Кіріспе

Американдық веб-портал – Yahoo! (/'//j//aː//h//uː/, логотипінде yahoo! деп көрсетіледі) – американдық веб-қызметтерді ұсынатын провайдер. Штаб-пәтері Калифорния штатының Саннивейл қаласында орналасқан, ал оны Yahoo! Inc. компаниясы басқарады, оның 90% үлесі Apollo Global Management басқаратын инвестициялық қорларға, ал 10% үлесі Verizon Communications компаниясына тиесілі. Ол веб-портал, Yahoo Search іздеу жүйесі және My Yahoo!, Yahoo Mail, Yahoo News, Yahoo Finance, Yahoo Sports сияқты қосымша қызметтерді, сондай-ақ Yahoo! Native жарнамалық платформасын ұсынады. Yahoo! компаниясы Джерри Янг пен Дэвид Фило 1994 жылғы қаңтарда құрылған және 1990-шы жылдардағы ерте Интернет дәуірінің пионерлерінің бірі болды. Алайда, 2000-шы жылдардың соңында оның кейбір қызметтері тоқтатылғандықтан және Facebook пен Google компанияларына нарықтық үлесін жоғалтқандықтан қолданылуы азайды.

Негізін қалау

1994 жылдың қаңтар айында Джерри Янг пен Дэвид Фило Стэнфорд университетінде электр техникасының аспиранттары болып оқығанда «Джерри мен Дэвидтің Дүниежүзілік Желіге нұсқаулығы» деген веб-сайт құрды. Бұл сайт іздеуге болатын беттер тізімі емес, иерархиялық түрде ұйымдастырылған, адамдар редакциялаған веб-каталог болды. 1994 жылдың наурыз айында «Джерри мен Дэвидтің Дүниежүзілік Желіге нұсқаулығы» «Yahoo!» деп өзгертілді және Yahoo Directory деп белгілі болды. «yahoo.com» домені 1995 жылдың 18 қаңтарында тіркелді. «Yahoo» сөзі «Тағы бір иерархиялық ұйымдастырылған оракул» немесе «Тағы бір иерархиялық ресми оракул» деген сөздердің аббревиатурасы. «Иерархиялық» термині Yahoo дерекқорының қосалқы санаттардың қабаттарында қалай құрылғанын көрсетеді. «Оракул» термині «ақиқат пен даналықтың көзі» деген мағынаны білдірсе, «ресми» термині сөздің әдеттегі мағынасымен байланысты емес, Yahoo дерекқорын жұмыста серфинг жасаған көптеген кеңсе қызметкерлерін сипаттады. Алайда, Фило мен Янг атауды таңдау себебінің бастысы – «яху» деген сөздің сленгтік мағынасын ұнату екенін айтады (1980 жылдардың соңы мен 1990 жылдардың басында Дэвид Филоның туған Луизиана штатындағы колледж студенттері бұл сөзді қарапайым, ауылдық оңтүстік адамдарды сипаттау үшін қолданған): «әдепсіз, қарапайым, мәдениетсіз». Бұл мағына Джонатан Свифттың «Гулливердің саяхаттары» романындағы Yahoo деген ойдан шығарылған халықтан алынған. Yahoo компаниясы 1995 жылдың 2 наурызында құрылды. 1995 жылы Yahoo Search деп аталатын іздеу жүйесі енгізілді. Бұл пайдаланушыларға Yahoo Directory-де іздеу жасауға мүмкіндік берді. Жақын арада Yahoo Дүниежүзілік Желідегі алғашқы танымал онлайн-каталог пен іздеу жүйесіне айналды.

Кеңейту

Yahoo 1990-шы жылдары жылдам өсті. Yahoo компаниясы 1996 жылдың сәуірінде IPO арқылы акционерлік қоғамға айналды және оның акцияларының бағасы екі жыл ішінде 600%-ға өсті. Көптеген іздеу жүйелері мен веб-каталогтар сияқты, Yahoo веб-порталды қосып, оны Excite, Lycos және America Online сияқты қызметтермен бәсекелестікке салды. 1998 жылы Yahoo веб-пайдаланушылар үшін ең танымал бастау нүктесі болды, ал адамдар редакциялаған Yahoo Directory ең танымал іздеу жүйесі болды. 1998 жылы Yahoo AltaVista-ны Inktomi негізіндегі іздеу жүйесімен алмастырды. 1999 жылы Yahoo ең ірі екі сатып алуын жасады: Geocities компаниясын 3,6 миллиард долларға және Broadcast.com компаниясын 5,7 миллиард долларға сатып алды. Оның акцияларының бағасы дотком көпіршігі кезінде рекордтық деңгейге жетіп, 2000 жылдың 3 қаңтарында бір акциясы 118,75 долларға бағаланды. Алайда, дотком көпіршігі жарылғаннан кейін, 2001 жылдың 26 қыркүйегінде акция бағасы 8,11 долларға дейін төмендеді. Yahoo 2000 жылдың маусым айында іздеу үшін Google-ды пайдалана бастады. Келесі төрт жылда ол өзінің іздеу технологияларын әзірледі және 2004 жылы оларды пайдалана бастады, бұл 2002 жылы 280 миллион долларға сатып алынған Inktomi технологиясын ішінара қолдану арқылы мүмкін болды. Google-дың Gmail-іне жауап ретінде Yahoo 2007 жылы электрондық поштаны шексіз сақтау мүмкіндігін ұсынды. 2008 жылы компания бәсекелестікке байланысты жүздеген қызметкерді жұмыстан шығарды. 2008 жылдың ақпан айында Microsoft Yahoo-ны 44,6 миллиард долларға сатып алуға ұсыныс жасады. Yahoo бұл ұсынысты қабылдамады, себебі ол компанияны "нақты бағаламағанын" және акционерлерінің мүддесіне қайшы екенін мәлімдеді. Microsoft ұсынысын 47 миллиард долларға дейін көтергенімен, Yahoo ұсынысқа тағы 10%-дан астам қосымшаны талап етті, нәтижесінде Microsoft 2008 жылдың мамырында сатып алудан бас тартты. Интернеттегі жарнама саласында тәжірибесі жоқ Кэрол Бартц Янның орнына 2009 жылдың қаңтарында бас директор болып тағайындалды. 2011 жылдың қыркүйегінде, мақсаттарға жетпегені үшін ол төраға Рой Дж. Бостокпен бірге жұмыстан босатылды, ал қаржы директоры Тим Морс компанияның уақытша бас директоры болып тағайындалды. 2012 жылдың сәуірінде Скотт Томпсон бас директор болып тағайындалғаннан кейін бірнеше негізгі басшылар, соның ішінде бас өнім директоры Блейк Ирвинг отставкаға кетті. 2012 жылдың 4 сәуірінде Yahoo жыл соңына дейін 2000 қызметкерді, яғни 14 100 қызметкердің 14%-ын жұмыстан шығаруды жариялады, бұл жылдық 375 миллион доллар үнемдеуге мүмкіндік береді деп күтілді. 2012 жылдың сәуірінде қызметкерлерге жіберілген электрондық хатта Томпсон Yahoo-да клиенттерге басымдық беру қажеттігін атап өтті. Ол сондай-ақ компанияны толығымен қайта ұйымдастырды. 2012 жылдың 13 мамырында Томпсон жұмыстан босатылды және оның орнына Yahoo-ның жаңа Медиа тобының басшысы болып тағайындалған Росс Левинсон келді. Third Point Management компаниясының бірнеше өкілдері, соның ішінде Дэниел С. Лоеб директорлар кеңесіне ұсынылды. Томпсонның Yahoo-дағы 130 күндік қызметі үшін алған жалпы сыйақысы кем дегенде 7,3 миллион доллар болды. 2012 жылдың 15 шілдесінде Марисса Майер Yahoo компаниясының президенті және бас директоры болып тағайындалды, бұл тағайындама 2012 жылдың 17 шілдесінен күшіне енді. 2013 жылдың маусым айында Yahoo Tumblr блог платформасын 1,1 миллиард долларға сатып алды, ал Tumblr-дың бас директоры және негізін қалаушы Дэвид Карп платформаны басқаруын жалғастырды. 2013 жылдың шілдесінде Yahoo Сан-Францискода кеңсе ашуды жоспарлап отырғанын хабарлады. 2013 жылдың 2 тамызында Yahoo Rockmelt компаниясын сатып алды, оның қызметкерлері сақталды, бірақ барлық қолданыстағы өнімдері тоқтатылды. 2013 жылдың шілдесінде comScore жинаған деректер көрсеткендей, сол айда АҚШ-та Yahoo веб-сайттарына Google-дан көбірек адам кірді, бұл 2011 жылдан бері Yahoo-ның Google-ды басып өтуінің алғашқы жағдайы болды. Бұл деректерде мобильді пайдалану және Tumblr ескерілмеді. Майер сонымен қатар Кэти Курикті жаңа онлайн жаңалықтар операциясының жүргізушісі етіп тағайындады және онлайн тағам журналын іске қосты. Алайда, 2014 жылдың қаңтарында Майердің алғашқы маңызды жалдауы Хенрике де Кастроны жұмыстан босатқаннан кейін Майердің жетістіктеріне күмән туды. 2014 жылдың 12 желтоқсанында Yahoo видео жарнамалық провайдер BrightRoll-ті 583 миллион долларға сатып алды. 2014 жылдың 21 қарашасында Yahoo Cooliris компаниясын сатып алды. 2023 жылдың тамызында Yahoo Сан-Францискода орналасқан әлеуметтік инвестициялар платформасы Commonstock-ты сатып алғаны туралы хабарланды. 2024 жылдың сәуірінде Yahoo AI-мен басқарылатын жаңалықтар жинақтағыш қосымшасы Artifact-ті сатып алғаны туралы хабарланды.

Төмендеу, қауіпсіздік бұзылуы және сатылуы

2015 жылдың желтоқсанына қарай Мейердің көрсеткіштері төмендеп, ол сынға ұшырады. Мейер технология саласындағы ең жағымсыз бас директор болып саналды. 2016 жылдың 2 ақпанында Майер Yahoo! компаниясының жұмыс күшінің 15%-ын қысқарту туралы хабарлады. 2016 жылдың 25 шілдесінде Verizon Communications Yahoo-ның негізгі интернет-бизнесін 4,83 миллиард долларға сатып алуды жариялады. Аталған мәміле Yahoo-ның Alibaba Group-тағы 15% және Yahoo Japan-дағы 35,5% үлесін қамтымады. 2017 жылдың 21 ақпанында Yahoo деректерінің бұзылуына байланысты Verizon Yahoo-ны сатып алу бағасын 350 миллион долларға төмендетті және деректердің бұзылуына қатысты жауапкершілікті бөлісу туралы келісімге келді. 2017 жылдың 13 маусымында Verizon Yahoo-ны сатып алуды аяқтады, ал Марисса Майер отставкаға кетті. Yahoo, AOL және HuffPost өздерінің дербес брендтерімен, кейін Verizon Media деп аталған Oath Inc. жаңа компаниясының құрамында жұмысын жалғастыра берді. Verizon Communications сатып алмаған Yahoo! Inc. бөліктері Altaba деп қайта аталды, ол кейіннен таратылды және 2020 жылдың қазан айында соңғы үлестіру жүзеге асырылды. 2021 жылдың қыркүйегінде Apollo Global Management басқаруындағы инвестициялық қорлар Yahoo-ның 90%-ын сатып алды. 2021 жылдың қарашасында Yahoo Қытай материгіндегі операцияларын тоқтату туралы хабарлады, себебі бизнес және құқықтық орта нашарлап бара жатқан еді. Бұрын компания 2013 жылдың 20 тамызында China Yahoo! Mail қызметін тоқтатқан болатын. 2023 жылы Yahoo жұмыс күшінің 20%-ын қысқартатынын мәлімдеді. Бұл қадам Google, Microsoft, Twitter, Inc, Meta және Amazon сияқты басқа да ірі технологиялық компаниялардың жұмыстан босатуынан кейін жасалды. Компания 8600 қызметкерінің шамамен 1000-ын жұмыстан босатуға дайын.

Өнімдер мен қызметтер

Yahoo ұсынатын барлық қолданыстағы және тоқтатылған қызметтердің тізімін Yahoo! меншікті сайттар мен қызметтер тізілімінен қараңыз.

Деректер бұзылуы

2016 жылдың 22 қыркүйегінде Yahoo компаниясы 2014 жылдың соңында болған деректердің бұзылуын жариялады, нәтижесінде кем дегенде 500 миллион пайдаланушы тіркелгісімен байланысты ақпарат зардап шекті, бұл бүгінгі күнге дейін тіркелген ең ірі бұзушылықтардың бірі. АҚШ тарапынан төрт адам, оның ішінде Ресей Федералды қауіпсіздік қызметінің (ФСҚ) екі қызметкері, бұл хакерлік шабуылға қатысқандары үшін айыпталды. 2016 жылдың 14 желтоқсанында компания 2014 жылы тағы бір жеке деректердің бұзылуын анықтады, онда хакерлер кем дегенде бір миллиард тіркелгіге қатысты құпия ақпарат, соның ішінде қауіпсіздік сұрақтарын қол жеткізді. Компания мәлімдемесінде хакерлердің HTTP cookie файлдарын жасау үшін ұрланған ішкі бағдарламалық құралдарды пайдаланғаны айтылды. 2017 жылдың 3 қазанында компания барлық 3 миллиард пайдаланушы тіркелгісінің 2013 жылдың тамызындағы ұрлықтан зардап шеккенін мәлімдеді.

DMCA ескертуі

2009 жылдың 30 қарашасында Yahoo компаниясы, Yahoo қолданушыларының жеке ақпаратын алуға қатысты мәліметтерді, бағаларды және процедураларды жариялағаны үшін "Cryptome" ақпараттық сайтына DMCA ескерту жібергені үшін Electronic Frontier Foundation ұйымы тарапынан сынға ілікті.

Occupy Wall Street наразылық акциясына қатысы бар жеке электрондық поштаны цензуралау

Occupy Wall Street наразылықтарымен байланысты веб-сайтқа қатысты жеке электрондық хаттарды цензуралау туралы алаңдаушылықтар көтерілгеннен кейін, Yahoo кешірім сұрап, бұл оқиғаның қателік екенін түсіндірді.

Серіктестер және демеушілік

2001 жылдың 11 қыркүйегінде Yahoo! 2002 және 2006 жылғы ФИФА Әлем чемпионаттары үшін ФИФА-мен серіктестік туралы хабарлады. Бұл турнирлерде ФИФА-ның 15 серіктесінің бірі болды. Келісімге ұйымдардың веб-сайттарын бірлесіп таңбалау кірді. Yahoo! 2012 жылы Санденс кинофестивалінің демеушісі болды. NBC Sports Group сол жылы Yahoo Sports-пен мобильді және десктоп платформаларында контент пен бағдарламалар ұсыну бойынша бірікті. Yahoo 2013 жылы Condé Nast, WWE, ABC NEWS және CNBC телеарналарымен теледидарлық бейне серіктестіктерін жариялады. Yahoo 2014 жылы 10 жылдық ынтымақтастыққа кірісті, Сан-Франциско 49ers командасының үй стадионы – Levi's Stadium-ның негізін қалаушы серіктесі атанды. Ұлттық баскетбол лигасы Yahoo Sports-пен ойындарды тікелей эфирде көрсету, виртуалды және толықтырылған шындық тәжірибесін ұсыну және 2018 жылы NBA League Pass қызметін енгізу үшін серіктестік құрды. Yahoo Sportsbook 2019 жылдың қарашасында BetMGM-мен бірлесіп іске қосылды. BuzzFeed 2020 жылдың қарашасында Yahoo-дан HuffPost-ты акциялар арқылы сатып алды, Yahoo кіші акционер ретінде қалды. NFL 2020 жылы Yahoo-мен серіктестікке келісіп, Yahoo Sports қосымшасында жергілікті және прайм-тайм ойындарының синхронды тікелей эфирін интерактивті түрде көруге мүмкіндік беретін "Бірге қарау" функциясын енгізді. Paley Media орталығы Verizon Media компаниясымен 2020 жылдан бастап Yahoo платформаларында бағдарламаларды эксклюзивті түрде көрсету үшін ынтымақтастық жасады. Yahoo Pramac Racing командасының негізгі демеушісі және 2021 жылғы ESport/MotoGP Чемпионатының титулды демеушісі болды. 2021 жылдың қыркүйегінде Нью-Йорк мода апталығының ресми серіктесі Yahoo, сондай-ақ Ребекка Минкофф коллекциясын NFT кеңістігі арқылы демеушілік етті. 2021 жылдың қыркүйегінде Yahoo Shopify-мен серіктестік құрғаны және Yahoo Finance, AOL және басқа платформалардағы электрондық коммерция саудагерлерін байланыстырғаны хабарланды.