Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Нигериялық саясаткер және полиция қызметкері (1950–2022)
Nigerian politician and police officer (1950–2022)
Кристофер Адебайо Алау Акала ///audio=Yo Adebayo Alao Akala. ogg/ (3 маусым 1950 – 12 қаңтар 2022) – Нигерияның саясаткері және полиция қызметкері. Ол 2006 жылы Ойо штатының губернаторы болды, және 2007 жылдан 2011 жылға дейін қайтадан осы қызметте болды. 2019 жылы Ойо штатында өткен губернатор сайлауында АДП партиясынан кандидат болды. 2003 жылдың мамыр айынан 2006 жылдың қаңтарына дейін Ойо штатының вице-губернаторы қызметін атқарды, Рашиди Ладожаға импичмент жасалған кезде оның орнына келді, бірақ Ладожа 2006 жылдың желтоқсанында қызметіне қайта орналасқаннан кейін бұл қызметтен бас тарты. 2007 жылы губернатор болып сайланды, ал 2011 жылы Нигерияның Әрекет Конгресінен Абиола Ажимобиге сайлауда жеңіліп қалды.
Christopher Adebayo Alao Akala ///audio=Yo Adebayo Alao Akala. ogg/ (3 June 1950 – 12 January 2022) was a Nigerian politician and police officer. He served as governor of Oyo State in 2006, and again from 2007 to 2011. He was the candidate of the ADP in the 2019 Governorship election in Oyo State. He served as deputy governor of Oyo State from May 2003 to January 2006 succeeding Rashidi Ladoja when he was impeached, but later reverting to the office when Ladoja was reinstated in December 2006. He was elected governor in 2007, and lost reelection in 2011 to Abiola Ajimobi of the Action Congress of Nigeria.
Алғашқы жылдар
1950 жылдың 3 маусымында Ойо штатының Огбомосо Солтүстік ауданында, Огбомосо қаласында туған Алау Акала Огбомосодағы Осупа баптистік күндізгі мектебінде білім алған. Алау Акала Гананың Тамале қаласындағы 5-ші жаяу әскер батальонының Камина казармасының орта мектебінде оқыды. 1990 жылы Штаб колледжін (ПСК) бітірді, 1998 жылы Бизнес-әкімшілік бойынша диплом алды, 2006 жылы LAUTECH, Огбомосо университетінен құрметті докторлық (Азаматтық құқық), 2008 жылы Ибадан қаласындағы Lead City университетінен құрметті докторлық (Саяси ғылым) дәрежесін алды. Алау Акала 1974 жылдың маусымында Нигерия полиция колледжіндегі полиция инспекторы болып қабылданып, Лондонның Хендон полиция колледжінде оқуға жіберілді. Ол сонымен қатар Бадагридегі Әкімшілік қызметкерлер колледжінде, Лагостағы Виктория аралындағы Нигерия халықаралық қатынастар институтында (NIIA), Жостағы Полиция штаб колледжінде және Джаджидегі Командалық-штаб колледжінде оқыды. Отунба Алау Акала Францияның Ницца және Испанияның Малага қалаларында өткен екі INTERPOL конференциясына Нигерия делегациясының құрамында қатысты. Отунба (Др) Адебайо Нигерия полициясынан Ойо штаты полиция басқармасының логистика және жабдықтау жөніндегі комиссарының орынбасары лауазымынан зейнеткерлікке шықты. Доктор Алау Акала мемлекеттік қызметтен бөлек, кәсіпкерлікпен де айналысты. Ол Ойо штатының Огбомосо қаласындағы TDB Global Ventures және Parrot FM радиостанциясының негізін қалаушысы және төрағасы болды. 2014 жылдың 8 желтоқсанында Отунба (Др) Адебайо Алау Акала Халықтық Демократиялық партиясынан (ХДП) Ойо штатындағы Еңбек партиясына өтті. 2014 жылдың 10 желтоқсанында ол Нигериядағы 2015 жылғы ақпан айындағы жалпы сайлауда Еңбек партиясының тізімі бойынша Ойо штатының губернаторына қайта сайлануға ниетті екенін жариялады. Ол ниетін білдірген кезде, партияның басқа барлық үміткерлері оның пайдасына сайлаудан бас тарды, осылайша Ойо штатындағы Еңбек партиясының губернаторлыққа үміткері болып сайланды. 2017 жылдың 16 желтоқсанында ол Ойо штатының астанасы Ибадан қаласында өткен салтанатты шарада биліктегі Барлық Прогрессивті Конгресске (БПК) өтті. 2018 жылдың қазан айында Алау Акала АДП партиясына өтіп, 2019 жылғы жалпы сайлауда Ойо штатының губернаторы лауазымына (профессор Әбидин Олайямен бірге вице-губернатор ретінде) үміткерлікке ие болды. 2019 жылдың 23 ақпанында өткен Президенттік және Ұлттық жиналыстар сайлауынан кейін Акала Барлық Прогрессивті Конгресске қайта оралып, Акциялық Демократиялық партиясының тізімі бойынша Ойо штатының губернаторы болудан бас тартты.
Born on 3 June 1950 at Ogbomoso, in the Ogbomoso North Local Government Area of Oyo State, Alao Akala had his elementary school at Osupa Baptist Day School, Ogbomoso. Alao Akala proceeded to the Kamina Barracks Middle School, 5th Battalion of Infantry in Tamale, Ghana. He passed Staff College (Psc) 1990, Diploma in Business Administration (1998), Doctor of Civil Law (DCL) Honoris Causa, LAUTECH, Ogbomoso (2006), Doctor of Science (Political Science) Honoris Causa, Lead City University, Ibadan (2008). Alao Akala was enlisted as Cadet Inspector of Police in June 1974, at the Nigeria Police College, Ikeja. He was recommended for overseas training at the Hendon Police College, in London. He has also attended the Administrative Staff College, Topo, Badagry; the Nigeria Institute of International Affairs (NIIA), Victoria Island, Lagos; Police Staff College, Jos; Command and Staff College, Jaji. Otunba Alao Akala has participated as a Nigerian delegate at two INTERPOL conferences in Nice, France and in Málaga, Spain. Otunba (Dr) Adebayo retired from the Nigeria Police as the Assistant Commissioner of Police in charge of Logistics and Supply, Oyo State Police Command, Eleyele, Ibadan. Besides public service, Dr. Alao Akala was a businessman. He was the founder and chairman of TDB Global Ventures and Parrot FM radio station, both in Ogbomoso, Oyo State. On 8 December 2014, Otunba (Dr) Adebayo Alao Akala defected to the Labour Party in Oyo State from the People's Democratic Party (PDP). On 10 December 2014, he formally declared his intention to re contest the gubernatorial election of Oyo State on the platform of the Labour Party in the February 2015 general elections in Nigeria. During his declaration of intent, all other party gubernatorial aspirants stepped down for him, thereby making him emerge as the Labour party's gubernatorial flag bearer in Oyo State. On 16 December 2017, he defected to the ruling All Progressives Congress (APC) in a huge ceremony in Ibadan, the capital city of Oyo State. In October 2018, Alao Akala defected to the Action Democratic Party (ADP) where he won the gubernatorial ticket to contest the office of Governor of Oyo state in the 2019 general elections (alongside Prof. Abideen Olaiya as Deputy Governor candidate). After 23 February 2019 Presidential and National Assemblies Elections, Akala defected back to the All Progressive Congress, thereby stepping down in the race to become Governor of Oyo state under the Platform of the Action Democratic Party.
Жеке өмір және өлім
Алау Акала ағылшын, йоруба, хауса және Гана тілдерін (тив, фанти және дагбани) мүптеу сөйлейтін полиглот болды. Оның жеті баласы болды және ол 2022 жылдың 12 қаңтарында 71 жасында дүние салды.
Alao Akala was a polyglot who spoke English, Yoruba, Hausa and Ghanaian languages (Tiv, Fanti and Dagbani) fluently. He had seven children, and died on 12 January 2022, at the age of 71.