Кіріспе

Stander – 2003 жылы Оңтүстік Африкада Бронвен Хьюз режиссерлік еткен, капитан Андре Стандердің өміріне арналған тарихи фильм. Басты рөлді бастапқыда ойнаудан бас тартқан Томас Джейн сомдаған. Фильм жасаушылар Стандердің әлі түрмеде отырған серіктесі Аллан Хейлмен, оның полициядағы әріптесі Кор ван Девентермен және Андре тұтқындалған түрменің бастығымен сұхбаттаса алды.

Сюжет

Андре Стэндер - Оңтүстік Африка полициясының офицері, жаңадан үйленген, полициядағы ең жас капитан ретінде беделі артып келе жатқан адам. Ол және оның серіктесі басқа офицерлермен бірге Соуэто көтерілісі салдарынан тәртіпсіздікке қатысты міндетке тағайындалады. Тембисадағы тәртіпсіздіктердің бірінде Стандер қарусыз жас наразылықты атып өлтіреді, бұл оған қатты әсер етеді және апартеид жүйесіне деген ұнжырғасын түсіреді. Бір күні түскі үзіліс кезінде Стандер өздігінен кіріп, банкті тонауға шешім қабылдайды. Ол осы шапшаңдықты қатты ұнатады және бірнеше ұрлық жасауға шешім қабылдайды, тіпті оның ресми өкілі ретінде жауап береді. Осы тонаулардың салдарынан Стандердің серіктесі Кор Ван Девентер жаңа банкті тонаушыны жоюға тағайындалған топты басқарады. Ақырында Стандердің маскировкасын көре отырып, Ван Девентер тобы ақыры оны тұтқындады. Стандер өз лауазымынан айырылып, 32 жылға бас бостандығынан айырылды. Түрмеде Стандер тағы екі адаммен, Ли Макколл мен Аллан Хейлмен кездеседі, олармен тез достық қарым-қатынас жасайды. Үшінің де босаған кезде не істейтіні туралы үлкен жоспарлары бар, тіпті олар бір-біріне қайта оралатын болады. Бір жылдай түрмеде болғаннан кейін Стэндер мен Макколл басқа тұтқындармен регби ойнауға барады. Ойын барысында олар ауыр жарақат алғандай етіп, медпунктке жеткізіледі, онда дәрігерді есінен танып, күзетшілерді қаруларынан босатады. Қашып кеткеннен кейін Стандер мен Макколл Хейлге оралғаннан кейін, үшеуі бір-біріне жаңа есімдерімен танысып, бірнеше банкті тонап, қымбат қауіпсіз үй сатып алып, сары Porsche 911 Targa ұрлайды. Ұрлық жалғаса берген сайын, қатер де арта түседі, себебі "Стандер Бандасы" деп аталатын топты полиция қызметкерлері, Кор Ван Девентер басқарады. Қару дүкенін тонап, әйелді атып, топты анықтағаннан кейін, Макколл банктен шығып бара жатқанда ақшаны тастап кетеді, және Макколлдың полиция қууына әкелетін басқа банктегі түсінбейтін атыс-шабуылдан кейін, топ өздерінің бақыты бітіп бара жатқанын тез түсінеді. Олар барған сайын абайсызданады. Жоғалтуларды азайтып, тұрақтандырудың ең жақсы жолы екенін шешкен Стандер әуежайдағы айырбастау кеңсесін тонау және Оңтүстік Африкадан кету жоспарын жасайды. Ұрлық жасалмас бұрын Стандер Тембизаға барып, өлтірген наразылықтың әкесімен татуласу үшін келеді. Макколл Стандердің тонауды жүзеге асырмағанына ашуланып, ол және Хейл жаңалықтардан егер олар әуежайға барса, көптеген полиция қызметкерлері оларды тұтқындап немесе өлтірер еді деп біледі. 1984 жылы банда өздерінің шығу стратегиясын ұйымдастыра бастайды, Stander Кеп Таунға қайық сатып алуға барады, ал Хейл Грекияға баруға жоспарлайды. Алайда, Макколлдың жоспарлары полиция тобы қауіпсіз үйді қоршап алғанда тоқтатылады. МакКоллға бара жатқанда Хейл Стэндерге қара әйелмен қарым-қатынасы туралы әңгіме айтады. Ол жүкті болды (Хейлмен емес) және екеуі бірге өмір сүрді, мұны көрген полиция оны түсік жасату деңгейіне дейін ұрды. Хейл Стандерге өзіне және Макколға жүйеге кек алуларына көмектескені үшін алғыс білдіреді және соңғы алты ай оның және оның досының өмірінің уақыты болды. Осы уақытта, қауіпсіз үйде Макколл қашып құтылуға тырысады, бірақ шығудың жолы жоқ екенін түсінгенде, ол екі тапаншаны алып, полицияға оқ атуды шешеді. Стандер мен Хейл Макколдың полициямен атылып өлтірілгенін көруге уақытында келіп қалды. Олар оқиға орныннан кетіп бара жатқанда, Стандер мен Девентер көздерін жұмып алады, полиция қуу басталады және Порше қатты зақымдалады, бұл Стандер мен Хейлді басқа көлік ұрлап, алысқа қарай жүруге мәжбүр етеді. Хейл мен Стэндер Оңтүстік Африкадан қашып кету үшін жолдарын бөліседі. Көптеген полиция қызметкерлері ілесіп жүрген Стандер әуежайға жүгіріп барады, онда оны жеке куәлігін көрсетуге мәжбүрлейді. Девентер бұл Стэндер ме, жоқ па деп аң-таң болып, асығып барады, бірақ бұл жалған дабыл екенін (Стэндердің жалған паспортты пайдаланғанынан) білгенде тоқтап қалады және Стэндерге кетуге рұқсат етіледі. Ақыры Форт-Лодердейлге (Флорида, АҚШ) жеткенде, Стэндер Меркурий Кугарды қызыл жарыққа шығарып, полиция алдында қызыл жарықтан өтіп кеткенде, ұзақ уақыт әрекетсіз бола алмайды. Оларды қысқа қууда бастаған Стандер көліктен шығып, офицердің бұйрығына мойынсұнбай бастайды, бұл офицердің серіктесін мылтық алып, Стандерді қорқыта бастауға итермелейді. Стандер серіктесін қарусыздады, бірақ офицер оған бірнеше рет атқан.

Қабылдау

Стандер сыншылардың басым көпшілігінен жағымды пікірлер алды. "Empire" киножурналы оған бестен төрт жұлдыз беріп, "Джейннің өнер шеберлігін бір-екі сатыға көтеріп, мансабындағы ең жақсы рөлі" деп бағалады. BBC-дің Нев Пирс та төрт жұлдыз берді. Rotten Tomatoes сайтында фильмнің жаңалығы 72% деп көрсетілген.

Сыйлықтар мен номинациялар (2005)

Фильм ең үздік режиссура жетістігі үшін "Джин" сыйлығына ие болды.