Кіріспе
Үйде емес, тұрғын үй жағдайында ұзақ мерзімді күтім көрсету.
Тұрғын үй күтімі – ересектерге немесе балаларға өз үйлерінде немесе отбасылық үйде емес, тұрғын үй жағдайында ұзақ мерзімді күтім беруді білдіреді. Адамның қажеттіліктеріне байланысты тұрғын үй күтімінің түрлі нұсқалары бар. Мүгедектік, психикалық денсаулық мәселелері, зиякерлік қабілетінің шектеулері, Альцгеймер ауруы, деменция немесе қарттық әлсіздігі бар адамдар көбінесе жалдамалы немесе ерікті күтімшілермен, мысалы, отбасы мүшелері мен достарымен, сондай-ақ үйде күтім көрсету агенттіктерінің қосымша көмегімен үйде күтім алады. Дегенмен, егер үйде күтім беру мүмкін болмаса немесе адамға қолайлы болмаса, тұрғын үй күтімі қажет болуы мүмкін.
Бала күтімі
Балалар зорлық-зомбылыққа немесе жарамсыз отбасылардан мемлекеттік шаралар арқылы алынып кетеді, не ата-аналары оларға немесе олардың ерекше қажеттіліктеріне қарай алмайтын жағдайда, үйден тыс күтімге беріледі. Көптеген заңнамалық аумақтарда бала тек соңғы шара ретінде, оның өзінің қауіпсіздігі мен денсаулығы немесе басқалардың қауіпсіздігі үшін ғана үйден алынады, себебі үйден тыс күтім бала үшін өте қиын жағдай болып есептеледі. Олар жеке тәрбие отбасына (асырап алуға емес) жіберіледі.
Мектеп-интернаттар
Интернаттық мектеп – балалардың көбінесе тәулігіне 24 сағат, аптасына 7 күн болатын мектеп (көбінесе пансион деп аталады). Осындай білім беру түрі балаларға пайдалы ма, жоқ па деген мәселеде әртүрлі пікірлер бар. Робин Джексонның «Шотландиялық балаларға күтім жөніндегі журналда» жарияланған «Интернаттық арнайы білім беру: инклюзивті мүмкіндік!» атты мақаласында (3-том, 17–32 беттер, 2004 жыл) интернаттық арнайы білім берудің пайдалылығы туралы аргументтер келтірілген.
Бала күтімі
Бұл үйден тыс күтім жетім балаларға немесе ата-анасы оларды қарауға шамасы келмейтін немесе қараудан бас тартатын балаларға арналған. Жетім қалған, тастап кетілген немесе тәуекелге ұшыраған жасөспірімдер үйдегі ортаға ұқсас, шағын, дербес тұрғын жайларда, мысалы, балаларға күтім жасайтын орталықтарда тұруы мүмкін. Егер бала үйден қастандықпен алынса, олар денсаулық, білім, әлеуметтік дамуы, отбасылық байланыстары және басқа да салалардағы прогресті бағалайтын мемлекеттік органдардың бағалауынан өтеді. Бұл салалар "Балаларды күту" (LAC) хартасында өмірлік салалар деп аталады. Соңғы жылдары балаларды асырап алуға орналастыруға көбірек басымдық берілуде, бұл ішінара қаржылық себептерге байланысты. Алайда, 1998 жылғы сауалнама көрсеткендей, үйден тыс күтімдегі балалардың көпшілігі асырап алудан гөрі тұрғын үйлерде немесе топтық үйлерде тұруды артық көреді.
Ересектер үшін мүгедектік күтімі
Ересектер мүгеделігінің, көбінесе Даун синдромы немесе аутизм сияқты психикалық денсаулық мәселелерінің салдарынан, өздігінен күнделікті қажеттіліктерін қамтамасыз ете алмайтын жағдайда, ересектерге арналған тұрғын үйлерге орналасу қажет болуы мүмкін.
Қарт адамдарға арналған көмек
Қарттарға арналған ұзақ мерзімді тұрғын үй қызметтерінің түрлі нысандары бар. Күнделікті қажеттіліктерін өзі қамтамасыз ете алатын адам немесе жұбайлар зейнеткерлер үйінің ("тәуелсіз өмір сүру") кешенінде дербес тұруды таңдауы мүмкін. Олар өздері тамақ дайындап, немесе тамақпен қамтамасыз етілуі мүмкін, немесе осы екеуінің де комбинациясын таңдауы мүмкін. Көптеген тұрғын үйлер 24 сағаттық медициналық күтімге мұқтаж емес, бірақ өздігінен тұруға шамасы келмейтін қарттарға арналған. Мұндай мекемелерге көмектесетін тұрғын үйлер, пансионаттар немесе демалыс үйлері жатады. Олар әдетте жиһазды немесе жиһазсыз бөлме, сондай-ақ барлық тамақ, үй шаруашылығы және кір жуу қызметтерін ұсынады. Тұрғынның қажеттіліктеріне қарай, олар жеке гигиена, киім кию, тамақтану және жүру сияқты күнделікті іс-әрекеттерге де көмектеседі. Бұл мекемелер медициналық болып саналмайды, бірақ күтім мен қауіпсіздік стандарттарына сай болуы керек. Медициналық күтімді қажет ететін және күнделікті іс-әрекеттерде көмекке мұқтаж адамдарға арналған қарттар үйлері, демалыс үйлері немесе білікті медициналық қызмет көрсететін мекемелер бар. АҚШ-та қарттар санының артуына қарамастан, қарттар үйлеріндегі тұрғындар саны азайып келеді, себебі көмектесетін өмір сүру сияқты басқа мүмкіндіктер көбейіп келеді. Ыңғайлы күтім зейнеткерлік кешендері әдетте тәуелсіз өмір сүру, көмектесетін өмір сүру және білікті медициналық қызметтерді бір орында ұсынады, тұрғынның қажеттіліктеріне қарай бір деңгейден екінші деңгейге көшуі мүмкін. Бұл көбінесе "өз орнында қартаю" деп аталады.
Хоспистік көмек
Хоспистер – қатерлі ісік сияқты, емдеуге келмейтін ауыр сырқаттарға шалдыққан адамдарға медициналық көмек көрсететін мекемелер. Әдетте, бұл көмек адамның өліміне жақын тұрған кезде қолданылады. Көптеген хоспистерде тұруға арналған (қариялар үйі сияқты) немесе үйде күтім көрсету (қолдау) таңдау мүмкіндігі бар. Хоспис емдеуге емес, аурудың белгілерін жеңілдетуге басымдық береді; пациентке қажет болған жағдайда ауырсынуды басу сияқты жағдай жасалады, сондай-ақ пациент пен оның отбасына эмоционалдық, рухани және тұрмыстық қолдау көрсетіледі.
Психиатриялық ауруханалық көмек
Адамдар белгілі бір жағдайларда психиатриялық емдеуге жіберуді көздейтін заңдарға сәйкес ұсталуы мүмкін. Ұлыбританияда кем дегенде екі дәрігер мұндай шешімді ресімдейтін құжатқа қол қоюға құқылы. Пациенттер өздеріне, өз мүлкіне немесе басқа адамдарға қауіп тудырса, психиатриялық емдеуге жатқызылуы мүмкін; бұл өз-өзіне зиян келтіру әрекеттерін де қамтиды. Кейбір пациенттер өздерінің ауру екенін түсініп, психиатриялық ауруханаға өз еркімен жатуға келіседі. Егер қажет болса, пациенттің келісімінсіз де емдеу жүргізілуі мүмкін, соның ішінде дәрі-дәрмектер қолданылуы да мүмкін. Пациенттер дәрігерлер олардың жағдайы тұрақталды деп санағанша ұсталып тұрады.
Оңалту бөлімшесіндегі күтім
Есірткіге немесе алкогольге тәуелді адамдар ем алу үшін тұрақты реабилитациялық орталыққа өз еркімен немесе мәжбүрлеп жатқызылуы мүмкін. Заңсыз немесе құнарлы заттардан құтылу және олардың қанағаттандырылмауының алдын алу үшін кейде тағайындалған дәрілер қолданылады. Емделу мерзімі пациенттің қажеттіліктеріне немесе сыртқы жағдайларға байланысты айқындалуы мүмкін. Көптеген жағдайларда пациенттің медициналық сақтандыруы жеке орталықтарда мұндай емді тек шектеулі мерзімге ғана жабады, ал мемлекеттік реабилитациялық орталықтарда ұзақ күту тізімі болады.
Жалпы күтім
Толық күтім – бұл тұрғынның немесе пациенттің барлық тіршілік қажеттіліктерін қанағаттандыру үшін күтімшіге мұқтаж болу жағдайы, оның ішінде қозғалу, тыныс алу, жуыну, киіну, тамақтандыру және дәретханаға бару. "Толық күтім" термині кейде зейнеткерлер үйлерінде және басқа да ұқсас мекемелерде тек қана қосқыншақ ауыстыруды қажет ететін, бірақ өзге де күтімді өздігінен жасай алатын пациенттерге қатысты бұрыс қолданылады.
Өзін-өзі күту
"Өзін-өзі күту" термині күтім көрсететін мекемеде тұратын, бірақ өздігінен қозғалу және дәретханаға бару сияқты қажеттіліктерін өзі қанағаттандыра алатын, ал күтімшінің көмегі тек қана қажет болатын тұрғынға немесе науқасқа қатысты қолданылады.