Кіріспе

Спайк Джонз режиссерлік еткен 2009 жылғы фильм "Жабайы нәрселер мекені" 2009 жылдың 16 қазанында АҚШ-та, 3 желтоқсанда Австралияда және 17 желтоқсанда Германияда көрсетілді. Warner Bros. компаниясы мен жаңалықтар құралдары фильмнің шығу алдындағы Джонздің режиссерлік көзқарасы балаларға арналған ба емес пе деген алаңдаулылықтарына қарамастан, фильм жағымды пікірлерге ие болып, жыл соңындағы көптеген үздік он фильмнің тізіміне енді. Дегенмен, фильм қаржылық тұрғыдан сәтсіз болды, өндіріс бюджеті 100 миллион доллар болса, кірісі 100 миллион долларды құрады. Фильм 2010 жылдың 2 наурызында DVD және Blu-ray форматтарында шықты.

Сюжет

Макс - 9 жасар жалғызбасты бала, қиялы кең, ата-анасы ажырасқан. Оның үлкен әпкесі Клэр, оның достары қарлы шайқаста Макспен бірге оның қарлы қалмағын талқандағанда ештеңе істемейді. Ашу-ызадан Макс оның бөлмесін бұзып, өзі жасаған кадрды талқандайды. Кейіннен оның анасы Конни өзінің жігіті Адрианды кешкі асқа шақырады. Макс оған келісілгендей кешке бірге уақыт өткізбегені үшін ренжіді. Ол қасқыр костюмін киіп, үйді бүлдіреді. Конни оны ренжітіп жатқанда, ол оның иығына шауып, шабуыл жасайды. Ол оған айқайлап, ол қаша жөнелді, болған оқиғадан қорқып. Бір көлдің жағасында Макс кішкентай қайықты тауып, оған түседі. Ақырында Макс Жеті үлкен жабайы аңдар тобының мекендейтін аралға жетеді. Олар: Кэрол, Айра, Джудит, Александр, Дуглас, Буль және КВ. Кэрол КВ-ның кетуінен туындаған күйзеліске ұшырап жатыр. Макс осы қақтығысқа қосылуға тырысады, бірақ ол өзін Жабайы заттардың күдікті ашуына тап болады. Олар оны жеуді ойлағанда, Макс оларды топқа келісімді әкелетін сиқырлы күштерге ие патша екеніне сендіреді. Олар оны жаңа патша етіп тағайындайды. Көп ұзамай КВ оралады, ал Макс "жабайы күйзелісті" жариялайды, онда Жабайы заттар ағашты сындырып, бір-біріне қарсы тұрып, Макс ортасында үйіліп ұйықтап кетеді. Кэрол Максқа аралды аралап, аралдың қандай болғанын қалайтынын бейнелейтін модельді көрсетеді. Осыдан шабыт алған Макс үлкен бекініс салуды тапсырады. КВ өзінің екі құс досын, Боб пен Терриді фортқа әкелгенде, Карл оларды сырттан келгендер деп санайды. Олардың ашуын жою үшін Макс тайпаны "жақсылар" және "жамандар" деп екіге бөліп, топырақпен шайқасады. Алайда, Александр ойын кезінде жарақаттанады, ал Кэрол КВ-ді оның басына шала тапқан үшін келекелейді, бұл соңғысының тағы да кетуіне себеп болады. Макс Александрды фортта жалғыз табады, содан кейін ол Макстың сиқырлы күштерге ие патша емес екенін білетінін айтады, бірақ оған ешқашан Кэролға білдірмеу керектігін ескертеді. Алайда, Дуглас шындықты ашып көрсетеді, өйткені Кэрол түн ортасында форттың жағдайына және Макстың патша ретінде міндеттерін орындамауына байланысты тағы да ашуға түседі. Ашулы Кэрол Дугластың оң қолын жыртып алады, бірақ жарадан құм ғана құйылады, кейін Максты орманға қуып, оны жеуге тырысады. Максты КВ құтқарады, ол оны асқазанында жасырады. Кэрол кеткеннен кейін КВ Максқа олардың өмірі қаншалықты қиын екенін түсіндіреді, Кэролдың ашуы жағдайды тек нашарлатады. Макс анасының неден өтіп жатқанын түсінеді және аралдан кетуге шешім қабылдайды. Макс Кэролдың үлгілік аралының қираған қалдықтарын тауып, оған сүйіспеншіліктің белгісін қалдырады. Макс Кэролды тауып, оған патша емес болғандықтан үйіне баратынын айтады. Басқа Жабайы заттар Максты қайығына дейін алып барады. Кэрол Макстың белгісін тауып, оларға қосылуға жүгіреді және оны шығарып салуға уақытында келеді. Ол айқайлай бастайды, Макс оған жауап береді; басқа да жабайы заттар қосылады. Кэрол КВ-ге қарап, оған жылы-жуан күлімсіреді. Үйге оралғанда Макс анасының құшағына құшақтанады, ол оған бір ыдыс шұба, шоколад торт пен бір стакан сүт береді. Ол тамақ ішіп жатқанда, әйел оның жанында отырады, ал ол әйелдің дастарқан басында ұйықтап қалғанын көреді.

Тірі іс-әрекет

Макс Рекордс Макс рөлінде, жолғыз, шексіз қиялы бар бала. Кэтрин Киннер Кони рөлінде, Макстың анасы. Марк Руффало Эдриан рөлінде, Конидің жігіті. Пепита Эммерикс Клэр рөлінде, Макстың үлкен қарындасы. Стив Музакис Макстың мұғалімі рөлінде. Макс Пфайфер, Мадлен Гривс, Джошуа Джей және Райан Корр Клэрдің достары рөлінде.

Дауыс беру

Джеймс Гандольфини – Кэрол, импульсивті және тез ашуланатын «Жабайы нәрселердің» көшбасшысы. Лорен Амброуз – КВ, топтан оқшауланған, бірақ Макс үшін қамқор анаға айналатын кейіпкер. Крис Купер – Дуглас, Каролдың жақын досы, бейбітшілікті сақтайтын, какадуға ұқсайтын «жабайы нәрсе». Форст Уайтакер – Айра, мейірімді және үнсіз сөйлейтін «жабайы нәрсе». Кэтрин О’Хара – Джудит, Айраның агрессивті және дауыс көтеріп сөйлейтін сүйіктісі, үш мүйізді арыстанға ұқсайтын «жабайы нәрсе». Пол Дано – Александр, ешкіге ұқсайтын «жабайы нәрсе», оны үнемі назарсыз қалдырып, кемсітеді және жаман қарым-қатынас жасайды. Майкл Берри – Бернард Бұқа, өзін-өзінен алыс ұстап, көбінесе сөйлемейтін, қорқынышты және тыныш бұқаға ұқсайтын «жабайы нәрсе». Спайк Джонз – Боб пен Терри, КВ-ның достары, екі сұр соқыр.

Даму

Where the Wild Things Are өз дамуын 1980 жылдардың басында Walt Disney Productions компаниясының анимациялық фильмі ретінде бастады, мұнда дәстүрлі анимациялық кейіпкерлер компьютерлік графикамен жасалған ортамен үйлесетін болған. Аниматорлар Глен Кин мен Джон Лассетер (кейін Pixar Animation Studios-қа ауысқан) анимацияның осы гибридті түрі қалай жұмыс істейтінін сынап көру үшін сынақ фильмін аяқтады, бірақ жоба одан әрі дамытылмады. Сендак пен продюсер Джон Б. Карлс 1992 жылы Wild Things Productions компаниясын құрды, мақсаты – Сендак туындыларының бейімделуін жасау болатын. 1999 жылы Universal Studios және Playtone кітапты бейімдеу құқығын сатып алды, бастапқыда Гор Вербински режиссерлікке, ал Эрик Уоррен Сингер сценарий жазуға тартылды, жанды түсірілім мен CGI технологиясын қолдану жоспарланған. 2001 жылы Universal жанды түсірілім/CGI жобасын толық компьютерлік анимацияға ауыстырды, режиссерлікке Disney аниматоры Эрик Голдберг шақырылды. Бірақ 2003 жылы олар қайтадан жанды түсірілімге қайтып оралды, Голдбергтің орнына Спайк Джонз келді. Көптеген жылдар бойы түрлі продюсерлердің қызығушылығын тудырғаннан кейін, Сендак Спайк Джонзды режиссер ретінде жақсы көрді, оның "жас, қызықты және басқаларында болмаған ерекше ұшқыны бар" екенін айтты. Фильм бастапқыда Universal компаниясынан шығуы тиіс болған, алайда, Джонздің түсінігіне қатысты Universal мен Сендак арасындағы келіспеушіліктерге байланысты, өндіріс Warner Bros. компаниясына ауыстырылды. 2005 жылы Джонс пен Дейв Эггерс 111 беттік сценарийді аяқтады, бастапқы он үш сөйлемнен тұратын әңгімені кеңейтті. 8 шілдеде 2006 жылы Макс рөліне кастинг іріктеуі басталды. Іріктеу процесі айлар бойы созылды, бірақ ақырында Макс Рекордс таңдалды. «Нарния жылнамалары» фильмінде жұмыс істеген, Оскармен марапатталған грим эффектілерінің шебері Говард Бергер фильмде жұмыс істеу ұсынысын төрт рет қабылдамады. Кітап оны бала кезінде арнайы эффектілер саласында жұмыс істеуге шабыландырғанмен, оны түсіру "қорқынышты идея" екенін сезінді. Джонс содан кейін бастапқы дизайн мен сынақ костюмдерін жасаған Стив Джонсонға жүгінді, бірақ ақырында Джим Хенсонның жаратылыстар шеберханасы Wild Things кейіпкерлері үшін аниматроникалық костюмдерді жасады. Джонс процестің барлық кезеңінде Сендакпен тығыз байланыста болды, ал автор Джим Хенсонның жаратылыстар шеберханасы жасаған кейіпкерлердің дизаймын мақұлдады. Макс Рекордс үшін түсірілім алаңын ыңғайлырақ ету үшін Джонс түсірілім тобының мүшелерін балаларын әкелуге шақырды. Олардың кейбіреулерін фильмдегі сынып сахнасында көруге болады. Мишель Уильямс бастапқыда Wild Thing KW әйелінің рөліне бекітілген, бірақ оның дауысы "Wild Thing кейіпкерінің түсінігіне сәйкес келмегендіктен" жобадан шықты. Оның орнына Лорен Амброуз келді, түсірілім жалғасты.

Түсірілім

Негізгі түсірілімдер 2006 жылдың шілдесінде Австралияның Мельбурн қаласындағы Docklands Studios Melbourne студиясында басталды және 2006 жылдың желтоқсанында аяқталды. 2008 жылы сынақ кадрлары интернетке тарап, әртүрлі реакцияларды тудырды. Джонз бұл кадрларды "беттерге арналған VFX жоспарымыздың жұмыс істейтінін көру үшін жасалған өте ерте сынақ" деп атады, бірақ видеоға қарсы фанаттардың наразылығы, сондай-ақ сынақ көрсетілімдеріндегі "қорқып қалған балалар" туралы аңызбен бірге Warner Bros. фильмнің шығарылуын бастапқы күнді – 2008 жылдың 3 қазанынан бір жылға кейінге шегерді. 2008 жылдың 20 ақпанында Warner Bros. компаниясы фильмді толығымен қайта түсіруді қарастырып жатқаны туралы болжамдар пайда болды. Содан кейін WB президенті Алан Ф. Хорн былай деді: "Біз оған көбірек қаржы бөлдік, тіпті одан да маңыздысы – фильмді жетілдіру үшін оған көбірек уақыт бердік. Біз Спайктің көзқарасын көрсететін, бірақ сонымен бірге кең көрермен үшін тартымды болатын ортақ шешім табуға тырысамыз. Біз осы туындыны жай ғана студиялық фильмге айналдырмағымыз жоқ. Бұл өте ерекше материал, сондықтан оны дұрыс жасауға ұмтылып жатырмыз". Продюсер Гэри Гоцман осыған қосып: "Біз Спайктің көзқарасын толық қолдаймыз. Оған өзі қалаған фильмді жасауға көмектесіп жатырмыз", – деді. 2008 жылдың соңында Джонз Лондондағы Framestore компаниясымен бірге фильмді аяқтау үшін және анимация мен визуалды эффекттер тобының көмегімен актерлік ойынды жандандыру үшін жұмыс істеді. Келесі алты ай бойы Джонз студиядағы аниматорлармен бірге жұмыс істеді, олар көп жылдар бұрын дауыстармен басталған, Австралиядағы костюмдік түсірілімдермен жалғасқан және Лондонның Сохо аймағында аяқталған актерлік ойынды Джонздің көзқарасына сәйкес жүзеге асыру үшін тырысты. Ол сондай-ақ бірнеше сахнаны қайта түсіріп, үш жаңа сахна қосты, нәтижесінде фильмнің құны бастапқыда бекітілген 75 миллион доллардан 100 миллион долларға дейін өсті.

Музыка

Фильм трейлері үшін Arcade Fire өзінің Funeral альбомынан "Wake Up" әнінің жаңадан жазылған нұсқасын ұсынды. Бұл жаңа нұсқа фильмнің өзінде де, саундтректе де қолданылмаған және көпшілікке таралған емес. Фильмде Karen O, Zahida K, Anisa R K және The Kids орындаған "Hideaway", "Rumpus", "Worried Shoes" және "All is Love" сияқты әндер естіледі.

Сыни жауап

Rotten Tomatoes веб-сайтында фильмнің 270 шолуға негізделген 73% мақұлдау рейтингі бар, орташа бағасы 7/10. Сайттың сыншыларының консенсусы: "Кейбіреулер оның қараңғы атмосферасы мен жұқа сюжетінен көңілі тоймауы мүмкін, бірақ Спайк Джонздің классикалық балалар кітабының шынайы бейімдемесі әдемі де, ұстамсыз". Metacritic 37 сыншының бағалары бойынша 100 балдық шкала бойынша 71 бал берді, бұл "жалпы алғанда жағымды пікірлерді" көрсетеді. CinemaScore сауалнамасы бойынша көрермендер фильмге A+ мен F аралығындағы "B+" бағасын берді. Entertainment Weekly журналисі Лиза Шварцбаум фильмге "жылдың үздік фильмдерінің бірі" деп бағалап, A әрпін берді. New York Times журналисі Манола Даргис Спайк Джонздің "фильмдері оның бұрынғы жұмыстарынан асып түседі" деп жазды, сонымен қатар "Жабайы нәрселердегі" керемет әсерлермен қатар, визуалды фантазия мен керемет сезімді атап өтті. Rolling Stone журналисі Питер Траверс фильмге төрт жұлдыз беріп, "Жұмсалған барлық қаржыға қарамастан, фильмнің сәттілігі оның қарапайымдылығымен және инновацияның тазалығымен өлшенді" деді. Роджер Эберт фильмге төрт жұлдыздың үшеуін беріп, "Дегенмен, фильм бала кезінен жақсы есте қалған кітапты еске түсіретін ересек көрермендерге көбірек ұнайды, ал әрекетке толы анимацияға үйренген балалар үшін жақсы болмайды" деді. Empire журналының редакторы Дэн Джолин фильмге бес жұлдыздың төртеуін беріп, "Бұл фильм ағаштарға шығып, тізесін сырып, жылап тұрғанда ата-анасының мейірімін сезінген әркім үшін. Ол сіздің ішкі балаңызды оятып жібереді" деді. Кейбір сыншылар фильмнің балаларға арналған қараңғы бейімдемесін атап өтті, мысалы, The New Yorker журналисі Дэвид Денби: "Мен сегіз жасар балалардың фильмнен қатты қызығусыздықпен шығатынын көріп тұрмын. Неге жаратылыстар соншалықты қайғылы?" Salon.com журналисі Стефани Захарек фильмнің визуалды жағын сынға алды: "Біраз уақыттан соң суреттің өзі жалықтыра бастайды, ол мұңды, шаршаған және құрдымға түскендей көрінеді". Ол сондай-ақ "Фильмде балалық шақ туралы ересектердің көптеген ойлары бар, бірақ бұл нағыз балаға ұнайтын нәрсе емес" деді. The Globe and Mail журналисі Лиам Лейси бұл өнімді "өзін-өзі қайғылы сезінетін фильм" деп сипаттады. Сынақшы А.О. Скотт фильмді 2009 жылдың ең жақсы фильмі деп атады және оны онжылдықтың ең үздік он фильмінің тізімінде бесінші орынға қойды.

Балаларға арналған жарамдылық

Warner Bros. компаниясы фильмнің отбасылық емес және балаларды қорқытатын болады деп бастапқыда қорқып, алаңдады, бірақ бұл алаңдаушылықты Джонзе мен Сендакпен бөліспеді. Джонзе келісімге барудан бас тартты, ал Морис Сендак фильмнің аяқталған нұсқасын көргеннен кейін: «Мен бұрын ешқандай фильмді осылай көріп немесе сезінген емеспін. Бұл [Спайк Джонздің] жеке «осылай» болған нәрсесі. Ол өзін-өзінен қорқып көрмейді. Ол – өнерінің нағыз шебері, және ол оны жұмысына көрінетіндей етеді. Сондықтан ол маған тиді. Ол маған қатты әсер етті», – деді. Аяқталған туындыны көргеннен кейін Warner Bros. компаниясының өкілі Джонзе туралы: «Ол – мінсіздікке ұмтылатын адам және онымен жұмыс істей берді, бірақ енді біз оның соңында керемет жұмыс жасағанын білеміз», – деді. Ұлыбританияда BBFC «шамалы қауіп және қысқаша зорлық-зомбылық» деп атап, PG рейтингісін жариялады. Канадада фильм Онтариода қорқынышты көріністер туралы ескертумен PG рейтингісін алды, ал Квебекке жалпы рейтинг берілді. Британ Колумбиясы фильмді «жас балаларды қорқытуы мүмкін» деген шартпен G рейтингісімен бағалады. Ирландияда фильм «шамалы» зорлық-зомбылық бар деген себеппен PG деп саналды. Оңтүстік Африкада да фильм «шамалы қауіп пен терең мәселелердің эпизодтары» бар екенін көрсететін тұтынушыларға арналған зорлық-зомбылық белгісімен PG рейтингісін алды. Австралия да фильмге PG рейтингісін берді және «шамалы зорлық-зомбылық пен қорқынышты көріністер» бар екенін атап өтті. Фильмнің шығуы балаларды қорқынышты көріністерге танудың зияндылығы туралы әртүрлі пікірлерге себеп болды. Warner Brothers кинопрокатының басшысы Дэн Феллман фильмнің жарнамасы балаларға бағытталмағанын, ата-аналарға өздерінің қалауынша әрекет етуге кеңес беретінін айтты. Newsweek журналына берген сұхбатында Сендак фильмнің мазмұны балалар үшін тым алаңдатушы болады деп санайтын ата-аналар «тозаққа кетсін. Мен бұл сұраққа төзбеймін» деді және «Мен балалардың көруіне жарамайтын ең қорқынышты фильмдерді көрдім. Не болды? Мен тірі қалдым», – деп қосты.

Үй медиасы

Фильм Blu-ray/DVD/Digital copy жинағы және DVD форматында 2010 жылдың 2 наурызында шықты. Үйге арналған медиа-релизбен бірге канадалық өндірістің тікелей ойындық/анимациялық қысқаметражды фильмі – тағы бір Сендак туындысы, «Higglety Pigglety Pop! немесе «Өмірде ненің маңызы бар?» фильмі де бірге жарық көрді, ол Blu-ray нұсқасы үшін арнайы түсірілген.

Видео ойындар

Фильмге негізделген видео ойын 2009 жылдың 13 қазанында PlayStation 3, Xbox 360, Wii және Nintendo DS платформалары үшін жарық көрді. Бірінші үш ойынды Griptonite Games, ал соңғысын WayForward жасады. Барлық ойындарды Warner Bros. Games басып шығарды.

Скейтбордтар және шектеулі шығарылымдағы аяқ киімдер

Фильмнің шығуымен бірге, Girl Skateboards (Джонздің қо-иесі болған) жеті кәсіби модельдік скейтбордтарды «Жабайы аңдар» суреттерімен жарыққа шығарды. Lakai аяқ киімдері де өздерінің көптеген кәсіби модельдері мен стандартты аяқ киімдерін қайта жасап, әртүрлі түстер қосты, кейбіреулеріне «Жабайы аңдар» суреттерін, ал басқаларына «Жабайы аңдар қайда?» деген жазуды жақтың бөлшектеріне қосты. UGG Australia «Жабайы аңдар қайда?» атты лимиттік сериядағы етіктерді де шығарды.

Ойыншықтар

Жапондық MediCom Toys компаниясы «Жабайы нәрселер» мен Макстың коллекциялық винил қуыршақтарынан тұратын серияны шығарды. Басқа да шығарылымдардың ішінде бұлқау киіміндегі Макстың сегіз дюймдік қимылдайтын фигурасы және олардың «Кубрик» фигуралары желісімен шығарылған кіші масштабтағы кейіпкерлер жиынтығы бар.

Новелизация

Максуини Дейв Эггерстің фильмге негізделген толыққанды романы – "Жабайы нәрселер" жарияланды.