сүруі үшін өте маңызды болды. Ауыспалы ток жақтасы болғанына қарамастан, Ферранти көптеген электрмен жабдықтау компаниялары мен электр тарату фирмаларына AC және DC есептегіштерін жеткізуші маңызды өндіруші болды. 1887 жылы Лондон электрмен жабдықтау корпорациясы (LESCo) доктор Феррантиді Депфордтағы электр станциясын жобалау үшін шақырды. Ол ғимаратты, генераторлық жабдықты және тарату жүйесін жобалады. 1890 жылдың қазан айында аяқталғаннан кейін, бұл бірінші нағыз заманауи электр станциясы болды. Ол 10 000 вольтты жоғары кернеулі ауыспалы токпен жабдықтады, қажет болған жағдайда оны тұтынушыларға қолдану үшін төмен кернеуге түрлендірді. Жоғары кернеулі трансформаторлар Ферранти үшін маңызды өнімге айналды. Мостон қаласында орналасқан «Ferranti Instruments» компаниясы ғылыми өлшемдерге арналған түрлі құралдарды, соның ішінде алғашқы конус және пластиналы тұтқырлық өлшегіштерін жасады. Ферранти 1950 жылдардың ортасында Холлинвудта жаңа трансформатор зауытын салды, осы кезде электр қуатын тарату саласы қарқынды дамыды. 1974 жылға қарай Ферранти қорғаныс өнеркәсібіне маңызды жеткізушіге айналды, бірақ оның трансформаторлар бөлімі зиянға ұшырап, ауыр қаржылық қиындықтар туғызды. Бұл компанияны үкіметтің Ұлттық Кәсіпорын Кеңесі құтқаруға көмектесті, компанияның 65% үлесін иеленді.

Қорғаныс электроникасы

Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Ферранти электроника, фитюльдер, клапандардың ірі жеткізушісі болды және IDF (Identification Friend or Foe) жүйесін әзірлеу арқылы Ұлыбританияда радардың алғашқы дамуына белсенді қатысты, сондай-ақ компанияның табыстылығына үлкен үлес қосты. Кейінгі өнімдерге қатты күйдегі сақиналы лазерлік гироскоптар кірді. 1949 жылдан бастап Ферранти Паккард Канада Корольдік Әскери-теңіз флотына DATAR (Цифрлық Автоматтандырылған Іздеу және Шешу) жүйесін әзірлеуге көмектесті. DATAR – бұл радар және сонар ақпаратын біріктіретін, командирлерге жауынгерлік даланың «жалпы көрінісін» ұсынатын және су асты кемелері мен ұшақтарға шабуылды үйлестіруге мүмкіндік беретін жаңашыл компьютерлік жауынгерлік ақпараттық жүйе. 1950 жылдары жұмыс әуедегі радарды әзірлеуге бағытталды, нәтижесінде компания Ұлыбританияның көптеген жылдам реактивтік және тікұшақ парктеріне радарлар жеткізді. Бүгінде Крю Толл алаңы (қазіргі Леонардо S.p.A.) Eurofighter Typhoon үшін Euroradar CAPTOR радарын жеткізетін консорциумды басқарады. 1960 және 1970 жылдары инерциялық навигациялық жүйелер компания үшін маңызды өнімге айналды, жүйелер жылдам реактивтік ұшақтарға (Harrier, Phantom, Tornado), ғарыш және құрлықта қолдануға арналды. Электромеханикалық инерциялық навигациялық жүйелер Эдинбургтегі Silverknowes алаңында құрастырылды. Олар басқа әскери және азаматтық қолданыстармен қатар ESA Ariane 4 және алғашқы Ariane 5 ұшырылымдарында қолданылды. Ферранти сонымен қатар PADS (Позицияны және Азимутты анықтау жүйесі) жүйесін жасады, бұл көлік құралына орнатылатын инерциялық навигациялық жүйе, және оны Британ армиясы қолданды. 1960 жылдары лазердің пайда болуымен компания электрооптика саласында жедел дамыды. 1970 жылдардың басында Jaguar және Harrier парктері үшін, ал кейіннен Tornado үшін Лазерлік Арақашықтық Өлшегіш және Белгіленген Нысана Іздеуші (LRMTS) жүйесін жеткізді. 1974 жылы ол британдық армияға әлемдегі алғашқы портативті лазерлік арақашықтық өлшегіш/белгілеуіш (Лазерлік Мақсатты Белгілеуші немесе LTM) ұсынды және АҚШ нарығында айтарлықтай жетістіктерге қол жеткізді, Калифорния штатындағы Ханттингтон Бич қаласында Ferranti Electro Optics Inc. құрды. Оның TIALD (Термикалық Бейнелеу Әуедегі Лазерлік Белгілеуші) модулі бірінші Шығанақ соғысында жедел түрде қолданысқа енгізілгеннен бері Tornado ұшағында дерлік үздірілмейтін ұрыс операцияларында қолданылып келеді. 1960 жылдардан 1980 жылдардың соңына дейін Ферранти радар жүйелерін әзірлеген Bristol Ferranti Bloodhound SAM компаниясының табысының маңызды көзі болды. 1970 жылы Ферранти Plessey компаниясымен бірлесіп жаңа сонарлар сериясын жасап, компьютерлік жүйелерді жобалап және құрастырғаннан кейін сонарлар саласында белсенділік танытты. Бұл жұмыс Sonar 2050 жүйесіне толық келісімшартты жеңіп алғаннан кейін кеңейтілді. Бастапқыда жұмыс Уайтеншоу зауытында, содан кейін Чидл-Хитта жүргізілді. Басқа компанияларды сатып алу оған сонарлық массивтерде тәжірибе жинақтауға көмектесті. Бұл бизнес кейіннен Ferranti Thomson Sonar Systems болып өзгерді. Eurofighter Typhoon жобасы үшін радарды таңдау 1990 жылдардың басында халықаралық деңгейде маңызды мәселе болды. Ұлыбритания, Италия және Испания Ферранти басқаратын ECR 90-ды қолдады, ал Германия MSD2000-ді артық көрді (Hughes, AEG және GEC ынтымақтастығы). Ұлыбританияның қорғаныс министрі Том Кинг өзінің неміс әріптесі Герхард Столтенбергке британ үкіметі жобаны қолдайтынын және GEC компаниясына Ferranti Defence Systems компаниясын қиын жағдайдағы бас компаниясынан сатып алуға рұқсат беретінін мәлімдегеннен кейін келісімге қол жеткізілді. Hughes EFA таңдауындағы рөлі үшін GEC компаниясын 600 миллион долларға сотқа берді және Ferranti компаниясын сатып алған кезде ECR 90 жүйесінде Hughes технологиясын қолданғанын мәлімдеді. Кейіннен ол бұл айыптаудан бас тарды және 23 миллион доллар төледі; сот MSD 2000 жүйесінің «GEC қиянатпен араласпаса және Ынтымақтастық туралы келісімге байланысты компаниялар өздерінің міндеттемелерін адалдықпен орындаса, табысқа жетудің нақты мүмкіндігі болған» деген шешімге келді.

Өнеркәсіптік электроника

Компания 1956 жылы станоктар үшін оптикалық позицияны өлшейтін жабдықтарды сатуға кірісті. Позицияны өлшеу дифракциялық торлармен туындаған моир сызықтарының негізінде жасалды. 1980 жылдардың аяғында компанияның бірнеше бөлімшесі әскери емес салалармен айналысты. Оларға микротолқынды байланыс құралдары (Ferranti Communications) және жанармай (газ) станцияларының сорғылары (Ferranti Autocourt) кірді. Бұл екі бөлімнің де орналасқан жері Шотландияның Далкит қаласы болды.

Халықаралық сигнал мен басқаруды алу

1987 жылы «Ферранти» Пенсильвания штатында орналасқан американдық қорғаныс мердігері «International Signal and Control» (ISC) компаниясын сатып алды. Содан кейін компания атауын «Ferranti International PLC» деп өзгертті және біріктірілген бизнесті келесі бөлімшелерге құрылымдық өзгерістер енгізіп бөлді: «Ferranti Computer Systems», «Ferranti Defence Systems», «Ferranti Dynamics», «Ferranti Satcomms», «Ferranti Telecoms», «Ferranti Technologies» және «International Signal and Control».

Ferranti атауын пайдаланудың басқа түрлері

Ferranti атауын пайдаланудың бірнеше жолы әлі де қолданылуда. Эдинбургте Ferranti Edinburgh Recreation Club (FERC), Ferranti Mountaineering Club және Ferranti Ten pin Bowling League әлі де бар. Бұл ұйымдардың енді Эдинбургте жұмыс істеген Ferranti компанияларын сіңірген компаниялармен ешқандай ресми байланысы жоқ болғанымен, олар әлі де бұрынғы аттарымен жұмыс істейді. Ferranti Thistle F. C. 1943 жылы құрылып, 1974 жылы Шотландия футбол лигасына қосылды. Қатаң демеушілік талаптарына байланысты ол Meadowbank Thistle F. C., кейін Livingston F. C. деп атын өзгертті.

Denis Ferranti Meters Limited әлі күнге (2021) Себастьян де Феррантидің тікелей туысына тиесілі, бірақ ол ірі Ferranti корпорациясымен тікелей байланысты емес. Компанияда 200-ден астам қызметкер жұмыс істейді, олар BT-нің қоғамдық телефондарын, ірі өнеркәсіптік көліктерге арналған май сорғыларын, моторлық шешімдерге арналған электр моторларын, электрониканы және шағын MOD жабдықтарын өндіреді.