Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Сұйықтың, әдетте судың, бетінде шағын жинақталуы. Сұйық құбылысы.
Small accumulation of liquid, usually water, on a surface
the liquid phenomenon
Сулы саз – бетте сұйықтың, көбінесе судың, шағын жинақталуы. Ол беткейдегі ойысқа жиналу арқылы немесе тегіс беттегі беттік кернеудің әсерінен пайда болуы мүмкін. Сулы саздар көбінесе жауын-шашын салдарынан қоршаған шөгінділердің араласуы мен еріуінен туындаған лайлы немесе тұнбалы сумен сипатталады. Сулы саз әдетте одан өтуге болатынша тереңдігі аз, бірақ қайық немесе салмен жүзуге мүмкіндік бермейді. Шағын жануарлар сулы сазға тартылуы мүмкін.
A puddle is a small accumulation of liquid, usually water, on a surface. It can form either by pooling in a depression on the surface, or by surface tension upon a flat surface. Puddles are often characterized by murky water or mud due to the disturbance and dissolving of surrounding sediment, primarily due to precipitation. A puddle is generally shallow enough to walk through, and too small to traverse with a boat or raft. Small wildlife may be attracted to puddles.
Табиғи тоғандар мен жануарлар дүниесі
Табиғи ландшафттар мен мекендемелердегі шұңқырлар, жауын-шашыннан туындамаған жағдайда, сіңу немесе бұлақ бар екенін көрсете алады. Жағалау бойындағы кішкентай маусымдық өсімдіктер, шөптер мен жабайы гүлдер шұңқырдың ұсынған ылғалдың "алғашқы тынысымен" өне бастайды. Құстар мен жәндіктер сияқты ұсақ жануарлар шұңқырларды маңызды ылғал көзі ретінде немесе шомылу үшін пайдалана алады. Жасанды түрде жасалған шұңқырлар, құс ванналары, үй және жабайы табиғат бақтарының сәндік элементі және "шағын мекенжайын" қалпына келтірудің бір бөлігі болып табылады. Құрпақтар ұя салуға көмектесетін цемент ретінде шұңқырларда жиналған ылғалды топырақты пайдаланады. Көптеген көбелек түрлері және басқа да кейбір жәндіктер, әсіресе еркек көбелектер, тұздар мен аминқышқылдары сияқты қоректік заттар алу үшін шұңқырларды іздейді. Олар шұңқырдың шетінде кездесетін ылғалды сазды іздеп табады. Кейбір кішкентай тіршілік формалары үшін, мысалы, бунаққанаттар немесе маса личинкалары үшін, шұңқыр толыққанды мекендеме болуы мүмкін. Жылдам буланып кетпейтін шұңқырлар тұрған суға айналуы мүмкін, ол шіритін организмдермен ластануы мүмкін және безгек сияқты ауруларды тарататын масалардың мекені болуы мүмкін, сондай-ақ кейбір аймақтарда жақында қызығушылық тудырған Батыс Нил вирусының таралуына да себеп болуы мүмкін.
Puddles in natural landscapes and habitats, when not resulting from precipitation, can indicate the presence of a seep or spring. Small seasonal riparian plants, grasses, and wildflowers can germinate with the ephemeral "head start" of moisture provided by a puddle. Small wildlife, such as birds and insects, can use puddles as a source of essential moisture or for bathing. Raised constructed puddles, bird baths, are a part of domestic and wildlife gardens as a garden ornament and "micro habitat" restoration. Swallows use the damp loam which gathers in puddles as a form of cement to help to build their nests. Many butterfly species and some other insects, but particularly male butterflies, need puddles for nutrients they can contain, such as salts and amino acids. In a behaviour known as puddling they seek out the damp mud that can be found around the edge of the puddles. For some smaller forms of life, such as tadpoles or mosquito larvae, a puddle can form an entire habitat. Puddles that do not evaporate quickly can become standing water, which can become polluted by decaying organisms and are often home to breeding mosquitos, which can act as vectors for diseases such as malaria and, of more recent concern in certain areas of the world, West Nile virus.
Жолдағы шұңқырлар
Жаңбыр кезінде көлденеңдер жиі пайда болады және көлік қозғалысына кедерес келтіруі мүмкін. Жолдың еңісіне байланысты, көлденеңдер гравитация күшімен жолдың жиектеріне жиналады. Бұл көліктер көлденеңдерден өткенде су шашырауына себеп болады, нәтижесінде жаяу жүргіншілерге су тиеді. Кейбір жүргіштер мұны қасақана жасауы мүмкін, және бұл кейбір елдерде абайсыздықпен жүргізуге байланысты қудалауға әкелуі мүмкін. Көлденеңдер көбінесе топырақ жолдардағы шұңқырларда немесе беті ойысқан және топырақты кез келген жерде пайда болады. Мұндай жағдайларда оларды кейде лайлы көлденеңдер деп атайды, себебі олардың түбінде лай жиналады, соның салдарынан дөңгелектер немесе аяқ киімдер лайланады. Көлденеңдермен күресу үшін жолдар мен тротуарлар көбінесе суды арыққа ағызуға мүмкіндік беретін, дауылдық су тораптары бар арықтарға бұру үшін сәл дөңгелек (техникалық тұрғыда "кронды" деп аталады) етіп салынады. Сонымен қатар, кейбір беттер кеуекті етіп жасалады, бұл судың төмендегі жер асты суына сіңуіне мүмкіндік береді.
Puddles commonly form during rain, and can cause problems for transport. Due to the angle of the road, puddles tend to be forced by gravity to gather on the edges of the road. This can cause splashing as cars drive through the puddles, which causes water to be sprayed onto pedestrians on the pavement. Irresponsible drivers may do this deliberately, which, in some countries, can lead to prosecution for careless driving. Puddles commonly form in potholes in a dirt road, or in any other space with a shallow depression and dirt. In such cases, these are sometimes referred to as mud puddles, because mud tends to form in the bottoms, resulting in dirtied wheels or boots when disturbed. In order to deal with puddles, roads and pavements are often built with a camber (technically called 'crowning'), being slightly convex in nature, to force puddles to drain into the gutter, which has storm drain grates to allow the water to drain into the sewers. In addition, some surfaces are made to be porous, allowing the water to drain through the surface to the aquifer below.
Физика
Жер бетіндегі кернеудің әсерінен сұйықтық тегіс бетке төгілсе, кішкентай көлдіктер пайда болуы мүмкін. Мұндай көлдіктер ас үй едендерінде жиі кездеседі. Көлдіктер жоғары беттік ауданына және көлеміне қатынасының арқасында тез буланады. Суық жағдайда көлдіктерден мұз жамылғылары пайда болып, олар сырғақты болады, көру қиын және жол көліктері мен жаяу жүргіншілер үшін қауіпті болуы мүмкін.
Due to the action of surface tension, small puddles can also form if a liquid is spilt on a level surface. Puddles like this are common on kitchen floors. Puddles tend to evaporate quickly due to the high surface area to volume ratio. In cold conditions puddles can form patches of ice which are slippery and difficult to see and can be a hazard to road vehicles and pedestrians.
Балалар
Суда тұрған шұңқырлар балалар үшін ойын-сауық көзі, олар көбінесе жаңбырдан кейін оларға секіріп түсуді жақсы көреді. Балаларға арналған бір ән доктор Фостердің Глостердегі шұңқырға тап болғаны туралы айтады. Сазды шұңқырлар және олардың ішінде саз шашудың қуанышы "Peppa Pig" балалар мультсериалында жиі кездесетін тақырып, тіпті кейіпкерлерінің логотипі бар резеңке етіктер де сатылады.
Puddles are a source of recreation for children, who often like jumping in puddles as an "up side" to rain. A children's nursery rhyme records the story of Doctor Foster and his encounter with a puddle in Gloucester. Muddy puddles, and the pleasures of splashing mud in them, are a repeated theme in the children's animation Peppa Pig, to the extent of selling character branded wellington boots.
Аңыз бойынша
Орта ғасырлардағы аңыздар бойынша, бір адам үйі үшін құрылыс материалдарын табуға тырысып, жол төсемінен қалың тастарды ұрлаған. Қалған ойық суға толып, кейін сол "көлденең су" арқылы өткен атты адам суға батып кеткен. Сиэтл қаласының жер асты саяхатының бір бөлігі ретінде Сиэтлдің алғашқы жылдарында Вашингтон штатының маңызды көшесіндегі шұңқырда пайда болған суға батып кеткен жас бала туралы осыған ұқсас аңыз айтылады.
Medieval legend spoke of one man who was desperate to find building materials for his house, so he stole cobblestones from the road surface. The remaining hole filled with water and a horseman who later walked through the 'puddle' found himself drowning. A similar legend, of a young boy drowning in a puddle that formed in a pothole in a major street in the early years of Seattle, Washington, is told as part of the Seattle Underground Tour.