Кіріспе

Айчисон колледжі – Лахор, Пәкістан қаласындағы тәуелсіз, жартылай жеке ұлдарға арналған пансиондық және күндізгі білім беретін мектеп. Оның дәстүрі академиялық білім, спорт және қосымша іс-шараларды мінез қалыптастыру құралы ретінде пайдалануға негізделген. Мектеп Халықаралық жалпы білім беру сертификаты мен AS/A Level біліктіліктеріне бағытталған оқу бағдарламасын ұстанады және студенттерді жоғары білім алуға дайындауға бағытталған. Бұл институт – әлемнің G30 мектептері қатарына кіретін жалғыз пакистандық мектеп. Айчисон колледжінде бұрынғы премьер-министрлер, оның ішінде Имран Хан, және бұрынғы президент Фарук Легари, сондай-ақ заңгерлер, крикетшілер мен саясаткерлер білім алған. Ол 1886 жылдың 2 қаңтарында Британдық Үндістанда Пенджаб басшылары колледжі ретінде құрылған, ал 1886 жылдың 13 қарашасында Айтчисон колледжі деп атау алынған. Дегенмен, колледждің тарихы 1868 жылға дейін, Амбаладағы Уордс мектебіне дейін жетеді, одан кейін ол Лахордағы басшылар колледжіне айналды.

Кіріспе

1886 жылғы 3 қарашада Дуфферен және Ава графының вице-королі негізгі ғимараттың іргетасын салды. Ғимаратты Бхаи Рам Сингх жобалап, сол кездегі көрнекті сәулетші және құрылысшы Сер Ганга Рам салған. Колледж сол кездегі Пәкістанның лейтенант-губернаторы, сэр Чарльз Амферстон Эйчсонның құрметіне аталған. Ол 1888 жылы студенттерге арнаған сөзінде: «Сіздерден көп күтіледі. Бұл Лахордағы ең жақсы мектептердің бірі, бұрын студент болған көптеген беделді және танымал адамдар осы жерден шыққан. Сіздерге білім алуға және мінезіңізді қалыптастыруға берілген мүмкіндіктерді тиімді пайдаланатындарыңызға сенемін. Бұл – ойларыңызда, сөздеріңізде және істеріңізде төмен, арсыз немесе таза емес нәрселерді жоятын, сонымен қатар ізгілік, шыншылдық, ерлік және адалдық сияқты қасиеттерді дамытатын оқу орны». – деді.

Амбаладағы палаталар

Айтчисон колледжінің тарихы 1864 жылы Амбала округінің әкімшісі капитан Тайгтың ойынша Амбала қалашығындағы Уорд мектебінің құрылуына дейін жетеді. 1868 жылы құрылған бұл мектеп бастапқыда аймақтың жас ханзадаларын оқыту үшін арналған еді, бірақ Панжабтың лейтенант-губернаторы сэр Генри Дэвистің қысымымен 1874 жылы Панжабтың басқа аймақтарында тұратын ханзадалық мемлекеттердің басқа барлық мұрагерлерінің білімін беру үшін кеңейтілді. Айтчисон колледжінің қазіргі конституциясы әлі де Уорд мектебі үшін жасалған ережелерге негізделген. «Ордалар мектебінен» «Басшылар колледжіне» және содан кейін «Айтчисон колледжіне» дейінгі үздіріліссіз тарихтың арқасында, 2018 жылы мектептің 150 жылдығы тойланды деуге болады.

Басшылар колледжі

Колледжге деген қызығушылықтың артуы генерал-лейтенант сэр Чарльз Амферстон Эйтчисонды, колледжтің атымен аталатын осы кісіні, үкіметтік мектепті басшылар колледжіне кеңейтуге ұмтылдырды. Бастапқыда Солтүстік Миан-Мир жолы басшылар колледжінің жаңа орны ретінде таңдалды, ал Майо өнер мектебінің проректоры Бхаи Рам Сингх пен Джейпурдағы инженер полковник Сэр Сэмюэл Свинтон Джейкоб бірлесіп колледждің архитектуралық жобасын жасады. Колледждің басында-ақ, сыныптармен қатар ғылыми зертхана, кітапхана және мұражай да студенттерге арналған құрал-жабдықтармен бірге жоспарланды. Жаңа штаттың, оның ішінде алғашқы директор В. А. Робинсон мен белгілі урду ақыны Әлтаф Хусейн Халидің көмегімен басшылар колледжі 12 ұлдан тұратын алғашқы, шағын топты оқытуды бастады, олар құрылыс аяқталуына дейін уақытша Эббот-роудта орналастырылды. Колледжді вице-король, Дафферен және Ава графы 1886 жылдың 3 қарашасында ресми түрде ашты.

Айтчисон колледжі

13 қараша 1886 жылы, Бас штаб колледжінің іргетасы салынғаннан кейін бірнеше күн өткен соң, мектеп Айтчисон колледжі деп атала бастады. Негізгі ғимараттың құрылысы 1887 жылы басталды және 1890 жылы аяқталды, сонымен қатар гимназия мен аурухана да салынды. Ұзақ өтпей, негізгі ғимарат Айтчисонның академиялық өмірінің орталығына айналды, сабақтар бұрынғы жатақханалар мен жалға алынған коттедждерден көшірілді. Мектепке көбірек ханзадалар мен уәлилер келіп түскендіктен, басқа ғимараттардың құрылысы да жалғасты. Дене тәрбиесін дамытуға бірнеше күш-жігер жұмсалды. 1896 жылы крикет павильоны салынды және поло алаңына жұмыс басталды. Бір жылдан кейін крикет, футбол, хоккей және тенниспен айналысу басталды. Айтчисонның жергілікті спорт жарыстарында жеңіске жеткеннен кейін, жыл сайын үздік спортшыларды марапаттау үшін Айтчисон Челлендж кубогы құрылды. 1905 жылы Айтчисон колледжінің түлектерінің қауымдастығы (ACOBA) құрылды, ол түлектерге жыл сайын өткізілетін шарада қазіргі студенттермен жарысуға мүмкіндік берді. 1907 жылы Айтчисон колледжі Лахордан тыс мектептермен жарысу үшін спорт командаларын жіберуді бастады және басқа мектептерден келген командаларды қабылдауға рұқсат алды. 1923 жылы жүзуге арналған жабдықтар дамытылды және жылдың үздік жүзушісін марапаттау үшін «Манди Рани» кубогы құрылды. 1928 жылы үйлер арасындағы жарыстар басталғаннан кейін спорт жүйесі тез дамыды. 1938 жылы хоккей және теннис корттары салынды. Мектеп сонымен қатар бірнеше қосымша сабақтар мен сыйлықтар ұсынады. 20 ғасырдың бірінші жартысында мектеп өзінің ең жақсы студенттеріне сыйлықтар беруді бастады, олардың ең танымаллары – үздік эссе жазушы және үздік дебатшы. Сонымен қатар, 1906 жылы Айтчисон колледжіндегі үздік бітірушіге арналған алғашқы Риваз медалі құрылды. Сондай-ақ, мектеп 1936 жылы «Пионер» басылымын алғаш рет жариялады. Қазір Құрылтайшылар күні деп аталатын Сыйлық беру күні 1892 жылы мамыр айында жыл сайын өткізіле бастады. Сыйлық беру рәсімі кейін екі бөлек шараға бөлінді: Құрылтайшылар күні – академиялық және Құрылтайшылар күні – спорттық. Мектеп діни білім беру және тұру мәселелерінде де тарихы бар. 1900 жылы мұсылман студенттерінің діни білімі үшін мешіт салынды, ал 1913 жылы Дхармашала құрылды. 1907 жылы сикхтерге арналған жеке асхана ұйымдастырылды, содан кейін 1938 жылы халал тағамдары үшін жеке асхана құрылды. Сондай-ақ, индуистердің ғибадатханасы да салынды, ол кейін директордің кеңсесін орналастыру үшін қайта жобаланды. Кейіннен индуистер мен сикхтер үшін діни білім міндетті болды. 1933 жылға дейін мектеп мұсылмандар, индуистер және сикхтер үшін жеке жатақханалар болуын талап ететін ереже сақтады. Айтчисон колледжі жылдар бойы ғимараттарын да өзгертіп келді. 1915 жылы дайындық мектебі үшін жеке ғимарат салынды, онда қазір 7-9 сыныптар оқиды, ал екі жылдан кейін префекттер жүйесі құрылды. Мектеп 1933 жылы Кембридж университетімен байланыс орнатты. 1935 жылы қабылдау саясаты кеңейтіліп, оған жақын маңдағы қарапайым балалар да қабылданатын болды. Осы саясатқа сәйкес, күндізгі оқушылар үшін жеке үй, «Юбилей» құрылды. 9-13 сыныптар үшін сыныптар 1948 жылы негізгі ғимараттан жаңа салынған Барри блогына (Аға мектеп) көшірілді. 1947 жылы Пәкістан тәуелсіздік алғаннан кейін Мұхаммед Әли Жинна 1948 жылы колледждің Бас демеушісі болып тағайындалды. 1964 жылы 1-5 сыныптар үшін кіші мектептің жеке ғимараты салынды. 1965 жылы Үндістан мен Пәкістан арасындағы соғыс мектептегі оқу процесіне кедергі келтірді, бірақ атысты тоқтатудан кейін оқу жылы қайта басталды. 20 ғасырдың соңында кампуста амфитеатр, үлкен кітапхана, компьютерлік және ғылыми зертханалар, қызметкерлерге арналған тұрғын үйлер, ат шабуылдау мектебі, сквош және баскетбол алаңдары сияқты бірқатар заманауи ғимараттар салынды. 2016 жылдан бастап колледж үш жаңа жатақхананы, ғылым мен инновация орталығын және жаңартылған химия зертханаларын, шыны сквош кортын және кешенді жаңартуды, жаңа мектеп кітапханасын және әкімшілік орталығын, жаңа крикет және регби павильондарын, жаңа қатты корт теннис орталығын, негізгі алаңда электрондық крикет таблосын, крикет академиясы орталығын, синтетикалық хоккей алаңын, арена поло алаңын, аға мектепке жаңа кіреберісті, мұрағат орталығын, жаңа медициналық ауруханалық бөлімін және қосымша қызметкерлер мен жұмысшылардың тұрғын үйін қосты. Колледждің 125 жылдығын сәтті аяқтағаны үшін Пакистан почтасының ескерткіш почта маркасымен марапатталды.

Мектеп жүйесі

Айтчисон колледжі 3 негізгі бөлімге бөлінеді: кіші мектеп, дайындық мектебі және аға мектеп. Олардың барлығы біріккен түрде жұмыс істейді, бірақ әрқайсысына сәйкес өзгерістер енгізіледі. Әр бөлім күндізгі және интернатта оқитын оқушыларды қабылдайды. Күндізгі оқушылар да бәсекелестікті арттыру үшін үйлерге бөлінеді. Әр үйде 1 капитан, 1 вице-капитан және 2 префект болады, олардың барлығы өз үйінің ең жоғары сыныбынан таңдалады. Әр бөлімді бір директор басқарады. Жыл сайын мектеп кітабы басылып, барлық оқушыларға таратылады. Әр кітап әр бөлімге лайықталған. Кітапты өңдеуге және жинауға 4 редактор тағайындалады. Әр пәннің өз редакциялық алқасы бар. Жыл сайын 2 күндік Құрылтайшылар күні өткізіледі. Бірінші күні 100 метрлік жүгіру, эстафета, найза тастау, биікке секіру сияқты спорт жарыстары өтеді. Екінші күні түрлі номинациялар бойынша жеңімпаздарға сыйлықтар табыс етіледі.

Жас мектеп

Кіші мектеп К1-ден К6 сынып аралығындағы оқушыларды қабылдайды. Сынып нөміріне дейін "К" әрпі, одан кейін бөлім жазылады. "К" – балабақшаны білдіреді. 1-сынып тек пансионда оқитындарға ғана ашық, және тек 2 бөлім бар (K1 A және K1 B). 2-ден 6-сыныпқа дейін бөлімдерде бағалы тастардың аттары қолданылады. Мысалы, K6 Рубин, K3 Алмаз, K4 Зүгрім. Бұл атау жүйесі COVID-19 пандемиясынан кейін ғана қабылданды. Осы атаулар пайдалануға дейін әріптер қолданылды. Мысалы, K6 C, K4 H, K3 B. Әр сыныпта тиісті үйлестіруші болады. Кіші мектеп екі негізгі топқа бөлінеді: төменгі сыныптар және жоғарғы сыныптар. Төменгі сыныптар – 1-3 сыныптар, ал жоғарғы сыныптар – 4-6 сыныптар. Төменгі және жоғарғы сыныптардың әрқайсысының жеке басшылары бар. Кіші мектептің жалпы басшысы – мектеп директоры, қазіргі директоры – Фатима Мүбін. K1-K5 сыныптары Гвин Хаус атты пансионда оқуға мүмкіндік алады. K6 сыныбының оқушылары Saigol Хаусында пансионда тұруға мүмкіндіктері бар. Күндізгі оқушылар да бәсекелестікті арттыру үшін үйлерге бөлінеді.

Мектепке дейінгі дайындық

Дайындық мектебі – дайындық мектебі деп те аталады. Онда 7-9 сынып оқушылары білім алады. 7-сынып оқушыларының сыныптарының атаулары "Е" әріпінен басталады, "Е" – бастауыш деңгейін білдіреді, мысалы, E2. 8 және 9-сынып оқушыларының сыныптарының атаулары "М" әріпінен басталады, мысалы, M1, M2. Дайындық мектебінде барлық оқушылар үшін шет тілін оқу міндетті. Шет тілдеріне араб, қытай, француз, неміс және парсы тілдері жатады. Оқушылар таңдаған тіліне қарай бөлімдерге бөлінеді. Мысалы, M2 C1 (Орта 2 Қытай 1), E2 G1 (Бастауыш 2 Неміс 1), M1 F1 (Орта 1 Француз 1). Әр тілдегі оқушылардың көптігін ескере отырып, сыныптардың соңына нөмірлер қойылады. Француз тілі ең көп таңдалатын тіл, әр сыныпта 4-5 бөлім болады. Дайындық мектебінде клубтар мен үйірмелер жұмыс істейді. Кейбір үйірмелерге ағылшын драмалық үйірмесі, Скраббл үйірмесі, математика үйірмесі, ғылым үйірмесі, робототехника үйірмесі және т.б. жатады. Әр үйірме ұйымдастырушысы М2 сыныбынан 1 президентті, М2/М1 сыныптарынан 2 бас атқарушыны және Е2 сыныбынан 8 атқарушы мүшені таңдайды.

Жоғары сынып

Жоғары мектеп сыртқы емтихандар үшін Кембридж IGCSE және AS/A2 деңгейлі білім беруге, сондай-ақ Matric, FSc (FISE) және Ага Хан бағдарламаларын ұсынады. Сыныптар Pre C1, C1, C2, H1, H2 болып бөлінеді. Pre C1-ге наурыз айында дайындық мектебінің M2 сатысын аяқтаған студенттер қабылданады. Студенттер жоғары білім алу үшін таңдаған пәндеріне сәйкес топтарға бөлінеді. Мысалы, 0610 биология, 0620 химия, 0625 физика және 0606 қосымша математика пәндерін таңдаған студенттер C1 B секциясына топтастырылады. Жергілікті және халықаралық білім алуға ниеттілер үшін Ұлттық және Халықаралық оқу бағдарламалары қолжетімді. Халықаралық бағдарламаны таңдаған студенттерге шетел визасы қажет емес.