Кіріспе

2015 жылғы чех фильмі

Үйге күтім (үйге күтім, әлеуметтік күтім немесе үйдегі күтім) – үйде көрсетілетін қолдаушы күтім. Күтімді медициналық ем қажеттілігін қамтамасыз ететін лицензияланған денсаулық сақтау мамандары немесе күнделікті өмірлік қызметтерді (ADL) атқаруға көмектесетін кәсіби күтімшілер ұсынуы мүмкін. Үйдегі медициналық күтім көбінесе үйдегі денсаулық сақтау немесе ресми күтім деп аталады. Үйдегі денсаулық сақтау – медбикелер, дәрігерлер немесе басқа да лицензияланған медициналық қызметкерлер емес адамдар көрсететін медициналық емес күтімнен, күтімдік көмектен немесе жеке қызметтен өзгеше. Отадан немесе аурудан кейін жазылып жатқан науқастарға үйде күтім реабилитациялық терапияны қамтуы мүмкін. Өлім аузында жатқан науқастарға үйде күтім хоспис қызметтерін де қамтуы мүмкін. Үйдегі денсаулық сақтау қызметтері ауруханадан немесе басқа да мекемеден кейін жазылып жатқан ересектерге, қарттарға және балаларға, сондай-ақ үйде қауіпсіздікті сақтау үшін және қажетсіз жатқызудан аулақ болу үшін қосымша қолдауға мұқтаж адамдарға көмектеседі. Medicare сертификатталған қызметтерге қысқа мерзімді медбикелік көмек, оңалту, терапиялық және үйдегі денсаулық сақтау кіруі мүмкін. Бұл күтімді тіркелген медбикелер (RN), лицензияланған практикалық медбикелер (LPN), физиотерапевтер (PT), эрготерапевтер (OT), тіл патологтары (SLP), лицензиясы жоқ көмекші персонал (UAP), үйдегі денсаулық көмекшілері (HHA), үйдегі күтім агенттіктері (HCA) және медициналық әлеуметтік қызметкерлер (MSW) бір сағатқа дейінгі шектеулі сапарлар түрінде ұсынады, олар негізінен Medicare үйдегі денсаулық сақтау арқылы қаржыландырылады. Ақылы жеке провайдерлер Калифорнияның үйдегі қолдау көрсету қызметтері (IHSS) сияқты бағдарламалар арқылы денсаулық сақтау қызметтерін ұсына алады немесе жеке төленеді. Үйдегі күтімнің ең үлкен бөлігі лицензияланған және лицензияланбаған медициналық емес персоналдан тұрады, оның ішінде күтімді қажет ететін адамға көмектесетін күтімшілер. Күтім көмекшілері жуу, үйді тазалау, тамақ дайындау сияқты күнделікті істерде көмектесе алады, сондай-ақ күтім алушыға қолдау мен серіктестік көрсетеді. Күтімшілер көмекке мұқтаж адамдардың қажеттіліктерін қанағаттандыру үшін жұмыс істейді. Бұл қызметтер клиентке мекемеде тұрудың орнына үйде қалуға көмектеседі. Медициналық емес үйдегі күтімді жеке адам немесе отбасы төлейді. "Жеке міндет" термині осы қатынастардың жеке төлем сипатына сілтеме жасайды. Үйдегі медициналық күтім (медициналық емес) әдетте жеке қаржыландырылады, ал үйдегі денсаулық сақтау міндетке негізделген және үкімет немесе сақтандыру арқылы қаржыландырылады. Калифорнияның үйдегі қолдау көрсету қызметі (IHSS) медициналық емес күтімшіні жұмысқа орналастыру үшін қаржылық қолдау ұсынады. Тұрғындардың орташа жасының өсуіне байланысты үйдегі күтім қызметтеріндегі дәстүрлі айырмашылықтар өзгеріп жатыр. Адамдар көбінесе тәуелсіздікті сақтауды қалайды және қазіргі өмір салтын сақтау үшін үйдегі күтім қызметтерін пайдаланады. Үкімет пен сақтандыру провайдерлері осы деңгейдегі күтімді мекемедегі күтімге балама ретінде қаржыландыра бастады. Үйдегі күтім ұзақ мерзімді күтім мекемелеріне қарағанда арзан шешім болып табылады. Үйдегі күтім сонымен қатар клиенттердің үйінен басқа жерлерде де көбейіп келеді, өйткені үйдегі қызметкерлер саяхатта көмектеседі және тапсырмаларды орындайды. Бұл әдіс мүгедек жас адамдар үшін жиі қолданылса да, бұл өзгерістер болашақта үйдегі күтім тұжырымдамасын да өзгерте алады.

Шолу

"Үйге күтім", "үйге медициналық көмек" және "үйде күтім" – АҚШ-та бір-бірін алмастыра қолданылатын, адамға өз үйінде көрсетілетін кез келген күтім түрін білдіретін сөз тіркестері. Үйдегі күтімнің мақсаты – адамдарға тұрғын үйлерде, ұзақ мерзімді немесе мекемелік күтім орнына үйде қалуға мүмкіндік беру. Медициналық емес үйдегі күтім көмекші күтім немесе біліктілігі жоқ күтім деп те аталады. Бұл үй шаруасына, әлеуметтік қарым-қатынасқа немесе кездесулерге көлікпен баруға мұқтаж қарт адамдар үшін құнды қызмет. Үйдегі күтімді көбінесе жалғыз тұратын, күнделікті өмірде қиындықтарға тап болып, әлеуметтік қолдауы аз қарт адамдар пайдаланады. Әлеуметтік және отбасылық қолдауы жеткілікті адамдарға үйде күтім жасау қажеттілігі нашарлағанға дейін немесе оларды күтіп-бағушы өздігінен қамтамасыз ете алмай қалғанға дейін кейінге шегеріледі. Үйге күтім көрсету қызметтеріне тамақ дайындау, дәрі-дәрмектерді еске салу, кір жуу, жеңіл үй тазалау, тапсырмалар орындау, сатып алу, көлікпен жүру және серіктестік сияқты күнделікті жұмыстарға көмек кіреді. Үйдегі медициналық көмек медициналық сипаттағы көмек болып табылады және оны лицензияланған, білікті медициналық қызметкерлер көрсетеді. Үйдегі медициналық көмек көрсетушілер клиенттің үйінде қызмет көрсетеді. Кәсіби үйдегі медициналық қызметтерге медициналық немесе психологиялық сараптама, жараны күту, ауырсынуды басқару, ауру туралы білім беру және емдеу, физиотерапия, логопедиялық терапия немесе кәсіптік терапия кіруі мүмкін. Үйдегі күтім көбінесе ауруханадан шыққаннан кейінгі қалпына келтіру процесінің ажырамас бөлігі болып табылады, әсіресе емделуші әлі де белгілі бір деңгейдегі тұрақты физикалық көмекке мұқтаж болған алғашқы апталарда. Ауруханадан шыққаннан кейін үйде медициналық көмек алған науқастар денсаулық сақтау жүйесін пайдаланудың азаюымен, ауруханаға қайта қабылданумен және өліммен байланысты. Бұл қызметтерге кәсіби медициналық көмек көрсету және өмірге көмек көрсету қызметтерінің әртүрлі комбинациялары кіруі мүмкін. Күнделікті өмірдің іс-әрекеттері (КЖЖ) – науқастың өзін-өзі күтіп-ұстау қабілетін көрсететін, жуу, киіну, ауысу, дәретхананы пайдалану, тамақтану және жүру сияқты іс-әрекеттер. Күнделікті өмірдің құралдық іс-әрекеттері (IADL) – жеңіл үй шаруасын орындау, тамақ дайындау, дәрі-дәрмектерді қабылдау, азық-түлік немесе киім сатып алу, телефонды пайдалану және ақшаны басқару сияқты күнделікті міндеттер, бұл науқасқа қоғамда өз бетінше өмір сүруге мүмкіндік береді. АҚШ-та және әлемнің басқа аймақтарында үйде күтім немесе үйде медициналық көмек көрсету аспектілерін сипаттауда қолданылатын терминдер арасында айырмашылықтар болғанымен, көбінесе сипаттамалар өте ұқсас. Алайда, үйде күтім көрсетуде әртүрлі отбасылық құрылымдарға байланысты мәдени айырмашылықтар болуы мүмкін екенін ескеру маңызды. Көп буынды отбасылар, бірнеше отбасылар, бір жынысты ата-аналар және жалғыз басты ата-аналар отбасылары үйде күтім қажет ететін мәдени әртүрлі адамдардың желілерін құрауы мүмкін. Шешімдерді құрылымдағы бір басым билік органы немесе ұжымдық қоғамдастық арқылы қабылдауы мүмкін. АҚШ-тағы бағалаулар үйдегі күтімнің көпшілігі бейресми екенін көрсетеді, отбасы мен достары күтімнің едәуір бөлігін қамтамасыз етеді. Ресми күтім үшін көбінесе медбикелер, содан кейін физиотерапевтер мен үйде күтім жасаушы көмекшілер қатысады. Басқа да медициналық көмек көрсетушілерге тыныс алу және еңбек терапевтері, медициналық-әлеуметтік қызметкерлер және психикалық денсаулық сақтау қызметкерлері жатады. Үйдегі медициналық көмек, әдетте, Medicaid, Medicare, ұзақ мерзімді сақтандыру немесе пациенттің өз қаражаты есебінен төленеді. Алайда, әр мемлекет үйде күтім жасау саласын қалай реттейтініне байланысты, әр мемлекет бойынша ерекшеліктер бар. Мысалы, Нью-Йорк штатында "үйде медициналық көмек" медициналық қызмет көрсетушімен үйде жүргізілетін медициналық қызметтерді сипаттауға қолданылады, ал "үйде күтім" медициналық емес, жеке қызмет көрсетуді сипаттайды. Басқа штаттар бірдей айырмашылық жасамайды, бірақ екеуінің арасындағы айырмашылықты Medicare өтемақысымен айналысқан кезде ескеру керек. Көп жағдайда дәрігердің тапсырмасы бойынша Medicare компаниясы медициналық қажеттіліктерімен үйде қысқа мерзімде қамтамасыз етілген қызметтер үшін ақы төлейді. Медициналық емес көмекке ғана мұқтаж қарт адам бұл қызметтердің Medicare-ге жатпайды.

Қамқорлық көрсететін мамандар

Үйде медициналық көмек көрсететін мамандарға лицензияланған практикалық медбикелер, тіркелген медбикелер, физиотерапевтер, еңбек терапевтері және әлеуметтік қызметкерлер жатады. Реабилитациялық қызметтер физиотерапевтер, еңбек терапевтері, тіл және сөйлеу патологтары және диетологтар арқылы ұсынылуы мүмкін. Мамандар тәуелсіз жеке тәжірибемен айналысуы, ірі ұйымның құрамында жұмыс істеуі немесе франшизаның бөлігі болуы мүмкін. Үйге күтім жасау көмекшілері, сертификатталған медбике көмекшілері (CNA) және күтімшілер медициналық емес немесе күтімсіз көмек көрсетуге дайындалған, мысалы, киінуге, жууға, төсектен көтерілуге және дәретханаға баруға көмектесуге. Олар сондай-ақ тамақ дайындауға, клиентті медициналық сапарларға сүйемелдеуге, азық-түлік сатып алуға, серіктес болуға және басқа да түрлі шаруаларды орындауға қабілетті.

Үйдегі денсаулық сақтау бағдарламалық жасақтамасы

Үйдегі медициналық көмек бағдарламалық жасақтамасы немесе үйдегі күтім бағдарламалық жасақтамасы денсаулық сақтау ақпараттық технологиясының (АҚТ) кең саласына жатады. АҚТ – "денсаулық сақтау ақпаратын, деректерін және білімін сақтау, іздеу, бөлісу және пайдалануға қатысты компьютерлік аппараттық және бағдарламалық қамтамасыз етуді қолданатын ақпараттық өңдеутің қолданылуы" болып табылады.

Көмекші қызметкердің біліктілігі

Мемлекеттік денсаулық сақтау департаменті сол штат үшін талаптарды белгілейді. Жұмысшылар штаттық емтиханнан өтіп, сертификатталған медбике көмекшісі (CNA) атағын алуға болады. АҚШ-тағы басқа талаптардың ішінде әдетте өткеніне қатысты тексеру, есірткіге тестілеу және жалпы сипаттамалар болады.

Мемлекеттік лицензиялар мен қызметтер көрсетушілер

Калифорнияда медициналық, медициналық емес және хоспистік мекемелер үшін мемлекеттік лицензия талап етіледі. Калифорнияда жұмыс істейтін барлық үй күтімі ұйымдары (HHA) Калифорнияның Қоғамдық денсаулық сақтау департаментімен лицензиялануы керек және әдетте Medicare және Medicaid қызметтерінің орталықтарымен сертификатталады. Дегенмен, қарт адамдар мен мүмкіндігі шектеулі адамдарға үйде күтім көрсетуге соңғы кездегі сұраныстың өсуіне байланысты, медициналық көмек көрсету ұйымдарымен немесе жеке ұйымдармен байланысты лицензиясы немесе сертификаты жоқ қызметкерлердің күтім көрсетуі көбейді. Толық қызмет көрсететін агенттіктер жұмысқа қабылдау алдында қызмет тарихын тексеріп, оның ішінде қылмыстық істерді, автокөлік бөлімін және ұсыну қағаздарын тексереді. Сондай-ақ, толық қызмет көрсететін агенттіктер өз клиенттеріне үйде күтім жасайтын қызметкерлерді оқытып, бақылап, қадағалайды. Калифорнияда үйде күтім көрсететін компаниялар үшін Калифорниядағы үйдегі денсаулық сақтау қызметтері қауымдастығы басқаратын сертификация бар. Флорида лицензиялау жүйесі бар штат, ол көрсетілетін қызметтерге байланысты әртүрлі деңгейде лицензиялауды талап етеді. Серіктес көмек үйдегі серік агенттігімен, ал еміру қызметтері мен күнделікті өмірлік әрекеттерге (ADL) көмек үй денсаулық сақтау агенттігі немесе медбикелер тізілімі арқылы ұсынылады. Штаттың лицензиялау органы – Флорида денсаулық сақтау басқармасы.

Өтемақы

Төлем мамандыққа қарай өзгереді, бірақ Еңбек статистикасы бюросының бағалауынша, 2021 жылы үйде күтім көрсететін көмекшілердің орташа сағаттық жалақысы сағатына 13,52 доллар болған. Үйде күтім көрсететін көмекшілерге төленетін сыйақы штаттар бойынша айтарлықтай өзгешеліктерге ие. Мысалы, Аляскадағы ең жоғары жылдық жалақы шамамен 29 100 долларды құрады, ал спектрдің екінші ұшындағы Батыс Вирджиниядағы орташа жалақы 18 020 доллар болды.

Жоғарғы Соттың алымдарға қатысты ісі

1974 жылдан бастап 2015 жылға дейін үйде күтім жұмысы "серіктестік қызметі" ретінде жіктеліп, Әділ еңбек стандарттары туралы заңға сәйкес федералдық қосымша жұмыс уақыты мен ең төменгі жалақы ережелерінен босатылды. Жоғарғы Сот Сервис қызметкерлерінің халықаралық одағы ұсынған адвокат арқылы үйде күтім жасаушының қозғалған ісінде серіктестік босату туралы аргументтерді қарастырды. 2003 жылғы Эвелин Кокқа қарсы Long Island Care at Home, Ltd. және Мэрианн Осборн ісінде агенттікпен жұмыс істейтін үйде күтім жасаушыларға қосымша жұмыс уақыты мен ең төменгі жалақы ережелері қолданылуы керек деген талап қойылды. 2003 жылы Эвелин Кок, қосымша жұмыс уақытын төлемеген үйде күтім агенттігіне шағымданып, "серіктестік қызметтері" босату ережесі агенттік қызметкерлеріне қолданылып, оларды федералдық ең төменгі жалақы мен қосымша жұмыс уақытынан босату заңға қайшы екенін мәлімдеді. Жоғарғы Сот бұл істі 2009 жылы қарады. Сот шешімінде 1974 жылғы Әділ еңбек стандарттарына енгізілген түзетулер, "өздерін күтіп алуға мүмкіндігі жоқ адамдарға серіктестік қызметтерін ұсыну үшін үй шаруашылығында жұмыс істейтін" адамдарды FSLA-ның ең төменгі жалақы және максималды жұмыс уақыты ережелерінен босататыны айтылды. 29 U.S.C. §213(a)(15) тармағына сәйкес. Сот Еңбек департаментінің (DOL) Конгресс құрған бағдарламаны басқару өкілеттігі, Конгресс қалдырған кез келген "бос орынды" толтыру үшін ережелер жасауды талап ететінін, ал агенттік бұл олқылықты ақылға қонымды толтырса, ол міндетті болып табылатынын анықтады. Бұл жағдайда, үшінші тараптар арқылы төленетін қызметкерлерді босатуға қатысты мәселе болды және DOL оны шешті. DOL бұл ретте хабарлама жасау процедурасын сақтағандықтан және заңнамада олқылық болғандықтан, DOL ережесі күшінде қалды және үйде күтім жасаушылар ең төменгі жалақы мен қосымша жұмыс уақыты талаптарына жатпады (бірақ төмендегіге қараңыз).

Еңбек департаментінің ережесі

Еңбек министрлігінен (DOL) шығарылған, "Үйдегі қызметке қатысты әділ еңбек стандарттары заңының қолданылуы" деп аталатын және 2015 жылдың 1 қаңтарынан бастап күшіне енуі тиіс ереже, "серіктес қызметтердің" анықтамасын қайта қарау, осы терминге кіретін міндеттерді нақтылау және шектеу мақсатында жазылды; сонымен қатар, үшінші тараптан жұмыс берушілер, мысалы, үйде күтім агенттіктері, [федералдық еңбекақысының ең төменгі мөлшері немесе қосымша жұмыс уақыты ережелерінен] босатылуға құқылы болмайды. Бұл соңғы ереженің басты салдары – үй шаруасындағы жұмысшылардың көп бөлігі FLSA-ның ең төменгі жалақысы, қосымша жұмыс уақыты және есептік құжаттарды жүргізу талаптарымен қамтылады. Алайда, Американың үйге күтім көрсету серіктестері, Халықаралық франчайзинг қауымдастығы (IFA) және Ұлттық үйге күтім және паллиативтік көмек қауымдастығы осы ережеге қатысты Еңбек министрлігіне сотқа шағым түсірді, ал федералдық округтік сот бұл ережені күштен шығарды. Содан кейін Еңбек министрлігі апелляциялық шағым жасады.

Үйде күтім көрсету үшін ақы төлеу

Medicare көбінесе негізгі төлем көзі болып табылады, егер ол екі түрлі сақтандыру арасындағы негізгі сақтандырушы болса (мысалы, Medicare және Medicaid арасындағыдай). Сондай-ақ, егер пациентте Medicare болса және оған медбике күтімі қажет болса, пациенттің жағдайы әдетте Medicare арқылы төленеді. Жеке сақтандыруға VA (Ветерандар әкімшілігі), кейбір теміржолшылардың немесе металлургтердің денсаулық сақтау жоспарлары, сондай-ақ басқа жеке сақтандыру түрлері кіреді. "Өзі/отбасы" дегені "жеке төлем" статусын білдіреді, яғни пациент немесе оның отбасы үйдегі күтімнің барлық шығындарын 100% төлейді. Үйдегі күтім қызметтерінің құны жоғары болуы мүмкін, сондықтан көптеген пациенттер мен отбасылар мұндай шығындарды ұзақ мерзімге көтере алмайды.

Қызмет түрлері

Үйдегі күтім қызметтері, уақытша немесе жартылай уақытты білікті медбикелік көмек және/немесе оңалту терапиясын қажет ететін адамдарға қолжетімді. "Үйдегі күтім" деп аталатын қызметтерге медбикелік күтім (мысалы, жараларды таңу, дәрі-дәрмектерді бақылау), жуыну сияқты күнделікті қарапайым іс-әрекеттерге көмектесу, қысқа мерзімді оңалту, кәсіби және тілдік терапия кіреді. Үйдегі күтім қызметтерін дәрігерлер, тіркелген медбикелер, лицензияланған медбикелер, физиотерапевтер, әлеуметтік жұмыскерлер, тіл патологтары, еңбек терапевтері, диетологтар, үйдегі күтім көмекшілері, шаруашылық жұмысын жасаушылар, серіктер және еріктілер ұсынады. 2002 жылғы тағы бір мақалада Модин мен Фурхофф науқастардың дәрігерлерінің рөлін медбикелер мен күтім көрсетушілерге қарағанда маңыздырақ деп есептеген. Дегенмен, эпидемиологиялық тұрғыдан алғанда, кейбір қауымда жұқтырылған инфекциялардың қаупі үйдегі күтімнен гөрі стационарлық күтімнен жоғары. Қаржылық шығындарды ескеретін болсақ, үйдегі күтім стационарлық күтімге қарағанда тиімдірек. Үйдегі күтімнің сапасы туралы мәліметтер 2001 жылы "Journal of Nursing Care Quality" журналында жарияланған. 2011 жылы Кристенсен мен Грёнвалл үйдегі күтім қызметкерлері мен отбасы мүшелері арасындағы ынтымақтастықты қолдайтын коммуникациялық технологияларды ұсынудың қиындықтары мен мүмкіндіктерін зерттеген мақала жариялады.