Кіріспе
Анемоскоп – желдің бағытын көрсетуге арналған құрылғы. Ол желдің бағытын немесе бағыттың өзгеруін көрсету үшін жасалған. Көбінесе, анемоскоп деп желбағын жоғары орнатып, оны төмендегі ғимаратқа байланыстыратын және желдің бағытын және өзгерістерін көрсету үшін шкаласы немесе көрсеткіші бар құрылғыны айтады. Анемоскоптар ежелгі заманнан белгілі және қазіргі заманғы механикалық және электрондық құралдарға дейін дамыды. Бұл сөз алғаш рет 1700–10 жылдар аралығында ағылшын тілінде тіркелген. Ол грек тіліндегі "жел" және "көру" сөздерінен құралған. Оны желдің жылдамдығын өлшейтін анемометрмен шатастырмау керек, олар көбінесе бірге қолданылады.
An anemoscope is a device designed to show the direction of the wind, or to indicate a change of wind direction The name is usually applied to an apparatus consisting of a wind vane above, connecting to a building below by some kind of coupling, and with a dial or index with pointers to show the direction and changes of the wind. Anemoscopes existed in antiquity and have evolved into modern mechanical and electronic instruments. The word is first recorded in English in the period 1700–10. It derives from the Greek word for wind + scope. Is should not be confused with the anemometer, a device to measure the speed of the wind, alongside which it is often deployed.
Тарих
Ежелгі заманда желдің бағыты түтін бағыты немесе байрақ көтерілуі арқылы анықталған. Анемоскоп содан кейін желдің формалды бағытын өлшеуге мүмкіндік беретін негізді құрады. Тимостеннің жел көрсеткіші (анемоскоп) (шамамен 270 ж.б.д.) радиусы бар дискіден тұратын, ол оның ойлап тапқан он екі жел жүйесінің бағытын көрсетті (Апарктиас, Бореас, Кайкиас, Апелиот, Еврос, Евронотос, Нотос, Либонотос, Липс, Зефирос, Аргест, Трасиас). Жел мұнарасы – б.з.д. II ғасырға жататын Афинадағы құрылыс. Бір кезде ауа райын болжаған бронза тритон болған, бірақ ол жоғалып кеткен. Негізде сегіз мүсін сақталған. Бұл бас рельефтерде бейнеленген желдер, әрқайсысының астында бұрын күн сағаты орналасқан. Сондай-ақ су сағаты да болған. Мұнараның биіктігі 40 метр, диаметрі 27 метр болғандықтан, ол әлі де көзге түсетін нысан болып табылады. Бұл Жел мұнарасы – желді бақылау үшін белгілі ең көне құрылыс. Витрувийдің (б.з.д. I ғасыр) сипаттаған ежелгі анемоскобы, желдің қай жаққа соғатынын көрсетуге, оның өзгеруін болжауға емес, арналған сияқты. Ефтропиудің кейінгі анемоскобы да осыған ұқсас. Гигроскопиялық құрылғылар, әсіресе мысық ішегін пайдаланатын құрылғылар, өте жақсы анемоскоптар саналды және желдің өзгеруін болжауда сирек сәтсіздікке ұшырады. Немец ғалымы Отто фон Герике (1602-1686) ауа райын болжауға арналған өзінің машинасына анемоскоп деген ат берді. Ол атмосфералық қысымның өзгеруіне байланысты шыны түтікшеде жоғары көтеріліп, төмен түсетін кішкентай ағаш адамнан тұрды. М. Комерс бұл қарапайым барометрдің қолданылуы екенін көрсетті. Анемоскоптың осы түрін Леонардо да Винчи ойлап тапқан. Өнеркәсіптік дәуірде анемоскоп желдің бағытын дисплейлік панельге немесе жазба параққа беруге арналған механикалық құрылғыға айналды. Бұл механикалық байланыс арқылы, кейін электр сигналы арқылы іске асырылды. Виктория дәуіріндегі (1875 ж.) анемоскоптың мысалы Гертфордширдегі Пендли Манор имендігіндегі ағылшын үйінде сақталған. Бұл үйдің шатырында орналасқан желдің қысымымен қозғалатын үлкен ағаш дискілі көрсеткіш, желдің бағытын көрсетеді. 1920 жылдары американдық аспап жасаушы Джулиен П. Фриз & Sons жасаған анемоскоп Гарвард университетінің коллекциясында сақталған. Ол желдің жылдамдығын өлшейтін анемометрмен бірге автоматты желді жазатын құрылғының бөлігі ретінде пайдалануға арналған. Бүгінде анемоскоптар метеорологиялық станцияларда және көлік саласында, әсіресе кемелерде қолданылады. Теңіз анемоскобы көбінесе желдің бағытын бағыттық бағыттармен (солтүстік, оңтүстік, шығыс және батыс) емес, кеменің бағыттарына (алды, артқы, оң және сол) қатысты көрсетеді.
An ancient anemoscope described by Vitruvius (1st century BCE), seems to have been intended to show which way the wind actually blew, rather than to foretell into which quarter it would change. The later anemoscope of Eftropiou is of similar design. Hygroscopic devices, in particular those utilizing catgut, were considered as very good anemoscopes, seldom failing to foretell the shifting of the wind. The German Otto von Guericke (1602 1686) gave the title anemoscope to a machine invented by him to foretell the change of the weather, as to fair and rain. It consisted of a small wooden man who rose and fell in a glass tube as the atmospheric pressure increased or decreased. Accordingly, M. Comiers has shown that this was simply an application of the common barometer. This form of the anemoscope was invented by Leonardo da Vinci. In the industrial era the anemoscope became a mechanical device for transferring the point of direction of a wind vane to a display panel, or recording scroll. It achieved this through a mechanical linkage and later by an electrical signal. An example of a Victorian amenoscope (c1875) is located in the English country house, Pendley Manor in Hertfordshire. It is a large wooden dial with a pointer showing the current wind direction powered by the pressure of the wind on a vane on top of the house. An anemoscope c1920s built by the American instrument maker Julien P. Friez & Sons is in the collection of Harvard university was designed to be used as part of an automatic wind recorder alongside a wind speed measuring anemometer. Today anemoscopes are used in meteorological stations, and in transport especially boats. A marine anemoscope will often show the direction of the wind in relation to the directions of the boat (ie fore, aft, starboard and port) rather than the cardinal directions (north, south, east and west).