Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1973 жылы Уильям Голдманның жазған фантастикалық романтикалық туындысы
1973 fantasy romance novel by William Goldman
"Принцесса қалыңдық: С. Моргенстерннің нағыз махаббат және үлкен оқиғалар туралы классикалық әңгімесі, "Жақсы бөліктер" нұсқасы" – американдық жазушы Уильям Голдманның 1973 жылғы романы. Кітап комедия, оқиға, фантастика, драма, романтика және ертегі элементтерін біріктіреді. Бұл туынды метафикциялық тұрғыдан С. Моргенстерннің ұзақ жұмысының қысқартылған нұсқасы ретінде ұсынылады, ал Голдманның "түсіндірмелік" сынылары тұрақты түрде кездеседі. Алғаш рет АҚШ-та Harcourt Brace баспасынан, кейін Random House баспасынан, ал Ұлыбританияда Bloomsbury баспасынан жарық көрді. Роман 1987 жылы Роб Райнердің режиссерлігімен, Робин Райт пен Кэри Элвестің басты рөлдерде ойнаған көркем фильмге бейімделді. Уильям Голдман: "Мен "Принцесса қалыңдық" романына басқа ешбір туындымнан гөрі көбірек жауап алдым – түрлі ерекше хаттар келді. "Принцесса қалыңдық" романындағы бір нәрсе адамдарға әсер етеді". Алғашқы басылым жақсы сатылмағандықтан, автор-редактор Спайдер Робинсон Голдманды романнан үзінді, атап айтқанда "Дуэль сахнасын" "Барлық мүмкін әлемдердің ең жақсысы" (1980) антологиясына енгізуге көндірді. Робинсон бұл романның дұрыс оқырмандарға жете көмектескенін айтады. 2015 жылы роман және оның фильмге бейімделуі туралы эсселер жинағы "Принцесса қалыңдық және философия" деген атпен жарық көрді.
The Princess Bride: S. Morgenstern's Classic Tale of True Love and High Adventure, The "Good Parts" Version is a 1973 fantasy romance novel by American writer William Goldman. The book combines elements of comedy, adventure, fantasy, drama, romance, and fairy tale. It is metafictionally presented as an abridgment of a longer work by the fictional S. Morgenstern, and Goldman's "commentary" asides are constant throughout. It was originally published in the United States by Harcourt Brace, then later by Random House, while in the United Kingdom it was later published by Bloomsbury. The book was adapted into a 1987 feature film directed by Rob Reiner, starring Robin Wright and Cary Elwes. William Goldman said, "I've gotten more responses on The Princess Bride than on everything else I've done put together—all kinds of strange outpouring letters. Something in The Princess Bride affects people." When the original edition failed to sell well, author/editor Spider Robinson convinced Goldman to let him excerpt the novel, namely the "Duel Scene", in the anthology The Best of All Possible Worlds (1980). Robinson believes this helped the novel reach the right audience. In 2015, a collection of essays on the novel and the film adaptation was published entitled The Princess Bride and Philosophy.
Сюжет
Ренессанс дәуірінде Флорин елдігіндегі шаруа қожалығында Боттеркуп есімді жас әйел тұрады. Ол кедей қызметшісі Уэслиге "шаруа баласы" деп атап, жұмыстарын басқарады. Уэсли әрқашан "Қалағаның болсын" деп жауап береді. Ол бұл сөздің шын мәнісінде "Мен сені жақсы көремін" екенін біледі. Боттеркуп оған өзі де жақсы көретінін түсінгеннен кейін, сезімін білдіреді, ал Уэсли олар үйленуі үшін байлық табуға кетеді, қайтып келуге уәде береді. Кейін Боттеркупқа "Қорқынышты қарақшы Робертс" Уэслидің кемесіне теңізде шабуыл жасады деген хат келеді. Уэсли өлді деп ойлап, ол үмітсіздікке жетеді. Бірнеше жыл өткен соң, ол Флорин тағының мұрагері ханзада Хампердинкке келісім береді. Тойдың алдында үш заңсыз адам – сицилиялық гений Визини, испандық қылыш шебері Иниго және алып түрік күрескері Фезик – Боттеркапты ұрлап кетеді. Оларды қуғанда, төрт адам арқанмен Аңшылдық жартасына көтеріледі. Толық қара киім киген бір адам олардың соңынан қуады. Заңсыздық жасағандар шыңға жеткенде, Визини арқанды кесіп тастайды, бірақ қара киім киген адам жартасқа жабысады. Визини Инигоға оны өлтіруді бұйырады, содан кейін Фезик пен Боттеркаппен бірге қашады. Қара киім киген адам жартастың үстіне жетеді, онда Иниго оның оң қолында алты саусақ бар ма деп сұрайды. Ол "жоқ" деп жауап бергеннен кейін, Иниго оның әкесі Доминго Монтойяны өлтірген алты саусақты адамнан кек алуды қалайтынын түсіндіреді. Олар екеуі сол қолымен жекпе-жекке түседі, екеуі де қылышпен шебер болып шығады. Ұзақ шайқастан кейін екеуі де басым қолын қолданбағанын айтады және солай істей бастайды. Қара киім киген адам жекпе-жекті жеңіп алады, бірақ испандықты құрметтеп, тірі қалдырады. Ол қалған заңсыздық жасағандарды қуғанда, Визини Фезикке оны өлтіруді бұйырады. Ар-ұжданы оны әділ ойнауға мәжбүрлеген Фезик қара киім киген адамға ескерту ретінде тас лақтырып, күреске шақырады. Ол бұл шақыруды қабылдап, алыпты жеңіп, оны есінен айырады. Қара киім киген адам Визиниге жетеді. Ол келгенде, Боттеркаптың көзі байланып, екі орындық және екі шарап тостағаны бар үстел қойылған. Қара киім киген адам өлімге әкелетін "иокан ұнтағының" құтысын алып, сицилиялықты Ақыл-ойының шайқасына шақырады. Қара киім киген адам екі тостағанды да алып, біреуін улайды, содан кейін үстелге қайтарады. Қара киім киген адамның назарын аударғаннан кейін, Визини тостақандарды жасырын түрде ауыстырады. Ол Визиниге таңдауын айтса, ол алдындағы тостағанды таңдап, екеуі де ішеді. Күліп, Визини тостақанды ауыстырғанын айтады, бірақ көп ұзамай құлап, қайтыс болады. Қара киімдегі адам Боттеркапқа екі тостағанды да улағанын түсіндіреді, өйткені ол бұрын иокан ұнтағына иммунитет қалыптастырған. Қара киім киген адам Боттеркапты келекелейді, әйелдерге сенуге болмайды және ол өзінің жақын адамы өлгенде ештеңе сезінбеді дейді. Ашуланып, ол оны тік жарға итеріп, "Сен де өлесің, маған бәрібір!" деп айқайлайды. Қара киім киген адам: "Қалағаның болсын!" - деп шақырады. Боттеркуп оның Уэсли екенін біліп, оның соңынан құлаққа түседі. Олар құштарлықпен құшақтасады, бірақ ханзада Хампердинктың адамдары пайда болады. Боттеркуп пен Уэсли Хампердинктің тобынан қашу үшін От батпағы арқылы қашады. Боттеркуптың талабы бойынша Уэсли оған Үрейлі қарақшы Робертспен болған тәжірибесі туралы және оның атағы ұзақ жылдар бойы ер адамдарға беріліп келгенін айтады, әрқайсысы бұрынғы Робертс тарапынан тұтқынға алынған. Уэсли оның Боттеркапты жақсы көретіндігі бұрынғы Робертстің өмірін сақтап қалуға қалай талпынғанын түсіндіреді. Уэсли мен Боттеркуп От батпағынан сәтті өтеді, бірақ оларды ханзада Хампердинк пен оның қатыгез алты саусақты көмекшісі граф Тайрон Руген тұтқындайды. Боттеркуп Уэслиді босату үшін келіссөздер жүргізеді және Хампердинкпен бірге үйлену тойын күту үшін сарайға оралады. Руген Хампердинктің құпия нұсқауларын орындайды, ол Уэслиді босатып жібермей, оны жер асты аңшылық аренасына, "Өлім зоопаркына" апарады. Бұл жерде Руген Уэслиді өмірін жалмап жатқан "Машина" деген өнертабысымен азаптап, әлсіретеді. Осы уақытта Боттеркуп ханзадамен некелесу туралы қасіретке ұшырайды. Ол өзінің бақытсыздығын Хампердинкке білдіреді, ол Уэслиді табу үшін кемелерді жіберуді ұсынады, бірақ оны таба алмаса, Боттеркуп оған үйленуге мәжбүр болады. Роман Хампердинктің көрші ел Гульдермен соғыс бастау үшін Боттеркаптың ұрлануын және өлтіруін жоспарлағанын көрсетеді, бірақ ол Боттеркаптың үйлену түні өлсе, оның халқы соғысқа тиімдірек түседі деп сенді. Той күні Фезик Инигоның ескі әдетіне қайтып келгенін көреді, ол граф Ругеннің оның әкесін өлтірген алты саусақты адам екенін айтады. Кек алу мүмкіндігіне шабыс танытқан Фезик Инигоның аяғына келуіне көмектеседі. Визини өлгенін білген олар, сарайға шабуыл жоспарын құруға көмектесетіні үмітімен қара киім киген адамды іздейді. Боттеркуп Хампердинк Уэслиді іздеу үшін ешқандай кеме жібермегенін біліп, оған Уэслиге деген өзінің мәңгілік махаббатымен келекелейді. Ашуланып, Хампердинк Уэслиді Машина арқылы өлімге дейін азаптайды. Уэслидің айғайы елден естіледі, соның салдарынан Иниго мен Фезик Өлім зоопаркына жетеді. Уэслидің денесін құтқарып, олар Миракл Макс есімді сиқыршының көмегін алады. Макс Уэслидің "көп өлгенін" айтады және оны тірілтеді, бірақ ол жартылай паралич болып, әлсіз болып қалады. Уэсли той кезінде сарайға шабуыл жасау жоспарын құрады, нәтижесінде туған қырсықтар Хампердинкты тойды асықтыруға мәжбүрлейді. Боттеркуп тойдан кейін өзіне-өзі қол жұмсауға шешім қабылдайды. Иниго Ругенді сарайда қуалайды және оны қылышпен жекпе-жекте өлтіреді. Уэсли Боттеркапқа жетеді, одан бұрын өзіне-өзі қол жұмсауға асығады, олар құшақтасады. Әлі де жартылай паралич болған Уэсли Хампердинкпен қылышпен жекпе-жекте жеңіске жетеді, ол өзінің қорқақтығын көрсетеді. Өзінің қарсыласын өлтірмей, оны тірі қалдыруға шешім қабылдайды. Ол, Боттеркуп, Фезик және Иниго ханзаданың ақ жылқыларының төртеуімен күн батқанға қарай аттанады. Оқиғаның соңында бірқатар оқиғалар орын алады және ханзаданың адамдары жақындап келеді, бірақ автор топтың қашып кеткеніне сенімді.
In a Renaissance era world, a young woman named Buttercup lives on a farm in the country of Florin. She bosses her poor servant, Westley, calling him "farm boy" and demanding that he perform chores for her. Westley's response is always "As you wish." She realizes that the true meaning is, "I love you." After Buttercup realizes that she loves him in return and confesses her feelings, Westley goes to seek his fortune so they can marry, promising to return. Buttercup later receives a letter saying that the Dread Pirate Roberts attacked Westley's ship at sea. Believing that Westley is dead, she sinks into despair. Years later, she is betrothed to Prince Humperdinck, heir to the throne of Florin. Before the wedding, a trio of outlaws—the Sicilian criminal genius Vizzini, the Hispanic fencing master Inigo, and the enormous and mighty Turkish wrestler Fezzik—kidnaps Buttercup. When they are pursued, the foursome climbs the Cliffs of Insanity via a rope. A man dressed fully in black pursues them. When the outlaws reach the top, Vizzini cuts the rope, but the man in black clings to the cliff face. Vizzini orders Inigo to kill the man, then runs off with Fezzik and Buttercup. The man in black reaches the top of the cliff, where Inigo asks if he has six fingers on his right hand. After the man answers no, Inigo explains that he is seeking revenge on a six fingered man who had killed Inigo's father Domingo Montoya. He and the man in black begin dueling with their left hands, and both are shown to be masters of fencing. After a lengthy battle, both parties reveal that they have not been fighting with their dominant hands and begin to do so. The man in black wins the duel but leaves the Spaniard alive out of respect. When the man pursues the remaining outlaws, Vizzini orders Fezzik to stay behind and kill him. His conscience compelling him to fair play, Fezzik throws a rock as a warning to the man in black and challenges him to a wrestling match. The man accepts the challenge, outmaneuvers the giant, and chokes him until he passes out. The man in black then catches up with Vizzini. When he arrives, Buttercup has been blindfolded and a table has been set up with two seats and two wine goblets. The man in black procures a vial of the deadly "iocane powder" and challenges the Sicilian to a Battle of the Wits. The man in black takes both cups, poisons one, and returns them to the table. After distracting the man in black, Vizzini discreetly switches the cups. When the man tells Vizzini to make his choice, he confidently chooses the cup in front of him, and they drink. While laughing hysterically, Vizzini reveals that he switched the cups but soon falls over and dies. The man in black explains to Buttercup that he poisoned both cups, having built up an immunity to iocane powder beforehand. The man in black taunts Buttercup, claiming that women cannot be trusted and that she must have felt nothing when her true love died. Angered, she shoves him into a gorge, yelling, "You can die, too, for all I care!" The man in black calls, "As you wish!" Buttercup realizes the man is Westley and follows him into the gorge. They passionately embrace, but Prince Humperdink's men appear. Buttercup and Westley flee through the Fire Swamp to evade Humperdinck's party. At Buttercup's insistence, Westley tells her about his experience with the Dread Pirate Roberts and that the title is secretly passed down through a long line of men, each being captured by the previous Roberts. Westley explains how his love for Buttercup inspired the former Roberts to spare his life. Westley and Buttercup successfully navigate the Fire Swamp, but they are captured by Prince Humperdinck and his cruel six fingered assistant, Count Tyrone Rugen. Buttercup negotiates for Westley's release and returns with Humperdinck to the palace to await their wedding. Rugen follows Humperdinck's secret instructions not to release Westley but to take him to his underground hunting arena, the "Zoo of Death". Here, Rugen tortures and weakens Westley with his life sucking invention, The Machine. Meanwhile, Buttercup has nightmares regarding her marriage to the prince. She expresses her unhappiness to Humperdinck, who proposes that he send ships to locate Westley, but that if they fail to find him, Buttercup will marry him. The novel reveals that to start a war with the neighboring country of Guilder, Humperdinck had arranged Buttercup's kidnapping and murder, but he now believes that Buttercup dying on her wedding night will inspire his subjects to fight more effectively. On the day of the wedding, Fezzik finds Inigo reverted to his old habit of drunkness, and he tells him that Count Rugen is the six fingered man who killed his father. Inspired by the chance of revenge, Fezzik helps Inigo become sober. Knowing that Vizzini is dead, they seek out the man in black hoping that his wits will help them plan a successful attack on the castle to kill Count Rugen. Buttercup learns that Humperdinck never sent any ships and taunts him with her enduring love for Westley. Enraged, Humperdinck tortures Westley to death via The Machine. Westley's screams echo across the land, drawing Inigo and Fezzik to the Zoo of Death. Rescuing Westley's body, they enlist the help of a magician named Miracle Max. Max pronounces Westley to be merely "mostly dead" and returns him to life, though he remains partially paralyzed and weak. Westley devises a plan to invade the castle during the wedding, and the resulting commotion prompts Humperdinck to hasten the wedding. Buttercup decides to commit suicide when she reaches the honeymoon suite. Inigo chases Rugen through the castle and kills him in a sword fight. Westley reaches Buttercup before she commits suicide, and they embrace. Still partially paralyzed, Westley bluffs his way out of a sword fight with Humperdinck, who shows himself as a coward. Instead of killing his rival, Westley decides to leave him alive. He, Buttercup, Fezzik, and Inigo ride into the sunset on four of the prince's white horses. The story ends with a series of mishaps and the prince's men closing in, but the author indicates that he believes that the group got away.
Контекст
Бұл роман бірнеше повестволеу тәсілдерін немесе әдеби құралдарды қамтиды, соның ішінде Голдманның С. Моргенстерннің «Принцесса келіншегі» романын қалай білгені және бейімдеу туралы ойдан шығарылған сюжеттік желі. Голдманның «түсіндірмелерінде» ол әкесі оған «Принцесса келіншегі» кітабын қалай оқығанын айтады; осылайша кітап Голдман үшін ең сүйіктісіне айналды, тіпті ол мәтінді өзі оқымаған болатын. Әке болған Голдман бұл оқиғаны өз ұлымен бөлісуге асыққан, ұлының туған күніне арналған бір данасын табу үшін көп еңбек етті, бірақ ұлы алғашқы тараудан кейін оқуды тоқтатқанда көңілі құлазып кетті. Голдман кітапты қайта қарап көргенде, ол бұрынғыдай оқиғаларға толы роман емес, Моргенстерннің туған Флориндегі саясаттың ащы сатирасы екенін, ал әкесі саяси пікірлерді жіберіп, тек «жақсы бөліктерін» қалдырғанын біледі. Бұл Голдманды кітапты әкесі оқыған нұсқаға ұқсас қысқартылған түріне келтіреді, сонымен қатар ол «жойылған» материалды түсіндіру үшін түсіндірмелер қосады. Моргенштерн және «түпнұсқа нұсқасы» – ойдан шығарылған, адаптацияның мәнін түсіндіру және басты оқиғаның махаббат пен оқиғалылығы мен күнделікті өмірдің қарапайым жайттары арасындағы қарама-қайшылықты көрсету үшін қолданылатын әдеби құрал. «Принцесса келіншегі» романының баяндаушысы Уильям Голдман – автордың өміріне сәйкес келетін кейбір өмірбаяндық деректермен араласқан ойдан шығарылған тұлға немесе автордың өкілі. Олардың Джени және Сюзанна есімді екі қызы болды және 1991 жылы ажырасты. Олардың біреуі «принцессалар» туралы, екіншісі «келіншектер» туралы оқиға сұраған. Голдман «балалар сағасы» кейіпкерлерінің алғашқы аттарын «ақылға сыймас есімдер: Баттеркап, Хумпердинк» деп сипаттады. Роман көбінесе оқиғалардың пародиязы ретінде қарастырылады, бірақ Голдман оны осылай жазуды жоспарламаған. Ол тек қыздары үшін қызықты ертегі жазуды қалаған. Голдман Вестлидің өліміне қатысты сахнаны жазудың өзін қатты толқытқанын айтты.
This novel includes several narrative techniques or literary devices including a fictional frame story about how Goldman came to know about and decided to adapt S. Morgenstern's The Princess Bride. In Goldman's "footnotes," he describes how his father used to read The Princess Bride aloud to him; thus the book became Goldman's favorite without him ever actually reading the text. As a father, Goldman looked forward to sharing the story with his own son, going to great lengths to locate a copy for his son's birthday, only to be crushed when his son stops reading after the first chapter. When Goldman revisits the book himself, he discovers that what he believed was a straightforward adventure novel was in fact a bitter satire of politics in Morgenstern's native Florin, and that his father had been skipping all the political commentary and leaving in only "the good parts." This moves Goldman to abridge the book to a version resembling the one his father had read to him, while adding notes to summarize material he had "removed." Morgenstern and the "original version" are fictitious and used as a literary device to comment on the nature of adaptation and to draw a contrast between the love and adventure of the main story and the mundane aspects of everyday life. The narrator of The Princess Bride, while named William Goldman, is persona or author surrogate that mixes fictional elements with some biographical details that match the author's life. They had two daughters named Jenny and Susanna, and they divorced in 1991. one of whom had requested a story about "princesses" and the other "brides". Goldman describes the earliest character names from the "kid's saga" as "silly names: Buttercup, Humperdinck". The novel is often considered a parody of adventure stories, but Goldman never intended to write it that way. He simply wanted to write a fun fairy tale for his daughters. Goldman said he was particularly moved writing the scene in which Westley dies.
Қайта қосылу көрінісі
Романның түсіндірмесінде Голдман Моргенстерннің "түпнұсқа" мәтініне ештеңе қосып қоймайтынын жазады. Ол бір түпнұсқа көрініс жазды, Боттеркуп пен Уэстлидің махаббатқа толы қайта қосылуы, бірақ оның айтуынша, баспашысы бұл қосымшаға қарсылық білдірді. Ол "Қайта қосылу сахнасын" оқығысы келетін кез келген оқырманды баспаға (бұрынғы Харкорт Брейс Джованович; қазір Рэндом Хаус) хат жазуға және көшірме сұрауға шақырады. Көптеген оқырман баспаға хат жазды және жауап алды, бірақ қосымша көрініс орнына, хатта Голдман мен оның баспагерлерінің Моргенстерн мүлкі және оның адвокаты Кермит Шогпен кездескен (күдіссіз ойдан шығарылған) құқықтық мәселелер туралы толық мәлімет берілді. Бұл хат мерзімді түрде қайта қаралып, жаңартылып отырды; 1987 жылғы жаңартуда фильм туралы айтылса, 25 жылдық басылымда Кермит Шогтың адвокат немересі Карли туралы қосымшасы бар хат жарияланды. 30 жылдық басылымда кездесу сахнасының үш беті енді онлайн қолжетімді екендігі туралы ескерту бар. Алайда, сайтта тек үш хаттың мәтіні ғана болды. Бұл веб-сайт кейіннен алынып тасталды және кітаптың Houghton Mifflin Harcourt өнім бетімен алмастырылды, ол Reunion Scene хатының 2003 жылғы нұсқасын цифрлық жүктеу ретінде ұсынады.
In the novel's commentary, Goldman writes that he added nothing to the "original" Morgenstern text. He did write one original scene, a loving reunion between Buttercup and Westley, but, he said, his publisher objected to this addition. He invites any reader who wants to read the "Reunion Scene" to write to the publisher (formerly Harcourt Brace Jovanovich; now Random House) and request a copy. Many readers wrote in to the publisher and did receive a letter, but instead of an extra scene, the letter detailed the (obviously fictitious) legal problems that Goldman and his publishers encountered with the Morgenstern estate and its lawyer, Kermit Shog. This letter was revised and updated periodically; the 1987 revision mentioned the movie, while the 25th Anniversary Edition published the letter with an addendum about Kermit's lawyer granddaughter Carly. The 30th Anniversary Edition has a footnote that the three pages of the reunion scene were now available online. However, the website itself contained nothing but the text of the original three letters. This website has since been taken down and superseded by the Houghton Mifflin Harcourt product page for the book, which provides the 2003 version of the Reunion Scene letter as a digital download.