Кіріспе

2003 жылғы американдық анимациялық комедиялық драмалық фильм

«Ағайын аю» – 2003 жылғы американдық анимациялық музыкалық фантастикалық комедиялық драмалық фильм, оны «Уолт Дисней Фичэр Анимация» студиясы жасап, «Уолт Дисней Пикчерс» көрсеткен. Оны Аарон Блейз және Роберт Уокер (олардың толық метражды фильмдегі режиссерлік дебюттері) режиссерлік етіп, Чак Уильямс продюсерлік еткен. Сценарийін Таб Мерфи, Лорн Кэмерон, Дэвид Хоселтон, сондай-ақ Стив Бенчич пен Рон Фридман жазу тобы жазған. Фильмде Жоакин Феникс, Джереми Суарес, Рик Моранис, Дейв Томас, Джейсон Райз (оның кинодағы жалғыз рөлі), Д. Б. Суини, Джоан Копленд және Майкл Кларк Дункан дауыстарын сомдаған. «Ағайын аю» Аляскада туған Кенэй есімді баланың аюды қууы мен өлтіруінен басталады, бірақ осы қажетсіз өлімге ашуланған Рухтар Кенэйді жаза ретінде аюға айналдырады. Адам кейпіне қайта оралу үшін Кенэй солтүстік жарығы жерге тиетін тауға сапарлауы керек. Бұл фильм «Дисней» студиясының «Disney MGM Studios» студиясында (Флорида штаты, Орландо қаласы) жасаған үшінші және соңғы анимациялық фильмі болды. Бұл фильмнің көрсетілімінен кейін көп ұзамай, 2004 жылдың наурыз айында студия жабылып, компьютерлік анимациялық фильмдерге көшті. «Ағайын аю» 2003 жылдың 1 қарашасында АҚШ-та көрсетіліп, сыншылардан аралас пікірлер алды және 76-шы «Оскар» сыйлығының «Үздік анимациялық фильм» номинациясына ие болды, бірақ «Пиксардың» «Немоны іздеу» фильміне жеңілді. Фильм 46 миллион долларлық бюджетке қарсы 250 миллион долларлық табыс әкелді. 2006 жылдың 29 тамызында «Ағайын аю 2» атты тікелей бейнежазбаға арналған жалғасы шықты.

Сюжет

Аляскада мұз дәуірінен кейін жергілікті тайпалар барлық жаратылыстардың Ұлы Рухтар арқылы жаратылғандығына сенеді, олар көктемнің (солтүстік жарықтың) түрінде көрінеді делінеді. Қарлы Денэхи өз тайпасына өзі және бауырлары туралы әңгіме айтады. Үш бауыр – Кенэй, ең кішісі; ортаңғысы Денэхи; және үлкені Ситка – Кенэйдің тотем алу үшін тайпасына оралады, ол әртүрлі жануарлардың пішініндегі әшекейлер, олардың тайпасының шаманы Танана береді. Олар бейнелейтін жануарлар олардың еркек болу үшін қандай жетістіктерге жететінін көрсетеді. Ситка басшылықтың бүркітін алған және даналықтың қасқырына ие болған Денэхиден айырмашылығы, Кенэй махаббаттың аюын алады. Ол тотеміне наразы болып, аюлар ұры екенін айтады, ал қоңыр аю олардың лосось себетін ұрлағанда оның сөзінің рас екенін дәлелдейді деп санайды. Кенэй себетті іздеп, оны қираған күйде табады. Ол аюды көріп, оны ашуландырады, бауырлары оны табады, және ұрыс алып мұздықтың үстінде аяқталады. Аю басымдыққа ие болғанда, Ситка бауырларын құтқару үшін өмірін құрбан етеді, мұздықты құлатып, бірақ аю құлаудан аман қалады. Ситканың жерленуінен кейін ашуланған Кенэй аюды Ситканың өліміне кінәлайды және тотемін қабылдамайды. Ол аюды қуалайды, жартасқа шығады, онымен күресіп, соңында өлтіреді. Ситканың аққабақ бүркіт түріндегі рухы бейнеленген Рухтар келіп, Кенэйді аюға айналдырады, өлген аюдың денесі буланып, оларға қосылғаннан кейін. Денэхи келіп, Кенэйдің бұрынғы аюдан өлтірілгенін дұрыс емес ойлайды. Кенэй жардан құлап, таяз суға түсіп, аман қалады, ал Денэхи Кенэйді кектеуге ант етеді. Кенэй Танананың емдеуімен оянады және өзінің аюға айналғандығын біледі. Танана аю тілімен сөйлей алмайды, бірақ оған Ситканы тауып, адам болып қайту үшін тауға баруға кеңес береді, бірақ ол өз ісі үшін өкінген кезде ғана; ол түсіндірмей жоғалады. Кенэй енді жануарлармен сөйлесе алатынын біледі, Ратт және Туке есімді екі моос бауырымен танысады. Ол тұзаққа түседі, бірақ Кода есімді жас аю құтқарады. Олар Денэхиден қашып құтылғаннан кейін, ол Кенэйді қуалып жатқан аюдың Кенэй екенін білмейді, Кода Кенэйге анасының жоғалғанын айтады. Олар келісімге келеді: Кенэй Коданы жылдық лосось жүгірісіне алып барады, содан кейін жас аю Кенэйді тауға жетелеуге уәде береді. Жол бойы екеуі бауырласып кетеді, оларға Ратт және Туке қосылады, және мамонттардың тобының арқасында саяхаттайды. Соңында Кенэй мен Кода жолына жаяу шығады. Олар жанартау даласынан өтіп бара жатқанда, Кенэй мен Коданы Денэхи әлі де қуалайды, Кенэйді кектеуге бекінген. Ақырында Кенэй мен Кода лосось жүгірісіне жетеді, онда көптеген аюлар отбасы болып өмір сүреді, оның ішінде басшысы Туг бар. Кенэй жаңа ортаға бейімделіп, басқа аюлармен бірге өмір сүруге ыңғайлы. Аюлар арасында әңгіме айту кезінде Кода анасының жақында мұздықта адам аулаушылармен күрескенін айтады, Кенэйді өзінің және бауырларының Ситканың өліміне әкелген аюмен күрескенін еске түсіреді, бұл оған өлтірген аюдың Коданың анасы екенін түсінуге көмектеседі. Не істегенінен қорқып, Кенэй өкінішпен қашып кетеді, бірақ Кода көп ұзамай оны қуып жетеді. Көңілі қалған Кенэй Кодаға шындықты айтады, ол Ситканы кектеу үшін анасының өліміне Кенэй кінәлі екенін біліп, қашып кетеді. Кенэй кешірім сұрап, тауға жетеді. Осы арада, Рут пен Туке, келіспей, Коданың алдында татуласады, бұл оны Кенэйді кешіруге итермелейді. Тауда Кенэйді Денэхи қоршап алады, бірақ олардың шайқасын Денэхинің найзасын ұрлаған Кода тоқтатады. Кенэй махаббатпен Кодаға көмектеседі, Ситка пайда болып, оны қайтадан адамға айналдырады, бұл Денэхи мен Коданы таң қалдырады. Алайда, Кодаға өзінің қателігі үшін қажет екенін түсінгеннен кейін, Кенэй Ситкадан Денэхидің қолдауымен оны аюға қайта айналдыруын сұрайды. Ситка бұйрық береді, және Кенэй қайтадан аюға айналады. Кода анасының рухымен қысқа уақытқа қайта қосылады, ал олар екеуі рухтар әлеміне оралады. Соңында Кенэй қалған аюлармен бірге өмір сүреді және аю болу арқылы еркек атағын алады. Қарлы Денэхи тайпасына махаббаттың ең құнды сый екенін айтып, әңгімені аяқтайды.

Даму

"Арыстан патша" (1994) фильмінің сыншылар тарапынан және коммерциялық тұрғыдан сәтті болуынан кейін, Диснейдің сол кездегі президенті және бас директоры Майкл Эйснер жануарларға негізделген анимациялық фильмдерді көбейтуге шақырды. Ол Солтүстік Америкада оқиға орнын таңдауды ұсынды, әсіресе ол сатып алған Альберт Биерштадттың түпнұсқа пейзаж суретінен шабыттанды. Басты кейіпкер аю болуы керек еді, орманның патшасы. Алғашқы идея, "Лир патшадан" шабыттанған, үш қызымен бірге орманды аралап жүрген ескі, соқыр аю туралы болды. 1997 жылы тәжірибелі аниматор Аарон Блейз режиссер ретінде жобаға қосылды, себебі ол "аюларды анимациялауға қатысуды қалады", жақын арада оған Роберт Уокер де қосылды. Блейз табиғирақ оқиғаны қалағандықтан, Блейз бен продюсер Чак Уильямс ата-бала туралы екі беттік сценарий жасады, онда ұл аюға айналады және соңында аю болып қалады. Сол кездегі Уолт Диснейдің анимациялық фильмдер бөлімінің президенті Томас Шумахер жаңа сюжетті мақұлдап, "Бұл ғасыр идеясы!" деп мәлімдеді. Бір жылдан кейін, түсірілім тобы Йеллоустон, Гранд-Тетон және Секуоя ұлттық парктеріне қосымша зерттеу сапарларын жасады. Бірақ Блейз түсіндірді: "Біз оқиғамен күресіп, фильмге қызықтылық қосуға тырыстық. Сондықтан Грызді Кода есімді бала аюға айналдырдық". "Табу" (2003) фильміне кастингтен кейін, Джереми Суарес Кода рөліне шақырылды.

Дизайн және анимация

Фильм дәстүрлі анимациялық, бірақ "бөлімдерімен шабуылдаған лососьтер мен карибулардың жүгірісі" сияқты кейбір CG элементтерін қамтиды. Лей-аут суретшісі Арманд Серрано фильмдегі сурет салу процесі туралы айта келіп, "бізге тірі аю балаларымен сурет салу сеансын өткізу қажет болды, сондай-ақ Флоридадағы Форт Уайлдернессте аптасына үш рет екі ай бойы ашық ауада сурет салу және бояу сеанстарын ұйымдастыруға тура келді" деді. 2001 жылы фонды қадағалаушы Барри Кузер және оның командасы Вайоминг штатындағы Джексон-Хоулға сапар шегіп, Батыс пейзажының суретшісі Скотт Кристенсенмен оқыды, онда олар: "кеңістіктік өлшемдерді бірінші кезекте дұрыс есептеп, кейін ғана егжей-тегжейлі жұмыс істеу арқылы нысандарды қарапайымдауға үйренді". Денахи кейіпкерінің анимациясын бақылайтын Рубен Акиноның сөзіне қарағанда, бастапқыда Денахи Кенейдің әкесі болуы керек еді; кейін бұл Кенейдің ағасы деп өзгертілді. Аю түріндегі Кенейдің анимациясын бақылайтын Байрон Говард фильмнің өндірісінің басында Грыз (фильмдегі Тугқа ұқсайды және оны сол актер дауыстайды) атты аю Кенейдің ұстазы рөлін ойнауы тиіс еді. Көркемдік режиссер Роб Руппель фильмнің соңында бастапқыда Кеней мен Денахидің солтүстік жарығы аспанда кезінде жылына бір рет ойнауға қалай жиналатыны көрсетілгенін айтты. Алайда, Коллинз түсіндірді: "Бірте-бірте, мен бәрін өзім орындамайтыным туралы жаман хабар тарады. Бұл мені көңілсіздікке түсірді, себебі мен әдетте өзім орындайтын әндерді жазамын". Коллинз фильм үшін алты ән жазса, ашылу әнін орындаған Тина Тернермен, "Трансформация" әнін орындаған Blind Boys Of Alabama және Болгария әйелдер хорымен вокалдық орындау міндеттерін бөлісті. Коллинстің ән мәтіні алғаш рет инупиақ тіліне аударылды. Орындауды содан кейін композиторлар Коллинз бен Марк Манчина және вокалды аранжировкалаушы Эдди Джобсон ұйымдастырды.

Шығару

"Аға аю" бастапқыда 2004 жылдың көктеміне жоспарланған, ал "Үйге оралу" фильмі 2003 жылға жоспарланған еді. Бірақ, Disney "Аға аю" 2003 жылдың күзінде шығатынын, ал "Үйге оралу" фильмінің шығу мерзімі 2004 жылдың көктеміне ықпалдастырылғанын хабарлады. Күмәндарға қарамастан, жаңалықтар жазушысы Джим Хилл шығу күнінің ауысуы "Үйге оралу" фильмінің сюжеті қайта жазылғандықтан болмағанын, ал "Арыстан патша" фильмінің платиналық нұсқасымен бірге "Аға аюды" насихаттау мақсатында жасалғанын мәлімдеді. 2003 жылдың 15 шілдесінде Disney фильмнің шығу күні бұрын белгіленген 2003 жылдың 7 қарашасынан бір аптаға ықпалдастырылатынын жариялады. Алайда, фильм Хэллоуин күні емес, 2003 жылдың 1 қарашасы, сенбі күні көрсетілуге тиіс болды. 2003 жылдың 20 қазанында "Аға аю" фильмі Нью-Амстердам театрында көрсетілді, онда Нью-Йорк штатының губернаторы Джордж Патаки және актерлер Майкл Кларк Дункан мен Эстел Харрис та қатысты. Фильм көрсетілгеннен кейін Коллинз "No Way Out" әнін орындап, содан кейін Тина Тернерді сахнаға шақырып, ол "Great Spirits" әнін орындады.

Үй медиасы

"Басқа да бір боп" атты фильм 2004 жылдың 30 наурызында VHS және DVD форматында шықты. DVD-де екі бөлек диск болды, екеуі де THX сертификатына ие болды. Бірінші дискке кең экранды нұсқасы (1.66:1 форматта) енгізілді, ал екінші диск түпнұсқа театрлық кең экранды нұсқаны (1.66:1 және 2.35:1 форматтарында) қамтыды. DVD-ге фильмнің түсірілу тарихы туралы деректі фильм, Ратт пен Туктің аудио түсіндірмесі (көрнекі режим опциясымен), суретшілер баяндаған суреттер галереясы, үш жойылған көрініс, "Тотэміңді тап" және "Сүйек жинағышы" деп аталатын екі ойын, сондай-ақ Фил Коллинзбен түсірілген екі музыкалық бейнеролик кірді. 2005 жылдың қаңтарына дейін фильм үйге арналған видео сатудан және жалға алудан 169 миллион доллар табыс әкелді. 2004 жылдың сәуір айында ғана фильмнің 5,51 миллион DVD данасы сатылды. Фильм 2013 жылдың 12 наурызында "Басқа да бір боп 2" фильмінің жалғасымен бірге Blu-ray арнайы басылымда жарық көрді.

Видео ойындар

Диснейдің "Brother Bear" ойындары 2003 жылдың қараша айында Game Boy Advance, компьютер және ұялы телефондарға арналған нұсқаларымен шығарылды.

Сыншыл реакция

Metacritic, негізгі сыншылардың ең жақсы рецензияларынан 100 балдық шкала бойынша нормаланған баға береді, 28 рецензия негізінде 48 балл есептеді, бұл "аралас немесе орташа пікірлерді" көрсетеді. CinemaScore жүргізген сауалнама бойынша фильмге A+ -ден F-қа дейінгі шкала бойынша орташа баға берілді. At the Movies телешоуындағы киносыншылары Роджер Эберт пен Ричард Ропер фильмге жағымды баға берді. Чикаго Sun Times газетіне жариялаған рецензиясында Эберт фильмнің "Арыстан патша немесе Немоны табу сияқты әсерлі факторлары жоқ, бірақ қызықты емес, көңілді. Балалар мен олардың ата-аналары әртүрлі деңгейде түсінеді, ересектер адамнан жануарға айналуға байланысты мәселеге ден қояды, ал балалар оқиғаның қызықты тұстарын ұнатады" деп жазды. USA Today газетінің киносыншысы Клаудия Пуиг фильмге төрт жұлдыздың үшеуін берді, фильмді "татулық және табиғатқа құрмет туралы хабарды айқын жеткізеді. Ал отбасылық көрермендерге тартымды кейіпкерлері бар, жарқын түстерге толы фильм ұсынылады" деп бағалады. The Hollywood Reporter-дің киносыншысы Кирк Ханикут фильмді "табиғатты және рухтар әлемін керемет суреттермен және драма мен комедияның үйлесімді қосылысымен тойлайтын ойын-сауық фильм" деп атады. Variety журналына жазған Тодд Маккарти "Бауыр Аю – Диснейдің өте қарапайым анимациялық туындысы, себебі фильмнің кейіпкерлері мен сюжеті күшті қызығушылық тудырмайды, ал әңгіме Диснейдің жақсы фильмдері сияқты кішкентай балаларды қуантуға жеткіліксіз" деп қорытындылады. Los Angeles Times газетіне рецензия жазған Кеннет Туран "визуалдық бейнелеудің байлығы мен ағымдылығын" және "қанағаттандыратын соңын" мақтады, бірақ "Бауыр Аюдың тартымдылығын мойндауға болады. Алайда, көбінесе фильмнің техникалық жағы емес, жаңа драмалық тәсілдің болмауы бізді оны қалағандай қабылдауға кедерілдіреді" деді. The New York Times газетінің Стивен Холден фильмнің "Арыстан патшаға" тым ұқсас екенін айтты. Кейін ол былай деп жазды: "Бұл сәнді фильмде керемет жаңбырлы анимация бар, бірақ ол ойға толы болғанымен, әзіл-қалжыңға келеді". Көптеген сыншылар мен көрермендер фильмнің көрініс қатынасын әңгіме айту құралы ретінде пайдаланғанын атап өтті. Фильм 1.75:1 стандартты кең экранды форматта басталады (АҚШ кинотеатрларындағы 1.85:1 немесе HDTV-дегі 1.78:1 форматтарына ұқсас), ал Кенай адам болғанда; сонымен қатар, фильмнің көркемдік стилі мен түс схемасы реализмге негізделген. Кенай бейнебаянның жиырма төрт минутынан кейін аюға айналғаннан кейін фильм де өзгереді: 2.35:1 анаморфтық форматқа, жарқын, қиялға толы түстерге және сәл карикатуралық көркемдік стилге. "Бауыр Аю" "Аттың сыбырлаушысынан" кейін кең экранға көшкен алғашқы фильм болды. Бұл 2007 жылы "Симпсондар" және "Құранды" фильмдеріне дейін осы техниканы қолданған жалғыз анимациялық фильм болды.

Кассалық жинақ

"Ағалық аю" фильмі шектеулі көрсетілімде Лос-Анджелес, Калифорния және Нью-Йорк қалаларындағы екі таңдалған кинотеатрда ғана көрсетілді, бұл оған $291,940 табыс әкелді, ал экран başına орташа табыс $145,970 құрады. 2003 жылдың 1 қарашасында кең экранға шығып, 3030 кинотеатрға дейін тарады. Фильм кассада $18,5 миллион жинап, "Қорқынышты фильм 3" фильмінен кейін екінші орынға шықты. Екінші кеңейтілген көрсетілімде фильм үздік көрсетілімін жалғастырып, "Эльф" және "Матрица революциялары" сияқты жаңа бәсекелес фильмдерге қарамастан $18,6 миллион табыс тапты, үш апта ішінде $44,1 миллион жинады. Фильм АҚШ және Канадада $85,3 миллион, ал халықаралық нарықтарда $165,1 миллион жинады, осылайша әлем бойынша жалпы табысы $250,4 миллионға жетті.

Жалғасы

2006 жылдың 29 тамызында «Ағалық аю 2» атты тікелей бейнежазбаға шығарылған жалғасы жарық көрді. Ол Кенэй мен Кода ағайынды аюлардың әрі қарайғы оқиғаларына толы. Алғашқы фильм Кенэйдің Кодамен қарым-қатынасын көрсетсе, бұл фильм оның өткен шағындағы Нита атты жас қызбен байланысына көбірек назар аударады.

Видео ойындар

Дисней фильммен байланысты осы аттас видео ойынды шығарды. Ол Game Boy Advance, Microsoft Windows үшін 21 қарашада және ұялы телефондарға арналған болып шығарылды.