Кіріспе
Жаңа Зеландияның TVNZ 1 телеарнасы – мемлекеттік телерадиокомпания Television New Zealand (TVNZ) меншігіндегі және басқаратын алғашқы ұлттық телеарна. Ол 1960 жылдан бастап Окленд, Веллингтон, Крайстчерч және Дунедин қалаларындағы тәуелсіз арналар ретінде құрылған, ал 1969 жылы NZBC TV желісіне біріктірілді (жеке студиялар 1970 жылдарға дейін өздерінің идентификациялық белгілерін сақтап қалған). 1975 жылы Жаңа Зеландия радио хабар тарату корпорациясы таратылғаннан кейін арна Television One (TV ONE, oɴe деп стильдестірілген) деп аталды, ал 1980 жылы Television One және South Pacific Television (қазіргі TVNZ 2) біріккен кезде TVNZ құрамына кірді. Арна 2016 жылдың қазан айында қазіргі атауын алды. TVNZ 1 – қоғамдық және коммерциялық телерадиокомпания. TVNZ 1-дің негізгі бағыты – 1 News тақырыбымен шығарылатын жаңалықтар мен ағымдағы оқиғалар. Сонымен қатар, 1 Sport тақырыбымен спорттық бағдарламалар да көрсетіледі. Басқа бағдарламалар 25-54 жас аралығындағы көрермендерге арналған және негізінен драма, ойын-сауық және жергілікті және халықаралық (әсіресе британдық) деректі фильмдерден тұрады.
TVNZ 1 is the first national television channel owned and operated by the state owned broadcaster Television New Zealand (TVNZ). It is the oldest television broadcaster in New Zealand, starting out from 1960 as independent channels in the four main centres of Auckland, Wellington, Christchurch and Dunedin, networking in 1969 to become NZBC TV (although the individual facilities retained their call signs into the 1970s). The network was renamed Television One (TV ONE, stylized as oɴe) in 1975 upon the break up of the New Zealand Broadcasting Corporation, and became a part of TVNZ in 1980 when Television One and South Pacific Television (now sister channel TVNZ 2) merged. The channel assumed its current name in October 2016. TVNZ 1 is both a public broadcaster and a commercial broadcaster. Central to TVNZ 1 is news and current affairs, which is produced under the banner 1 News. Also, it broadcasts sports programming under the banner 1 Sport. Other programming targets the 25 to 54 demographic, and consists of mainly drama, general entertainment and documentaries, both locally and internationally (especially British) produced.
1960-1975: NZBC телеарнасы
1960 жылғы 1 маусымда сағат 19:30-да Жаңа Зеландияның алғашқы телеарнасы AKTV2 Оклендте, 74-ші Шортленд көшесіндегі NZBC ғимаратынан хабар таратуды бастады. Бұл ғимарат бұрын 1YA қоғамдық радиостанциясына арналған еді, қазір Окленд университетінің Гас Фишер галереясына орналасқан. Жаңа Зеландия радио хабар тарату қызметіне (NZBS, 1962 жылы Жаңа Зеландия радио хабар тарату корпорациясы болып өзгерген) тиесілі және басқарылатын арна бастапқыда аптасына екі күн, күніне екі сағат хабар таратты. Крайстчерчтің CHTV3 арнасы 1961 жылғы маусымда, Веллингтонның WNTV1 арнасы бір айдан кейін, ал Дунединнің DNTV2 арнасы 1962 жылғы 31 шілдеде іске қосылды. 1960 жылғы тамызда теледидар лицензиялары енгізілді, бастапқы құны 4 NZ£ (2013 жылғы желтоқсанда 171 NZ$ тең). Телевизиялық жарнамалар 1961 жылғы сәуірде басталды, ал бастапқыда тек сейсенбі, бейсенбі және сенбі күндері ғана рұқсат етілді. 1965 жылға қарай 300 000 теледидар лицензиясы берілді, және теледидар аптаның жеті күні де хабар тарата бастады. Оңтүстік аралға хабарды жеткізу үшін NZBC өзінің алғашқы сыртқы хабар тарату фургондарының бірін Кук бұғазы арқылы қабылдау табағына жіберді, содан кейін ол жақында іске қосылған Оңтүстік арал желісі арқылы таратылды. Бұл байланыс сол жылдың соңында аяқталды, алғашқы NZBC Network News 3 қарашада жаңалықтарды оқушы Дугал Стивенсон оқыды. NZBC телеарнасы алғашқы 13 жыл бойы тек қара-ақ түсте хабар таратты. Түсті теледидар 1973 жылғы 31 қазанда сағат 19:45-те Фазалық ауыспалы желі (PAL) жүйесі арқылы енгізілді. Түсті хабар таратудың алғашқы бағдарламасы – американдық «Thrill Seekers» реалити-шоуы болды. Түске көшуге ықпал еткен маңызды фактор 1974 жылы Британ Достастығының ойындарын қабылдаған Крайстчерч қаласы болды; алайда, шектеулі түсті жабдықтарға байланысты, он спорт түрінің тек төртеуі ғана (су спорты, секіру, жеңіл атлетика және бокс) түсті көрсетілді. Келесі 18 айда бағдарламалардың көп бөлігі түсті форматқа көшті. Network News 1975 жылғы 31 наурызға дейін қара-ақ түсте хабар таратты; бұл Төменгі Хатттағы жаңа Авалон теледидар орталығына көшуге дайындық күйінде Веллингтон студиясын түсті жабдықпен қайта жаңартудан аулақ болу үшін жасалды.
1975-1980: Теледидар бір
1975 жылы 1 сәуірде NZBC 3 жеке мемлекеттік корпорацияға бөлінді: Television One, TV2 және Radio New Zealand. Қазіргі NZBC теледидар қызметі Television One болып өзгерді және сол күні ашылған Avalon Television Centre-де орналасты. Television One WNTV1 және DNTV2 студияларын, сондай-ақ қолданыстағы арна жиіліктерін пайдаланды, ал AKTV2-нің Shortland Street студиясы мен CHTV3 студиясы және жаңа арна жиіліктері жаңа TV2 үшін қолданылды, ол сол жылдың соңында жұмысын бастады. Television One телеарнасы 1975 жылы 1 сәуірде сағат 14:00-де Билл Маккарти оқыған бес минуттық жаңалықтар бюлетенімен, содан кейін британдық драмалық сериал «Гарриет қалаға оралды» көрсетіліп басталды. Оның екі сағаттық арнайы ашылуы сол күні кешкі сағат 7-де тікелей эфирде көрсетілді, онда жаңа қызметтің бағдарламалары, жоспарлары және жеке тұлғалары туралы алдын ала мәліметтер берілді. 1976 жылы 17 шілдеде қар мен дауыл күшті желдер Кайкура маңындағы «Көк қаз» микротолқынды станциясының электр қуатын үзуге себеп болды, соның салдарынан станцияның дизель генераторы істен шығып, батареямен жұмыс істеді. Батареялар сол күні кешкі сағат 7-ге дейін толық разряд болып, Television One желісін Кентербери, Отаго және Саутленд аймақтарына жеткізуді тоқтатты. Техниктер дизель генераторын жөндеу және желіні қалпына келтіру үшін жексенбі күні таңертеңге дейін станцияға жете алмады, нәтижесінде Оңтүстік аралдың көп бөлігі 1976 жылғы жазғы Олимпиаданың ашылу салтанатын тікелей эфирде көре алмады.
1980 жылдан қазіргі уақытқа дейін: TVNZ
1980 жылы екі телеарна бірігіп, Television New Zealand компаниясын құрды, мақсаты – үкіметке дивиденд төлеу. Бірігу екі арнаға да «толықтыратын бағдарламалар» ұсынуға уәде берді. Арна 1995 жылдың басына дейін «Television One» деп аталды, содан кейін эфирде жай ғана «TV One» деп жарияланды. Аймақтық жаңалықтар бағдарламалары 1980 жылдың 31 наурызынан бастап сағат 19:30-да жарты сағаттық форматта қайтадан енгізілді. Ол аптасына екі рет кешкі уақытта көрсетілетін. Бастапқы редакторы – Крис Митсон, ал 1982 жылы оны Крис Шеллок пен Дэвид Шеллок алмастырды. Митсон бағдарламаның атын пабта отырғанда ойлап тапты. 1982 жылы аймақтық бағдарламалар желілік жаңалықтар бюллетеніне енгізілді, ал «7.30 South» бағдарламасы «The South Tonight» деп қайта аталды. Әр аймақ желілік жаңалықтардан 20 минуттық аймақтық бағдарламаға өтетін, содан кейін ауа райы үшін желілік жаңалықтарға оралатын. 1989 жылы аймақтық бағдарламалар «Екінші арнаға» сағат 17:45-ке көшірілді, ал «Top Half» және «Today Tonight» бағдарламалары сол жылдың соңында жабылды. 1990 жылы «The Mainland Touch» және «The South Tonight» бағдарламалары «Television One» арнасына қайта көшірілді және маори жаңалықтары бағдарламасы «Te Karere» кейін (Солтүстік аралда сағат 17:20-де, Оңтүстік аралда сағат 17:35-те тікелей эфирде) және желілік жаңалықтар алдында көрсетілді. Екі бағдарлама да 1990 жылдың соңында тоқтатылды. 2008 жылдың тамызында «TV One», «TV2» арнасымен бірге Пекинде өткен 2008 жылғы жазғы Олимпиада ойындарының басталуына орай 720p жоғары ажыратымдылыққа (high definition) көшті. Бастапқыда екі арна да тек «Freeview HD» платформасында жоғары ажыратымдылықта қолжетімді болды, ал «Sky» платформасында жоғары ажыратымдылықта хабар тарату 2009 жылдың 1 маусымында басталды, содан кейін 2010 жылдың тамызында 1080i форматына көшірілді. 2016 жылдың қазан айында арна «TVNZ 1» деп қайта аталды.
Бағдарламалау
Жаңа Зеландияда түсірілген, барлық TVNZ телеарналарында көрсетілген бағдарламалар тізімі. Ұзақ жылдар бойы TVNZ 1 арнасында көрсетіліп келе жатқан бағдарламалардың ішінде ауыл шаруашылығы туралы деректі фильмдерден тұратын Country Calendar (1966 жылдан бері) және тұтынушылардың құқықтарын қорғайтын Fair Go (1977 жылдан бері) бағдарламалары бар. Лото лотереясы аптасына екі рет, TVNZ 1 арнасында сенбі күні сағат 20:00-де, сәрсенбі күні сағат 20:20-де көрсетіледі.
Жаңалықтар операциясы
TVNZ 1 аптасына шамамен 35 сағат жаңалықтар мен өзекті мәселелерді көрсетеді. Басты жаңалық барысы – күн сайын сағат 18:00-де шығатын 1 News. Жарты сағаттық жаңалықтар апта ішінде түскі сағат 1-де (1 News at Midday) және кешкі сағат 22:30-да (1 News Tonight) көрсетіледі. Таңғы бағдарлама апта ішінде сағат 6:00-ден 9:00-ға дейін, әр жарты сағат сайын бес минуттық жаңалықтармен бірге таратылады. Маори тіліндегі жаңалықтар барысы Te Karere апта ішінде сағат 16:00-де көрсетіледі. "Жеті өткір" – жұмыс күндері сағат 18:00-дегі жаңалықтардан кейін жарты сағатқа созылатын өзекті мәселелерге арналған бағдарлама. Бір сағаттық терең зерттеулерге арналған бағдарламаларға дүйсенбі күні кешке 20/20 және жексенбі күні кешке Sunday кіреді. Сағаттық саяси бағдарлама Q+A жексенбі күндері таңертең көрсетіледі.
Техникалық мәліметтер
1960 жылы іске қосылғаннан бастап 2013 жылғы 1 желтоқсанда цифрлық теледидарға көшу аяқталғанға дейін TVNZ 1 телеарнасы аналогты PAL B&G форматында жер бетінен хабар таратты. Канал мемлекеттік меншіктегі Kordia жер желісі арқылы, сондай-ақ Freeview, Igloo (2012–2017) және Sky платформаларындағы арналар жинағына кіретін екі Kordia спутниктік транспондері арқылы таратылады.
TVNZ 1+1
TVNZ 1+1 телеарнасы 2012 жылдың 1 шілдесінен бастап Freeview және Sky клиенттеріне TV ONE Plus 1 деген атпен ұсынылды. Бұл TVNZ 1 телеарнасынан бір сағатқа кешіккен арна. Бұл арна бұрын қоғамдық қызмет көрсеткен жаңалықтар мен деректі фильмдерді көрсеткен TVNZ 7 арнасын алмастырды. Арна Freeview-те 6-арнада, ал Sky-те 501-арнада қолжетімді. 2013 жылдың 1 қыркүйегінде TV2+1 (қазір TVNZ 2+1) TVNZ U арнасын алмастырғанда, TV ONE Plus 1 Freeview-те 6-арнаға көшірілді, ал TV2+1 7-арнаны иеленді. 2016 жылдың 1 қазанында арна TVNZ 1+1 деп қайта аталды. 2022 жылдың 21 наурызында TVNZ 1+1 Freeview арнасының алты арнаны өзгерту аясында 6-арнадан 11-арнаға көшірілді.