Ресейлік революционер Николай Чайковский

Кіріспе

Ресейлік зиялы және революционер Николай Васильевич Чайковский (орысша: Никола́й Васи́льевич Чайко́вский; 7 қаңтар 1851 [е.с. 26 желтоқсан 1850] – 30 сәуір 1926) – орыс революционері.

Өмірбаян

Чайковский Вяткада дүниеге келген. Өмірінің алғашқы кезеңін анасының мүлігінде өткізіп, Вяткадағы мемлекеттік мектепте, содан кейін Санкт-Петербургте оқыған. 1868 жылы Санкт-Петербург университетіне түсіп, 1872 жылы химия мамандығы бойынша бітірген. Санкт-Петербургте оқып жүргенде, ол кейіннен ең танымал мүшесінің атымен Чайковский шеңбері деп аталған радикалдық студенттік топқа қосылды. Бұл топ революциялық социалистік идеяларды жақтады, олар народниктер қозғалысының негізін құрады. Бірақ 1870 жылдардағы Ресейдегі саяси жүйеде, егер қызметі үкімет тарапынан толық бекітілмесе, ешбір қоғамдық орган немесе қоғам еркін әрекет ете алмайтын. Народниктер қозғалысының жақтаушыларын басуға көп күш жұмсалды, Чайковский екі рет тұтқындалды. Осы жағдайларға байланысты жаңа партия көп ұзамай білім беру сипатын жоғалтып, революциялық және террористік ұйымға айналды. Чайковский бұл жаңа бағытты мақұлдамады және «Құдай адамдары» деп аталған әлеуметтік-діни топқа қосылды, себебі оның мүшелері өздерінде Құдайдың бейнесін табуға тырысты. Дегенмен, олар орыс православиесінің ізбасарлары болды. 1874 жылы Чайковский Ресейден кетіп, бір жылдан кейін саяси көзқарастары мен діни сезімдерін бөлісетін ерлер мен әйелдердің шағын тобымен бірге АҚШ-қа барды. Олар Канзас штатының Уичита қаласына жақын жердегі «Седр Вейлде» коммунистік поселение құрып, жаңа діни және әлеуметтік ілімдерін жүзеге асыруға тырысты. Эксперимент сәтсіз аяқталды. Екі жылдық қиын тәжірибеден кейін Чайковский және оның достары адамзат әлі де коммунистік өмірге дайын емес екенін мойындауға мәжбүр болды, олар оның болашақтың жақын дамуы деп сенген. Олар коммунистік өмірді қоғамның әрбір мүшесінде Құдайдың үнемі сезілуі болмаса, мағынасыз деп есептеді, ал бұл қажетті шартқа қол жеткізу мүмкін емес еді. Сондықтан олар «ескі антагонизм әлеміне» қайта оралды. Оянған Чайковский үшін бұл әсіресе қиын болды, өйткені ол әлем туралы түсінігін қайта құру қажеттігін сезінді, сонымен қатар отбасын асырауға және күнкөріс табуға шарасы болмады. Ол Филадельфия маңындағы кеме жасау шебінде және қант фабрикасында жұмыс істеді. Денсаулығы нашарлап, отбасымен бірге Шакерлердің діни қауымына қосылды, онда бір жыл тұрды. 1879 жылы Еуропаға оралып, 1880 жылы Англияға қоныс аударды, шетелдегі революциялық ұйымдарға белсенді қатысты. 1881 жылы Лондонда Чайковский шеңберінің бұрынғы мүшесі Петр Кропоткинмен кездесіп, ағылшын жұмысшыларын ұйымдастыруға тырысты. Ол «Народная Воляның Қызыл Кресті» мүшесі болды және Ресейге революциялық әдебиетті жеткізуді ұйымдастырды. 1905 жылы бірінші орыс революциясы кезінде ол Американы аралап, императорлық режимге қарсы күрес үшін қаражат жинады. 1907 жылы Ресейге оралды. Сол жерде ол үкіметке қарсы сөз байласуда айыпталып тұтқындалды және Санкт-Петербургтегі Санкт-Петербург және Санкт-Павел бекінісінде 11 ай өтті. Достары, негізінен Англия мен АҚШ-та, 5000 фунт стерлинг жинап, кепілдікпен босатылды. 1910 жылы сотқа тартылды, бірақ дәлелдің жетіспеуіне байланысты босатылды. Ол Ресейде қалып, кооперативтік ұйымдардың жұмысына үлкен қызығушылық танытты. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде ол Ресей Қызыл Крестінің туы астында өте белсенді болды, соғыс аймағындағы халықты азық-түлікпен қамтамасыз етті. 1917 жылғы Ақпан революциясынан кейін Петроград Кеңесінің мүшесі болып сайланды, онда ол большевиктердің пропагандасына қарсы күресу үшін ықпалын пайдаланды. 1917 жылғы Қазан революциясынан кейін ол қысқа өмір сүрген Құрылтай жиналысының мүшесі болып сайланды. Отанды және революцияны құтқару комитетінің және Құрылтай жиналысын қорғау комитетінің мүшесі ретінде ол Ресей азаматтық соғысында большевиктерге қарсы күресті ұйымдастыруға көмектесті. 1918 жылы Чайковский Мәскеудің солшыл партияларының большевиктерге қарсы ұйымы «Реконструкция одағының» негізін қалаушылардың бірі болды. Сонымен қатар, ол Уфа дирекциясының мүшесі болып сайланды. Сібірге бара жатқанда ол Вяткаға келді, онда большевиктерге қарсы көтеріліске жетекшілік етіп, Архангельскіде одақтас күштерімен келіссөздер жүргізді. 2 тамызда Архангельскіде төңкеріске қатысып, Солтүстік аймақтың Жоғарғы әкімшілік кеңесінің төрағасы болды. Монархист офицерлердің қастандықтарын жойғаннан кейін ол өзінің басшылығымен Солтүстік аймақтың Уақытша үкіметін құрды. Чайковский өзінің үкіметі тарапынан Версаль конференциясында Солтүстік аймақтың мүдделерін қорғау үшін Париждегі өкілдікке жіберілді. 1921 жылғы ақпан айында таратылғанша ол Париждегі «Ресей саяси делегациясының» мүшесі болды. Ол Ресей халықтарының Ұлы Шығыс ложасы сияқты ресми емес масондық ложасының белсенді мүшесі болды. Чайковский 1926 жылы Англияның Харроу қаласында қайтыс болды.

Tchaikovsky was born in Vyatka. He spent the first part of his life on his mother's estate, and studied at a public school at Vyatka and later on in St. Petersburg. In 1868, he entered the St. Petersburg University, and got his degree in chemistry in 1872. While studying in St. Petersburg, he joined a radical student group which would later be known as the Circle of Tchaikovsky after its most famous member. The group advocated revolutionary socialist ideals which formed the basis of the Narodnik movement. But under the political régime of Russia in the 1870s, no public body or society could act freely if its activity was not fully approved by the government. Much effort was expended to suppress the promoters of the Narodnik movement, and Tchaikovsky was twice arrested. Under these conditions the new party soon lost its educational character and became a revolutionary and terrorist association [citation needed]. Tchaikovsky did not approve of this new tendency and joined a social religious group, which received the name of “God men” because its members tried to find in themselves a reflection of God. However, they were still followers of Russian Orthodoxy. In 1874 Tchaikovsky left Russia, and a year later he went to the United States with a small party of men and women who shared his political views and religious feelings. They founded a communistic settlement at “Cedar Vale,” near Wichita, Kansas, and tried to work out their new religious and social teaching. The experiment proved a failure. After two years of hard experience, Tchaikovsky and his friends were obliged to recognize that mankind was not yet ready for the communistic life which they believed to be an imminent development of the future. They regarded communistic life as senseless without a constant feeling of the presence of God in the case of each member of the community, and this essential condition could not be achieved. Therefore, they returned to the “old world of antagonism.” The awakening was especially hard for Tchaikovsky, who not only found it necessary to reconstruct his conception of the world, but had a family to keep and no means of livelihood. He worked for some time as an ordinary workman in a shipbuilding yard and in a sugar factory near Philadelphia. His health broke down and with his family he joined the religious community of the Shakers, where he remained for a year. In 1879 he returned to Europe, and in 1880 took up his residence in England, renewing his active participation in the Russian revolutionary organizations abroad. He met Peter Kropotkin, a former member of the Tschaikovsky Circle, in London in 1881, and together they attempted to organize English workers. He was a member of the “Red Cross of the Narodnaia Volia,” and organized the supply of revolutionary literature to Russia. In 1905, during the first Russian revolution, he made a tour of America, lecturing on the subject and collecting funds for the struggle against the Imperial regime. In 1907 he returned to Russia. There he was arrested on a charge of conspiracy against the Government and spent 11 months in the St. Peter and St. Paul Fortress at St. Petersburg. He was released on bail, £5,000 having been collected by his friends, chiefly in England and the United States. In 1910 he was brought to trial, but discharged for lack of proof. He remained in Russia and took a great interest in the work of cooperative organizations. During World War I, he was very active under the flag of the Russian Red Cross, supplying food to the population of the fighting area. After the February Revolution of 1917, he was elected member of the Petrograd Soviet, where he used his influence to oppose Bolshevik propaganda. After the Bolshevik October revolution of 1917, He was elected member of the short lived Constituent Assembly. As a member of the “Committee for the Salvation of the Motherland and of the Revolution,” and of the “Committee for the Defence of the Constituent Assembly,” he helped organize the struggle against the Bolsheviks in the ensuing Russian Civil War. In 1918 Tchaikovsky was one of the founders of the “Union of the Reconstruction of Russia,” an anti Bolshevik organization of the left parties of Moscow. He was also elected member of the Ufa directorate. On his way to Siberia, he came to Vyatka, where he took the lead in an insurrection against the Bolsheviks and entered into negotiations with the Allied force at Arkhangelsk. He took part in the coup d'état of August 2 at Arkhangelsk and became president of the Supreme Administrative Board of the North Region. After the break up of a conspiracy of monarchist officers, he organized the Provisional Government of the Northern Region under his own leadership. Tchaikovsky was sent by his government to Paris, where he represented the interests of the North Region before the Versailles Conference. He was a member of the “Russian Political Delegation” in Paris until its dissolution in February 1921. He was an active member of the irregular freemasonic lodge, the Grand Orient of Russia’s Peoples. Tchaikovsky died in Harrow, England in 1926.