Кіріспе
Интернетте қызметінің басым бөлігін жүзеге асыратын компания. "Dot com" компаниясы немесе жай ғана "dot com" (сондай-ақ, "dot.com", "dot com", "dotcom" немесе "com" деп те аталады) – өз бизнесінің көп бөлігін Интернет арқылы, әдетте, World Wide Web-дегі танымал жоғары деңгейлі доменді пайдаланатын веб-сайт арқылы жүргізетін компания. 2021 жылғы мәліметтер бойынша, "com" домені – барлық тіркелген домендердің арасында ең көп қолданылатыны, олардың шамамен жартысын құрайды. URL-дегі "com" жалғауы көбінесе (бірақ әрдайым емес) коммерциялық мақсаттағы ұйымды білдіреді, ал коммерциялық емес ұйымдар мен коммерциялық емес мемлекеттік емес ұйымдар көбінесе "org" доменін пайдаланады. Доменнің атауы "commercial" сөзінен шыққан, себебі оның негізгі мақсаты осы. "Com" компаниялары веб-негізді болғандықтан, олардың өнімдері мен қызметтері көбінесе веб-негізгі механизмдер арқылы ұсынылады, тіпті физикалық өнімдер де бар болса. Алайда, кейбір "com" компаниялары физикалық өнімдерді ұсынбайды.
A dot com company, or simply a dot com (alternatively rendered dot. com, dot com, dotcom or com), is a company that conducts most of its businesses on the Internet, usually through a website on the World Wide Web that uses the popular top level domain ". com". As of 2021, com is by far the most used TLD, with almost half of all registrations. The suffix com in a URL usually (but not always) refers to a commercial or for profit entity, as opposed to a non commercial entity or non profit organization, which usually use org. The name for the domain came from the word commercial, as that is the main intended use. Since the com companies are web based, often their products or services are delivered via web based mechanisms, even when physical products are involved. On the other hand, some com companies do not offer any physical products.
.com доменінің пайда болуы (1985-1991)
Com жоғарғы деңгейдегі домен (TLD) 1985 жылы Интернет алғаш рет құрылған кезде жасалған алғашқы жеті доменнің бірі болды; қалғандары mil, gov, edu, net, int және org. Бұл домен бастапқыда АҚШ Қорғаныс министрлігінің бақылауында болды, бірақ кейіннен Ұлттық ғылым қорына берілді, себебі ол көбінесе қорғанысқа қатысы жоқ мақсаттар үшін қолданылды.
Онлайн сауданың басталуы және бағалаудың өсуі (19921999)
1991 жылы Дүниежүзілік Желі құрылғаннан кейін көптеген компаниялар өнімдерін сату үшін веб-сайттар жасауға кірісті. 1994 жылы NetMarket платформасы арқылы алғашқы қауіпсіз онлайн-кредиттік карта арқылы төлем жасалды. 1995 жылға қарай 40 миллионнан астам адам Интернетті пайдаланды. Сол жылы Amazon.com және eBay сияқты компаниялар құрылды, бұл болашақ электрондық коммерция компанияларына жол ашты. Amazon компаниясының 1997 жылы IPO-сы өткен жылмен салыстырғанда кірістің 900%-ға өсуін көрсетті. 1998 жылы 14 миллиард доллардан астам құнмен олар әлі де пайда таба алмады. Осыған ұқсас жағдай көптеген басқа интернет-компанияларда да болды – венчурлік капитал иелері компаниялар пайда таппаса да, инвестиция салуға құштар болды. 1999 жылдың соңында Nasdaq индексінің бағасы мен табыс арақатынасы 200-ден асып, 1990-жылдардың басындағы жапон активтерінің бағалық көпіршігінен екі еседен астам болды.
Интернет-кеңдіктің жарылуы (2000-2001)
Супер Боулда сатып алынған жарнамалардың саны – компаниялардың санының күрт өскенін көрсететін жалпы көрсеткіш. 1999 жылы тек екі интернет компаниясы ғана жарнама сатып алды, бірақ келесі жылы бұл көрсеткіш 17-ге жетті. Дегенмен, 2001 жылы бұл сан күрт төмендеп, жарнамалық орынды тек 3 интернет компаниясы сатып алды. Бұл термин қазіргі заманғы компанияларды да, 1990-шы жылдардың соңында Әлемдік желінің қарқынды өсуімен бірге пайда болған, осы бизнес-моделіне ие компанияларды да қамтиды. Мұндай стартаптардың көпшілігі венчурлік капиталдың артық қорларын пайдалану үшін құрылды және олар жұқа бизнес-жоспарлармен, кейде тек бір идея мен тартымды атпен іске қосылды. Олардың мақсаты «тез өсіп, ірі болу», яғни нарықтың басым бөлігін басып алу болды. Кету стратегиясы әдетте IPO (акцияларды биржада сату) және негіздер үшін үлкен пайданы қамтиды. Басқалары өздерін интернет компаниялары ретінде қайта бейімдеген компаниялар болды, олардың көпшілігі өздерінің атына «.com» қосымшасын заңды түрде енгізді. 2000 жылғы қор нарығының құлдырауы «дотком көпіршесінің» аяқталуына әкелді, нәтижесінде көптеген «дотком» компаниялары банкротқа ұшырады, олар осыған байланысты әзілде «дотком бомбалары», «дотком алаяқтықтары» немесе «дотком жоғалып кеткендері» деп аталды. Көптеген тірі қалған компаниялар өздерінің атынан «.com» қосымшасын алып тастады. «Дотком көпіршесінің» жарылуы нарықтағы үрей толқынына әкеп соқты, нәтижесінде «дотком» компанияларының акциялары кеңінен сатылды. Бұл акцияларды сату одан әрі осы акциялардың құнын төмендетті, ал 2002 жылға қарай инвесторлардың шығыны шамамен 5 триллион долларға жетті.