Эндиандра – гүлді өсімдіктер туысы — Мақалалармен ағылшынша

Кіріспе

Гүлді өсімдіктер туысы

Endiandra – лавр тұқымдасына жататын, негізінен ағаштардан құралған шамамен 126 түрді қамтитын өсімдіктер туысы. Олар, Солтүстік жарты шарда өсетін жаңғақтармен (Juglans spp.) туыс болмаса да, көбінесе "жаңғақ" деп аталады. Солтүстік жарты шардағы жаңғақтар (Juglans spp.) Juglandaceae тұқымдасына жатады.

Экология

Көбінесе лавроидты жапырақты бұталар мен ағаштар, екі жынысты гүлдері, әдетте үлкен, жеуге жарамды, жұмыртқа тәрізді немесе шар тәрізді жидектері, тікелей гүлсағасында орналасқан. Тұқымдарды жануарлар мен құстар таратуға жаратылған. Олар Оңтүстік-Шығыс Азия, Австралия және Тынық мұхитының батысында кеңінен таралған. Эндиандра – лавр тұқымдасына (Lauraceae) жататын мәңгі жасыл ағаштар туысы. Қазбалар көрсеткендей, мұз басу кезеңінен бұрын, климат ылғалды және қоңыл болған кезде, түрлер кеңірек тараған. Олар Азияда, Үндістаннан Индокитайға дейін, Қытай, Малайзия, Австралия және Тынық мұхиты аралдарында таралған. Австралияға ендемиялық 38 түрі бар. Австралияда олар көбінесе тығыз жапырақтарының арқасында қоршау ағаштары ретінде қолданылады. Австралиялық түрлердің көптеген түрлері сирек кездеседі, мысалы, Endiandra globosa, Endiandra muelleri subsp. bracteata және Endiandra floydii. Мұз басу кезеңінде аймақтың құрғауы Эндиандраны ең қоңыл климаттық жағдайларға, оның ішінде мұхиттық және оңтүстік аралдарға, сондай-ақ ылғалды таулы аймақтарға қашуға мәжбүр етті. Соңғы мұз басу кезеңі аяқталғаннан кейін Эндиандра бұрынғы ареалының бір бөлігін қалпына келтірді. Олар көбінесе Австралия, Оңтүстік Америка, Антарктида, Оңтүстік Африка, Солтүстік Америка және басқа да құрлықтардың көп бөлігін жапқан, қазір жойылған өсімдіктердің қалдықтары болып табылады, бұл жерлердің климаты бұрын ылғалды және жылы болған. Бұлтты орман мұз басу кезеңінде жойылғанмен, ауа райы қолайлы болған сайын олар үлкен аумақтарды қайтадан мекендеді. Бұлтты орманның көп бөлігі геологиялық дәуірлерде қайта-қайта шегініп, алға жылжыған деп саналады, ал олардың жылы және ылғалды климатқа бейімделген түрлері біртіндеп кері шегініп, алға жылжыды, олардың орнына суыққа төзімді немесе құрғақшылыққа төзімді склерофиллді өсімдіктер қауымдастықтары келді. Көптеген түрлер сол кездегі жаңа мұхиттар, таулар мен шөлдердің тудырған кедергілерін еңсере алмағандықтан жойылды, бірақ басқалары жағалау аймақтары мен аралдарда түр ретінде сақталып қалды. Кейбір түрлер тропикалық құрғақ немесе жапырақты ормандарға, оның ішінде муссондық ормандарға және құрғақ муссондық ормандарға жақсы бейімделген. Кейбір Эндиандра экологиялық немесе физикалық факторларға байланысты конвергентті эволюцияны көрсетеді, бұл олардың әртүрлі ортаға бейімделген түрлермен ұқсас құрылымдарға ие болуына әкеледі, мысалы, лавр орманына бейімделген өсімдіктер. Бұл Эндиандралар Lauraceae тұқымдасының басқа туыстарына ұқсас, ал олардың жапырақтары лавроидты типте, ал жидектерін көбінесе құстар жеп, таратуға жаратылған. Басқалары тіпті өте ылғалды ортаға бейімделген. Кейбір түрлер жойылу қаупі төнген, ал басқалары өте мамандандырылған экологиялық нишаға ие және нәтижесінде шағын немесе нақты аумақтарды мекендейді. Түрлердің көпшілігі парапатрикалық түрленудің нәтижесі болса да, кейбір топтардың ежелгі Гондваналық таралуы бар, ал кейбір топтар қолайлы климаттық кезеңдерге мүмкіндіктерді пайдаланатын түрлер ретінде жауап берді және қол жетімді ортаға тарады, бұл соңғы топтар жақын туыстарымен және аздаған түрлермен кеңінен таралған, бұл түрлердің жақындағы айырмашылығын көрсетеді. Көптеген түрлердің жеуге жарамды жемістері бар. Кейбір құстар мен жеміс жейтін жануарлар тұтас жемісті жеп, тұқымдарды өздерінен шығарады, бұл биологиялық таралуға көмектеседі. Басқалары жемісті жұтып, тұқымдарды ішек арқылы өткізеді. Жемістерге қатты тәуелді құстардың толық емес тізіміне Cotingidae, Columbidae, Trogonidae, Turdidae және Toucan отбасыларының мүшелері кіреді. Жемістер – өте тәуелді Palaeognathae құстарының маңызды азық көзі. Тұқымдарды таратуға балықтар мен үлкен және кіші сүтқоректілер, мысалы, пахидермдер, бовидтер, маймылдар, ағаш кеміргіштері, шошқақұйрықтар немесе опоссумдар да қатысады.

Shrubs and trees with lauroid leaves mostly, with bisexual flowers, usually with a large edible berry ovoid or globose, and seated directly on the pedicel. The seeds are dispersed by animals and birds. They have a broad distribution across South East Asia, Australia and into the western Pacific Ocean. Endiandra is a genus of evergreen trees belonging to the Laurel family, Lauraceae. Fossils show that before glaciations, when the climate was more humid and mild, species were distributed more widely. They are distributed in Asia, from India to Indochina, China, Malaysia, Australia, and Pacific islands, with 38 species endemic to Australia. In Australia, they are often used as screen trees due to the thick foliage of a number of their species. Quite a few of the Australian species are rare, such as Endiandra globosa, Endiandra muelleri subsp. bracteata and Endiandra floydii. The drying of the area during the glaciations caused Endiandra to retreat to the mildest climate refuges, including oceanic and southern islands and wetter mountain areas. With the end of the last glacial period, Endiandra recovered some of its former range. They are mostly relicts of a type of vegetation disappeared, which originally covered much of the mainland of Australia, South America, Antarctica, South Africa, North America and other lands when their climate were more humid and warm. Although warm Cloud forests disappeared during the glaciations, they re colonized large areas every time the weather was favorable again. Most of the cloud forests are believed to have retreated and advanced during successive geological eras, and their species adapted to warm and wet gradually retreated and advanced, replaced by more cold tolerant or drought tolerant sclerophyll plant communities. Many of the then existing species became extinct because they could not cross the barriers posed by new oceans, mountains and deserts, but others found refuge as species relict in coastal areas and Islands. Some species are well adapted to tropical dry or deciduous forests, including monsoon forests and dry monsoon forest. Some Endiandra present a convergent evolution due to ecological or physical drivers toward a similar solution, including analogous structures with species adapted to different environments, for example with plants adapted to Laurel forest habitat. These Endiandra resemble other genera in the family Lauraceae, and their leaves are lauroid type with berries eaten and dispersed mostly by birds. Others are even adapted to very wet media. Some species are endangered and others have a very specialized ecological niche and consequently occupy small or specific areas. Although the majority of the species are the products of parapatric speciation, some groups have an ancient Gondwanan distribution and some groups responded to favourable climatic periods as opportunistic species and expanded across the available habitat, these last groups occur across wide distribution with close relatives and few species, indicating the recent divergence of these species. Many species are having edible fruits. Some birds and bats that are specialised frugivores tend to eat the whole fruit and regurgitate seeds intact, which functions for Biological dispersal. Others swallow the fruit and pass the seed intact through the gut. An incomplete list of birds that rely heavily on the fruit for their diet include members of the families Cotingidae, Columbidae, Trogonidae, Turdidae, and Toucan. The fruits are an important food source for Palaeognathae highly dependent. Seed dispersal of various species in the genus is also carried out by fishes and big and small mammals as Pachyderms, Bovids, monkeys, arboreal rodents, porcupines, or possums.