Кіріспе
Klamath Falls (Клама́т-Фо́лс) – Орегон штатының Klamath округіне жататын АҚШ қаласы, сонымен қатар округ орталығы. Джордж Нерс 1867 жылы қалаға негіз салғанда, қала бастапқыда Линквилл деп аталды. Оның аты қала орналасқан Линк өзенінің сарсуларынан алынған. 1893 жылы қаланың атауы Klamath Falls деп өзгертілді. 2020 жылғы халық санауы бойынша қала халқы 21 813 адамды құрады. Қала Жоғарғы Klamath көлінің оңтүстік-шығыс жағалауында орналасқан. Медфорд қаласынан шығысқа қарай 80 миль (129 км), Рено қаласынан солтүстік-батысқа қарай 250 миль (402 км) және Калифорния – Орегон шекарасынан шамамен 10 миль (16 км) қашықтықта жатыр. Klamath Falls қаласының алғашқы маңызды саласы – орман шаруашылығы болды.
Этимология
1867 жылы құрылғанда Кламат-Фолс Линквилл деп аталды. 1892-93 жылдары атауы Кламат-Фолс деп өзгертілді. Кламат атауы (/k/l/æ/m/ə/θ/) Солтүстік-Батыс жазығының жергілікті халықтары осы аймақты атау үшін қолданған «адамдар» [Чинукан тілінде] деген сөздің сипаттамалық түрі болуы мүмкін. Модок немесе Ачомави тілінен алынған бірнеше жер-атаулар: lutuami, яғни «көлде тұратындар», móatakni, «Туле көлінде тұратындар» сөзінен бастау алып, сөздің бүгінгі түріне келген орфографиялық өзгерістерге себеп болуы мүмкін. Атаудың Кламат тайпасынан шыққандығын көрсететін ешқандай дәлел жоқ. Кламаттар өздері бұл аймақты Юлалона немесе Иуана деп атаған, бұл оңтүстік жел күшті соққанда Линк өзенінің ағысы кері қарай бату құбылысын білдіреді. Кламаттар Линк өзенінің көпірген су құлап түсетін жерін Тивишкени деп атаған, яғни «құлап жатқан су ағыны». Осы Линк өзенінің көпірген су құбылысынан атауына «Фолс» деген сөз қосылған. Шындығында, бұл құлау емес, көбінесе тасқын деп сипатталады. Тасқынды Линк өзенінің бөгетінен төменгі қашықтықта көруге болады, онда су ағыны әдетте өзен тастарынан асып түсу үшін жеткіліксіз болады.
Тарих
Бұл аймақтың алғашқы тұрғындары - кламат және модок халықтары болған. Модоктардың отаны Кламат шарлауығынан оңтүстікке қарай шамамен 32 шақырым жерде орналасқан. Бірақ олар қарсыластары кламаттармен бірге резервацияға күштеп орналасқанда, бүлік шықты және олар жақын маңдағы лава алаптарында жасырынып қалды. Бұл 1872–1873 жылдардағы Модок соғысына әкелді, бұл АҚШ атқыштар әскері үшін өте қымбат кампания болды. Оның құны шамамен 500 000 долларға бағаланды, 2000 жылғы бағамен есептегенде бұл 8 миллион доллардан астам сомаға тең. Соғыста 17 түпкілікті және 83 америкалық қаза тапты. 1846 жылы Орегон жолымен көшіп келе жатқандарға қауіпсіз жол табу үшін, төменгі Кламат аймағынан өтетін Апплегейт жолы батыстан шығысқа қарай жасалды. Алғашқы бейімдемеген қоныс салушы – 19 жастағы Уоллес Болдуин болды, ол 1852 жылы аңғарға елу бас жылқы айдап келді. 1867 жылы Джордж Нерс шағын елді мекенді Линквилл деп атады, себебі ол Евауна көлінің солтүстігіндегі Линк өзенінің жанында орналасқан еді. Кламатты мелиорациялау жобасы 1906 жылы батпақты жерлерді кептіру және суды ауыл шаруашылығына пайдалану мақсатымен басталды. 1907 жылдың 22 мамырында негізгі "А" каналы салынғаннан кейін алғаш рет су қолжетімді болды. Бірінші және екінші дүниежүзілік соғыстардың ардагерлеріне мелиорацияланған жерлерде үй салу мүмкіндігі берілді. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде жапон-американдықтарды ұстау лагері, Туле-Лейк соғыс көшіру орталығы, жақын маңдағы Ньюэлл қаласында орналасқан еді. Ал Орегон штатындағы Уайт лагерінің серігі Калифорния штатының Тулелейк қаласының жанында, Орегон-Калифорния шекарасында орналасқан. 1945 жылдың мамыр айында, Кламат шарлауығынан шамамен 48 шақырым шығысқа қарай (Орегон штатының Блай қаласының жанында), жапондық фу-го шары бомбасы шіркеуге барып қайтқан әйел мен бес баланы өлтірді. Бұл соғыс кезінде АҚШ құрлығында жапондықтардың салған жалғыз зардабы деп есептеледі. 20 ғасырдың алғашқы онжылдықтарында теміржол арқылы ағаш өңдеу Кламат округінде кеңінен таралған. 1909 жылы Оңтүстік Тынық мұхиты көлік компаниясы келгеннен кейін Кламат шарлауығы бірнеше жүзден бірнеше мыңға дейін тез өсті. Оннан астам ағаш өңдеу зауыттары шырша мен қарағайдан ағаш кесіп, өнеркәсіп 1980-ші жылдардың соңына дейін гүлденді. Сол кезде солтүстік дақылды сұлу және басқа да жоғалуға жақын түрлер батыс орман саясатын өзгертуге ықпал етті. 1993 жылдың 20 қыркүйегінде Кламат шарлауының жанында бірнеше жер сілкінісі болды. Қаланың орталықтағы көптеген ғимараттар, соның ішінде округтік сот үйі және бұрынғы Sacred Heart академиясы мен монастыры зақымданды немесе қирады, және екі адам қаза тапты.
Су құқығы туралы дау
2001 жылы 6 сәуірде жойылып бара жатқан түрлер туралы заңның талаптарына сәйкес, Кламат жобасының суландыру суын тоқтату туралы сот шешімі қабылданғанда, қала ұлттық жаңалықтарға шықты. Жоғалған өзен сорғышы мен қысқа мұрын сорғышы 1988 жылы Федералдық жойылып бара жатқан түрлер тізіміне енгізілді. 2001 жылы құрғақшылық келгенде, ғалымдар тобы суды ауыл шаруашылығына одан әрі бұру Үстіңгі Кламат көлінде мекендейтін бұл түрлерге, сондай-ақ қорғалған Кохо ласосінің шағылысуына зиян келтіретінін мәлімдеді. Фермерлер мен азаматтардың көптеген наразылықтары 2001 жылдың 7 мамырында Кламат-Фолс қаласында «Шелек бригадасы» акциясымен аяқталды. Шараға 18 000 фермер, малшы, азамат және саясаткер қатысты. Осы оқиғаны еске алу үшін қалада екі алып шелек ескерткіші орнатылды. Мұндай жалпы сын 2002 жылдың басында фермерлерге суды қайтаруға бағытталған жаңа жоспардың қабылдануына әкелді. Кламат және Тринити өзендеріндегі су деңгейінің төмендеуі және жоғары температура салдарынан 2002 жылы кем дегенде 33 000 ласось қырылды. Ласось санының азаюы аймақтағы балық аулау өнеркәсібін дерлік тоқтатты және балықшыларға шығынды өтеу үшін 60 миллион доллардан астам апат жәрдемі көрсетілді. Тринити өзенінің суының 90% Калифорния ауыл шаруашылығына бағытталған. Тринити суының 90%-ы, әйтпесе Кламатқа ағып, теңізге шығатын болса, оның орнына Калифорнияның шөлді аймағына қарай ағып барады. Ұлттық ғылым академиясының баяндамасын сынға алған қарсы баяндама да бар. және үкіметпен болуы мүмкін қақтығысқа дайындық жүргізілуде.
Геотермиялық жылу
Кламат шарлауы геотермальдық ресурстарға бай аймақта орналасқан. Геотермальдық энергия 1900 жылдардың басынан бері аймақта тікелей геотермальдық жылыту үшін қолданылып келеді. 1981 жылы қалалық жылу жүйесі салынды және 1982 жылы кеңейтілді. Аталған жобаға халықтың наразылығы білдірілді. Көптеген үйлер жеке геотермальдық бұрғылау арқылы жылытылды, ал иелері қалалық жүйе су деңгейін төмендетіп немесе су температурасын төмендетуі мүмкін деп алаңдады. Су асты резервуарларын зерттеуден кейін жүйенің жұмысы 1984 жылға дейін кейінге шегерілді. Жұмыс істеудің толық сынақтары жеке бұрғылауларға ешқандай кері әсер тигізбегенін көрсетті. Бірнеше тарату құбырларының зақымдануы анықталғаннан кейін жүйе 1986 жылы қайтадан тоқтатылды. 1991 жылға қарай тарату құбырлары қайта жаңартылып, жүйе қайтадан іске қосылды. Одан бері жүйе кеңейтіліп келеді, Орегон Технология институтының мәліметінше, қазіргі кезде жүйенің пайдасы шығыннан асып түседі немесе оған жақын. Жүйе үйлерді, қалалық мектептерді, жылыжайларды, мемлекеттік және коммерциялық ғимараттарды жылытуға, тротуарлар мен жолдардағы қарды ерітуге арналған геотермальдық жүйелерге, сондай-ақ сарқынды суларды тазарту станциясына жылу беру үшін пайдаланылады.
География
АҚШ Халық санағы бюросы мәліметтері бойынша, қаланың жалпы ауданы 20,66 шаршы миль (54 км²), оның ішінде 19,81 шаршы миль (51 км²) құрлық, ал 0,85 шаршы миль (2 км²) су алабын құрайды. Теңіз деңгейінен биіктігі 1248 метрді құрайды.
Климат
Кламат-Фолс "Орегонның күн сәулесінің қаласы" деп аталады, өйткені бұл аймақта жылына 300 күн күн сәулесі болады. Жылдық қар жауынның орташа мөлшері шамамен , ал ең көп жауған қар 1955 жылдың шілдесінен 1956 жылдың маусымына дейін тіркелген; керісінше, 1991 жылдың шілдесі мен 1992 жылдың маусымы аралығында қардың ізі ғана байқалды. Ең көп қар қалыңдығы 1901 жылдың 3 қаңтарында тіркелді. Абсолюттік ең жоғары температура 1911 жылдың 27 шілдесінде , ал абсолюттік ең төменгі температура 1888 жылдың 15 қаңтарында тіркелді. Мұзсыз кезең шамамен 120 күнге созылады, әдеттегі жылы алғашқы мұз 21 қыркүйекте, ал соңғы мұз 1 маусымда түседі. Жылдық орташа көрсеткіш бойынша 18,2 күн температурасы 0,7 градусқа немесе одан жоғары көтеріледі, ал 1,9 түн температурасы 0,7 градусқа немесе одан төмен түседі.
2010 жылғы санақ
2010 жылғы халық санауы бойынша қалада 20 840 адам, 8 542 шаруашылық және 4 876 отбасы тұрды. Орегон штатының Алтамонт қаласының жанындағы халық санағымен белгіленген ауданда 19 257 адам тұрды. Халық тығыздығы құрады. 9 595 тұрғын үй болды, орташа тығыздығы құрады. Қала тұрғындарының этникалық құрамы: 83,4% ақ нәсілді, 1,0% афроамерикалық, 4,3% американдық үндістер, 1,6% азиялық, 0,1% Тынық мұхиты аралдарынан шыққандар, 4,5% басқа нәсілдер және 5,0% екі немесе одан көп нәсілділер. Халықтың 11,8% латын американдықтары немесе испандықтарды құрады. 8 542 шаруашылықтың 30,4%-ында 18 жасқа дейінгі балалар тұрды, 38,5%-ы бірге тұратын некедегі жұбайлар, 13,0%-ы күйеуі жоқ әйелдер, 5,6%-ы әйелі жоқ ерлер және 42,9%-ы отбасы емес. Барлық шаруашылықтың 32,9%-ы жеке адамдардан тұрды, ал 11,3%-ында 65 жасқа толған немесе одан асқан жалғыз адамдар тұрды. Шаруашылықтың орташа мөлшері 2,35 адамды, ал отбасының орташа мөлшері 2,98 адамды құрады. Қала тұрғындарының орташа жасы 33,6 жас болды. Тұрғындардың 23,6%-ы 18 жасқа дейін, 14,6%-ы 18 мен 24 жас аралығында, 25,2%-ы 25 пен 44 жас аралығында, 24,1%-ы 45 пен 64 жас аралығында және 12,3%-ы 65 жасқа толған немесе одан асқандарды құрады. Қала тұрғындарының жыныстық құрамы: 49,3% ер адам және 50,7% әйел адам.
Үкімет
Кламат-Фоллс Орегон штатының конституциясына сәйкес, өздік басқару құқығына ие муниципалитет болып табылады және 1972 жылы азаматтары қазіргі хартаны қабылдағаннан бері кеңес-басқарушы үкімет жүйесімен басқарылуда. Қалалық кеңес бес мүшеден тұрады, олардың әрқайсысы бес округтің бірінен сайланады. Олардың қызмет мерзімі төрт жылды құрайды, және әр екі жыл сайын екі немесе үш орын сайлауға шығарылады. Қала әкімі партиялық емес, төрт жылдық мерзімге сайланады және қалалық кеңестің барлық отырыстарын жүргізеді. Бұл лауазымды тұлға комитеттерді тағайындайды, кем дегенде төрт кеңес мүшесінің қолдауымен қабылданбаған кез келген қаулыға вето қою құқығына ие, сондай-ақ дауыс тең болған жағдайда шешімді дауыс беру арқылы анықтайды. Алайда, қалалық менеджер – қаланың әкімшілік басшысы. Бұл лауазымға кеңес тағайындайды және кеңестің қалауынша белгісіз мерзімге қызмет етеді. Қалалық судья және қалалық прокурор да осы тәртіппен тағайындалады. Тодд Келлстром 1992 жылдан 2016 жылға дейін қала әкімі болды. Карол Вестфолл – қазіргі қала әкімі, ол 2016 жылғы сайлауда Келлстромды жеңді. Джонатан Тейхерт – қазіргі қалалық менеджер. Штат заң шығарушы органында өкілдік ету мақсатында Кламат-Фоллс 28-ші Сенат округінде орналасқан, оны республикашыл Деннис Линтикум, ал 56-шы Өкілдер палатасы округінде республикашыл Э. Вернер Решке өкілдік етеді. Федералдық деңгейде Кламат-Фоллс Орегон штатының 2-ші конгресс округіне кіреді, оның Кук Партизандық Дауыс Индексі R+10 құрайды және оны республикашыл Клифф Бенц өкілдік етеді.
and is represented by Republican Cliff Bentz.
Мемлекеттік мектептер
Кламат-Фоллс қаласы мен оны қоршаған аймақтар Кламат округі мектеп округі және Кламат-Фоллс қалалық мектеп округімен қамтамасыз етіледі.
FM станциялары
88.5 FM KLMF JPR классика және жаңалықтар қызметі
88.9 FM KJKF Заманауи христиан музыкасы K LOVE
89.5 FM KTEC Колледж еркін форматтағы Орегон технология институты
89.9 FM K210BY Христиан
90.5 FM K213AI Джефферсон қоғамдық радиосы жаңалықтар және ақпарат қызметі
90.9 FM KSKF Джефферсон қоғамдық радиосы ритм және жаңалықтар қызметі
91.5 FM K218EX Испан христиан
91.9 FM K220BJ Джефферсон қоғамдық радиосы жаңалықтар және ақпарат қызметі
92.5 FM KLAD FM Кантры
92.9 FM K225CW Жаңалықтар/Әңгіме
93.3 FM K227CU Рок
94.9 FM KAGO FM Рок
96.5 FM KFLS FM Кантры Тулелейк
97.1 FM K246BB Христиан Кено
97.5 FM KYSF Христиандық құлшыныс музыкасы Air 1 Bonanza
98.5 FM KHIC Топ 40 Кено
99.5 FM KFXX FM Классикалық хиттер
99.9 FM K260AK Христиан
100.7 FM KLKF Заманауи христиан музыкасы K LOVE Малин
101.3 FM K267CF Христиан
102.5 FM K273DF Жаңалықтар/Әңгіме
104.3 FM K282CB Спорт
104.7 FM KFEG Классикалық рок
105.5 FM KKKJ Топ 40 Меррилл
106.5 FM K293CQ Спорт Алтамонт
106.9 FM KKRB Ересектерге арналған заманауи музыка
88.9 FM KJKF Contemporary Christian Music K LOVE
89.5 FM KTEC College Freeform Oregon Institute of Technology
89.9 FM K210BY Christian
90.5 FM K213AI Jefferson Public Radio news & information service
90.9 FM KSKF Jefferson Public Radio rhythm & news service
91.5 FM K218EX Spanish Christian
91.9 FM K220BJ Jefferson Public Radio news & information service
92.5 FM KLAD FM Country
92.9 FM K225CW News/Talk
93.3 FM K227CU Rock
94.9 FM KAGO FM Rock
96.5 FM KFLS FM Country Tulelake
97.1 FM K246BB Christian Keno
97.5 FM KYSF Christian Worship Music Air 1 Bonanza
98.5 FM KHIC Top 40 Keno
99.5 FM KFXX FM Classic Hits
99.9 FM K260AK Christian
100.7 FM KLKF Contemporary Christian Music K LOVE Malin
101.3 FM K267CF Christian
102.5 FM K273DF News/Talk
104.3 FM K282CB Sports
104.7 FM KFEG Classic Rock
105.5 FM KKKJ Top 40 Merrill
106.5 FM K293CQ Sports Altamont
106.9 FM KKRB Adult Contemporary
Көлік
Амтрак, ұлттық жолаушылар теміржол жүйесі, бастапқыда Оңтүстік Тынық мұхиты темір жолы салған бағытта орналасқан Кламат Фолс станциясына қызмет көрсетеді. Ол Сиэтл, Вашингтон және Лос-Анджелес, Калифорния арасындағы екі бағытта күн сайын Coast Starlight пойызымен қызмет көрсетеді. Белгілі маршрут бойынша қоғамдық көлік қызметін Бассейн транзиттік қызметі, сайланған кеңесі бар арнайы қызмет көрсету округі жүзеге асырады. Орегон ПОИНТі Кламат-Фоллзды Медфорд және Брукингс қалаларымен байланыстырады. Sage Stage апта сайын Калифорния штатының Алтурас қаласына рейс жасайды. Кламат Фолс әуежайы – Кингсли Филд Ұлттық әуе күзеті базасының орналасқан жері; әуежай мен база қала орталығынан оңтүстікке қарай 6 миль (10 км) қашықтықта орналасқан. Ең жақын коммерциялық әуежай – Рог Вэлли халықаралық Медфорд әуежайы, ол 78 миль (126 км) қашықтықта.
Әскери әуе базасы
Кингсли Филд әуе ұлттық гвардия базасы, сонымен қатар Кратер-Лейк – Кламат аймақтық әуежайы деп те белгілі, 1928 жылы құрылған. Бұл Орегон әуе ұлттық гвардиясының 173-ші истребитель эскадрильясының Кингсли Филд әуе базасында орналасқан 270-ші әуе қозғалысын басқару эскадрильясының орны. Эскадрилья қазіргі уақытта F-15 C/D түрлерін пайдаланады. Онда Орегон штатындағы екінші ең ұзын ұшу-қону жолағы бар және ол ғарыш кемесі үшін қосалқы қону алаңы ретінде тізілген. Күндізгі уақытта Кламат Фолс қаласында ұшақтардың шуын жиі естуге болады.