Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Уэльстің ортасындағы патшалық
Kingdom in mid Wales
Брайхиниог – ерте орта ғасырларда Оңтүстік Уэльсте болған тәуелсіз патшалық. Рим дәуірінен кейін Мерсия патшалығымен одақтасып, орталық (Марш) аймағын тұрақтандырып, бақылауға алып, осы арқылы шығыстағы орталық Прото-Англияға және батыстағы Дехьюбарт патшалығына үстемдік етуге ұмтылды. 1088 және 1095 жылдар аралығында арморикалық нормандар (6-шы ғасырдағы бритондық диаспораның көп бөлігі) оны жаулап алып, бағындырды, бірақ ол өзінің уэльстік сипатын сақтап қалды. Бұл патшалық Брекнок иелігіне айналып, кейіннен Брекнокшир тарихи округінің оңтүстік және ірі бөлігін құрады. Оның оңтүстігінде Морганнуг патшалығы орналасқан. Брайхиниог патшалығының ең маңызды мұрасы – этимологиялық және географиялық есімдерде сақталған іздері. Ол Брекнокшир (Уэльс: Sir Frycheiniog, Брайхиниог округі) және Брекон (Уэльс тілінде Аберхондду деп аталады) атауларын берді.
Brycheiniog was an independent kingdom in South Wales in the Early Middle Ages. It allied with the Mercian kingdom in the post Roman era, to stabilise and control a central (Marches) area key to dominance over central Proto England to the east and the south Welsh kingdom of Deheubarth to the west. It was conquered and pacified by the Armorican Normans (many of Brythonic diaspora of C6th) between 1088 and 1095, though it remained Welsh in character. It was transformed into the Lordship of Brecknock and later formed the southern and larger part of the historic county of Brecknockshire. To its south was the Kingdom of Morgannwg. The main legacy of the kingdom of Brycheiniog is etymological and geographical. It has lent its name to Brecknockshire (Welsh: Sir Frycheiniog, the shire of Brycheiniog) and Brecon (known as Aberhonddu in Welsh).
Dyfed-пен бірігу
Риваллон – Бриханның тарихи қолжазбаларда еске алынған соңғы тікелей еркек ұрпағы. Оның қызы, Цейндрих, Дифед патшасы Клотенге үйленді. Бұл 7 ғасырдағы неке Брайхениог патшалығын Дифедпен (сол кезде олармен шекаралас болған) біріктірді, бұл одақ шамамен бір ғасырға созылды (бірақ Брайхениогтың кейбір бөліктері уақыт-уақытпен кіші ұлдарына иелік ретінде берілген болуы мүмкін). Клотеннің шөбересі және Дифед-Брайхениог патшасы Райн ап Кадуган бастапқыда одақты сақтауға тырысты; қалған бөліктері сол кезде Райнвг деп аталды. Екі аймақты физикалық түрде бөліп тұрған қарсы патшалықтың билеу қиындықтары Рейннің інісі Аусттың ақырында Брайхениогтың губернаторы болуына әкелді, ал Рейн енді тек Дифедті тікелей басқарды. Райн мен Ауст қайтыс болғаннан кейін, Райнның ұлы Теудвр Аусттың ұлы Элвистлдің билігіне қарсы шықты. Лландаф кітабында айтылғандай, олар Брайхениогты арасында бөлісуге көндірілді, Лландаф соборының алтарында осы келісімді сақтауға ант берді. Бірақ көп ұзамай Теудвр Элвистлді өлтіріп, Брайхениогтың барлығын қайтарып алды; шіркеу оны ант бұзғаны үшін жаза ретінде Цумдуды шіркеуге беруге мәжбүр етті.
Rhiwallon is the last direct male descendant of Brychan reported by any historic manuscript. His daughter, Ceindrych, married Cloten, the king of Dyfed. This 7th century marriage united the kingdom of Brycheiniog with Dyfed (which at that time bordered it), a union which lasted for about a century (though parts of Brycheiniog may have been granted out, from time to time, as lordships for younger sons). Rhain ap Cadwgan, great grandson of Cloten and king of Dyfed Brycheiniog, initially attempted to retain the union; the surviving parts were consequently known as Rhainwg. The impracticalities of ruling two regions physically separated by a rival kingdom meant that Rhain's brother, Awst, was eventually made governor of Brycheiniog, while Rhain now directly ruled only Dyfed. Following the death of Rhain and Awst, Rhain's son Tewdwr challenged the authority of Awst's son Elwystl. According to the Book of Llandaff, they were persuaded to divide Brycheiniog between them, swearing on the altar of Llandaff Cathedral to keep to this settlement. Soon after, Tewdwr murdered Elwysti, regaining the whole of Brycheiniog; the Church apparently forced him to donate Cwmdu to the church, as punishment for breaking his oath.
Тәуелділік
Груффидтің (оның ата-анасы кім болса да) Елис ап Тевдвр (Elisse ap Tewdwr) (Элиседд) деп аталатын немересі болды. Ол Альфред патшаның кезінде Брихиниогтың патшасы ретінде танымал. Элиссе билік еткен кезде викингтердің шабуылдары Брихиниогқа қауіп төндірді, сондықтан 880 жылдары Элиссе Альфредтің патшалығын қорғауға көмектесу үшін оның вассалы болды. Шындығында, 896 жылдың көктемінде Брихиниог, Гвент және Гвинллвг норвегтердің шабуылына ұшырады, олар сол жылы Бриджнорт маңындағы Кватфордта қыстаған. Ассердің замандас есебіне сәйкес, Элиссе сондай-ақ Сейсиллвг және Гвинед патшаларының Rhodri Mawr-дан кейін келген зұлымдығынан қорқып, Альфредке вассалдығы арқылы Сейсиллвгке қарсы қолдау күтілді. 14 ғасырдың басындағы бір жазушының мәлімдемесіне сәйкес, 19 маусымда Этельфлед Ллангорс көліндегі патшалық лис (сарқырама) шабуылдап, жер патшайымын және тағы 34 адамды тұтқынға алды. Брихиниогтың үш кантрефи: Тевдос (Мawr деп те аталады), Селиф және Талгарт олардың тиісті иеліктері болды. Тедвор ап Грифри – Иса колледжінің шежірелеріндегі оның соңғы ұрпағы. Бірнеше шежірелік қолжазбаларда Дриффинның ұлы Менирх Селифтің немересі Элинордың қызымен үйленгені айтылады. Баглан кітабында Менирхтың ұлы Бледдин Брихиниогтың патшасы болғаны жазылған; Бледдин Англияға нормандар шапқан кезде билік еткен. Бледдин Дехубарт патшасы Рис ап Тевдврдің қарындасына үйленді.
Gruffydd (whoever his parents were), had a grandson – Elisse ap Tewdwr (also known as Elisedd) – who is described in the records as being king of Brycheiniog in the time of King Alfred. In Elisse's time, the Viking raids threatened Brycheiniog, so in the 880s Elisse became a vassal of Alfred, to help protect his realm; indeed, in the spring of 896, Brycheiniog, Gwent and Gwynllwg were devastated by the Norsemen who had wintered at Quatford near Bridgnorth that year. According to Asser's contemporary account, Elisse also feared the malevolence of the kings of Seisyllwg and Gwynedd who had succeeded Rhodri Mawr; his vassalage to Alfred provided him with potential support against Seisyllwg. According to an early 14th century writer, On 19 June, Æthelflæd stormed the royal llys (court) in Llangorse lake, and captured the queen of the land and 34 others. the three cantrefi of Brycheiniog: Tewdos (also known as Mawr), Selyf, and Talgarth were their respective portions. Tewdwr ap Griffri is the last of his line to be named in the Jesus College genealogies. Several genealogical manuscripts report that Dryffin's son, Maenyrch, married the daughter of Selyf's granddaughter, Elinor. The Book of Baglan reports that Maenyrch's son Bleddyn became king of Brycheiniog; Bleddyn was the ruler at the time of the Norman invasion of England. Bleddyn married the sister of Rhys ap Tewdwr, the king of Deheubarth.
Патшалықтың соңы
Уэльстің көптеген ханзадалары саксон патшаларының вассалдары немесе одақтастары болғандықтан, Англиядағы нормандықтарға қарсы Эдрик Дикінің көтерілісін белсенді түрде қолдады. 1070 жылы Англиядағы Эдриктің әскерін басып алғаннан кейін Уильям Фиц Осберн, 1-ші граф Херефорд, Оңтүстік Уэльске шабуыл жасап, оның үш патшасын жеңді (бірақ ерекше айта кететін жайт, ол Брайхиниог патшасын жеңген деп сипатталмаған). Уэльс князьдерінің бұл әрекеттері, он жыл өткен соң Солтүстік Англияда норманға қарсы көтеріліс болғанда, нормандықтардың оларға деген көзқарасын нашарлатты. Бір ғасыр бойы Дехьюбарт Мареддд ап Оуэйннің ағасы Эйньонның мұрагерлері (мысалы, Хивел ап Эдвин), оның қызы Ангарадтың (мысалы, Груффдд ап Лливелин) және Морганнугтың билеушілері арасында таласқа түсті. Рис Эйньонның ұрпағы еді. 1088 жылы Груффддтың күйеу баласы және оның күйеуінің күйеу баласы Бернард де Неуфмарше король Вильгельм Руфусқа қарсы көтеріліске қатысты, бірақ оған ешқандай жаза берілмеді. Осыдан батылданған Бернард Риске бағынышты аймаққа – Брайхиниогқа – шабуыл жасады, ал Груффддтың жартылай бауыры Бледдин ап Кинфинның ұлдары Дехьюбартқа шабуыл жасады; бұл Бернард пен Бледдиннің ұлдары арасындағы үйлесімді әрекет болған болуы мүмкін. Бледдин Каер Баннау шайқасында (Бледдиннің бірі – және бұрынғы рим армиясының лагері) жеңіліске ұшырады, ал Рис Ирландияға қашуға мәжбүр болды. Бернард де Неуфмаршенің күні көрсетілмеген жарғысында «Брайхиниогтағы ормандар мен жазықтардағы» (сондай-ақ Глазберидегі) оның иелігінің оннан бір бөлігі» айтылған. 1655 жылы бұл жарғы Роджер Додсворттың «Монастика Англиканум» басылымында Бернардтың басқа жарғыларымен біріктіріліп жарияланды, соңғысы 1088 жылмен дабылданған; Брайхиниогты атаған жарғы 1867 жылы қайта басылды (Вильям Харттың «Historia et cartularium Monasterii Sancti Petri Gloucestriae» еңбегінде), «AD 1088» деген қосымша түсіндірмемен; кейбір адамдар 1867 жылғы түсіндірмеден Бернардтың өзін 1088 жылы Брайхиниогтың барлық иесі деп санағанын қорытындылады. Ирландиялықтардың көмегімен Рис Дехьюбартта қайтадан бекінді. 1093 жылы Бернард Каер Баннауды үш шақырым қашықтықтағы стратегиялық жерде, әскери жағынан жақсырақ қамал – Брекон қамалы – салып алмастырды, Каер Баннауды бұзып, материалдарды қайта пайдаланды. Рис пен Бледдин бұл мүмкіндікті пайдаланып, жаңа қамал аяқталмағанда Бернардқа шабуыл жасауға тырысты, бірақ сол жылдың сәуірінде Брекон шайқасында Рис пен Бледдин қаза тапты; Уэльс жылнамаларында Рис «Брайхиниогты мекендеген француздар» өлтіргені анық көрсетілген (сонымен қатар, Брайхиниог патшалығы осы кезде жойылған дегенді білдіреді). Брайхиниог жерлері Бернардтың Брекнок иелігіне айналды, оны оның ұрпақтары көптеген жылдар бойы басқарды. Бернард Бледдиннің үлкен ұлы Гурганды Брекон қамалына қамады (бірақ Гурганға Бернардтың салт аттыларымен бірге басқа жерлерге саяхаттауға рұқсат берілді); алайда, Бернард Гурганға және оның бауырына Бернардтың иелігіндегі жерлерді олардың мәртебесін сақтау үшін берді. 1326 жылы король Эдуард II-ні ұстауға қатысқандардың бірі болды, нәтижесінде Эдуард өмірінің соңына дейін түрмеде отырды. Рис ап Хивелдің екінші ұлы Эйньон Сайс болды, ол Эдуардтың ұлы, король Эдуард III-нің жорықтарына әскери қолдау көрсетті; Эйньонның бес атасы – сэр Даффид Гам, Оуэйн Глиндюрдің жауы және Агинкурдың батыры, одан қазіргі Пемброк графтары тегін алады.
Many Welsh princes had been vassals or allies of the Saxon kings, so actively supported the rebellion of Eadric the Wild against the Norman presence in England. In 1070, after suppressing Eadric's forces in England, William FitzOsbern, 1st Earl of Hereford, attacked South Wales, defeating three of its kings (but notably, he is not described as having defeated a king of Brycheiniog). This past behaviour of Welsh princes naturally made the Normans ill disposed towards them when an anti Norman revolt broke out in Northern England ten years later. Over the previous century, Deheubarth had been contested between the heirs of Maredudd ab Owain's brother Einion (such as Hywel ab Edwin), those of his daughter Angharad (such as Gruffydd ap Llywelyn), and the rulers of Morgannwg. Rhys was of Einion's line. In 1088, Gruffydd's son in law, and his son in law's son in law, Bernard de Neufmarché, took part in a rebellion against King William Rufus, without being punished for it. Emboldened by this, Bernard launched attacks on an area under Rhys' influence – Brycheiniog – while the sons of Bleddyn ap Cynfyn, Gruffydd's half brother, attacked Deheubarth; this was likely a co ordinated action between Bernard and Bleddyn's sons. Bleddyn was defeated at the Battle of Caer Bannau (one of Bleddyn's castles, and a former Roman army camp), while Rhys was forced to flee to Ireland. An undated charter of Bernard de Neufmarché mentioned "all the tithes of his lordship which he had in Brycheiniog in the woods and plains" (as well as Glasbury). In 1655, this charter was included in a publication (Monasticon Anglicanum by Roger Dodsworth) which amalgamated it with another of Bernard's charters, the latter being dated 1088; the charter mentioning Brycheiniog was then republished in an 1867 work (Historia et cartularium Monasterii Sancti Petri Gloucestriae by William Hart), with the added marginal gloss "AD 1088"; some people conclude from the 1867 gloss that Bernard must already have regarded himself as lord of all Brycheiniog in 1088. With Irish aid, Rhys gradually re established himself in Deheubarth. In 1093, Bernard replaced Caer Bannau, by constructing a more militarily advanced castle – Brecon Castle – at a more strategic location three miles away, demolishing Caer Bannau to re use the material. Rhys and Bleddyn sought to use this to their advantage, by attacking Bernard while the new castle was unfinished, but at the subsequent Battle of Brecon, in April that year, Rhys and Bleddyn were killed; the Welsh Annales clearly state that Rhys was killed "by the French who were inhabiting Brycheiniog" (which also implies that the kingdom of Brycheiniog had been destroyed by this point). The lands of Brycheiniog became Bernard's Lordship of Brecknock, ruled by his descendants for many years. Bernard confined Bleddyn's eldest son, Gwrgan, in Brecon Castle (though Gwrgan was allowed to travel elsewhere, if accompanied by Bernard's knights); nevertheless, Bernard gave Gwrgan, and his brother, some lands within Bernard's Lordship, to sustain their dignity. who was one of the search party who caught King Edward II, in 1326, resulting in Edward's effective, and then actual, imprisonment for the rest of his life. Rhys ap Hywel's second son was Einion Sais, who militarily supported the campaigns of Edward's son, King Edward III; Einion's great great grandson was Sir Dafydd Gam, an enemy of Owain Glyndŵr and hero of Agincourt, from whom descend the present Earls of Pembroke.
Тарихи дереккөздер
Ремфри, П. М., Кастелл Булх и Динас және Фиц Осберн отбасылары, Неуфмарше, Глостер, Херефорд, Брауз, Фиц Герберт.
Ремфри, П. М., Анналь Камбриа. Harleian 3859-дың аудармасы; PRO E.164/1; Cottonian Domitian, A 1; Эксетер кафедралық кітапханасының MS. 3514 және MS Exchequer DB Neath, PRO E.
Remfry, P. M., Castell Bwlch y Dinas and the Families of Fitz Osbern, Neufmarché, Gloucester, Hereford, Braose, Fitz Herbert
Remfry, P. M., Annales Cambriae. A Translation of Harleian 3859; PRO E.164/1; Cottonian Domitian, A 1; Exeter Cathedral Library MS. 3514 and MS Exchequer DB Neath, PRO E